Şırnak ilindeki faili meçhul ve zorla kaybetme olaylarına ilişkin iddiaların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)1980'li yıllardan bu yana, özellikle Şırnak ili ve bağlı ilçelerinde yoğun biçimde yaşanan zorla kaybetme ve faili meçhul cinayet vakalarının tüm boyutlarıyla incelenmesi; bu vakalara ilişkin devletin hukuki ve siyasi sorumluluklarının tespit edilmesi, geçmişte yaşanan ağır hak ihlallerinin gün yüzüne çıkarılması, adaletin sağlanması ve benzeri insanlık suçlarının tekrarının önlenmesi amacıyla, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.
GEREKÇE
Zorla kaybetme, kişilerin yetkili ya da yetkisiz kamu görevlileri veya onlarla bağlantılı yapıların müdahalesiyle özgürlüklerinden yoksun bırakıldıktan sonra, bu durumun resmi makamlarca inkâr edilmesi ve kişinin akıbetine dair bilgi verilmemesi şeklinde tezahür eden ağır bir insan hakkı ihlalidir. Bu eylem yalnızca özgürlük hakkını değil; yaşam hakkı, işkence yasağı, adil yargılanma hakkı ve özel hayatın gizliliği gibi pek çok temel hakkı da ihlal etmektedir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nca kabul edilen "Zorla Kaybetmelere Karşı Tüm Kişilerin Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme" bu fiili bir insanlığa karşı suç olarak tanımlamış; zaman aşımına tabi tutulamayacağını ve devletlerin soruşturma yükümlülüğü bulunduğunu açıkça ifade etmiştir.
Metnin tamamını göster (5 paragraf daha)Metni kısalt
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye hakkında verdiği çok sayıda kararında yaşam hakkının ihlali, etkili soruşturma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi ve kötü muamele yasağının ihlali gibi ciddi bulgulara yer vermiştir. Ancak bu kararlara rağmen, iç hukukta gerekli düzenlemeler yapılmamış; adli süreçler çoğu zaman zamanaşımı gerekçesiyle sonlandırılmış, sorumlular yargı önüne çıkarılmamıştır. Bu durum cezasızlık pratiğinin süreklilik kazanmasına neden olmuş ve kamu vicdanında derin yaralar açmıştır. Sivil toplum kuruluşları ve insan hakları örgütleri tarafından uzun yıllardır dile getirilen ihlallerin en yoğun yaşandığı illerden biri olan Şırnak'ta ve bağlı ilçelerinde (Cizre, Silopi, İdil, Uludere, Güçlükonak, Beytüşşebap) yüzlerce kişi gözaltı süreçlerinin hemen ardından zorla kaybedilmiş veya şüpheli şekilde yaşamını yitirmiştir. 2001 yılında Silopi'de gözaltına alındıktan sonra kendilerinden bir daha haber alınamayan HADEP yöneticileri Serdar Tanış ve Ebubekir Deniz vakası, bu ihlallerin yalnızca 1990'lı yıllarla sınırlı olmadığını göstermektedir.
Bu vakalar, hukuk devleti ilkesinin güçlendirilmesi ve Türkiye'nin uluslararası yükümlülüklerine uyumunun sağlanması bakımından kapsamlı şekilde araştırılmalıdır. Hakikat ve adaletin tesisi, yalnızca mağdurların yakınlarının beklentilerini karşılamakla sınırlı değildir; aynı zamanda toplumda güven duygusunun yeniden inşası ve demokratik bir geleceğin temini açısından da yaşamsal öneme sahiptir.
1995 yılından bu yana her yıl 17-31 Mayıs tarihleri arasında anılan "Kayıplar Haftası", bu toplumsal yüzleşme ihtiyacını yüksek sesle dile getirmekte; Galatasaray Meydanı'nda 1050'yi aşkın haftadır adalet talebini dile getiren Cumartesi İnsanları ve kayıp yakınları, devletin artık bu konuda bir irade sergilemesi gerektiğine işaret etmektedir.
Bu bağlamda Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde kurulacak bir Hakikat ve Adalet Araştırma Komisyonu; zorla kaybetme ve faili meçhul cinayet vakalarının tüm boyutlarıyla incelenmesini, sorumluların tespit edilmesini, cezasızlıkla mücadeleye yönelik yasal ve idari mekanizmaların geliştirilmesini ve mağdur yakınlarının hakikat ve adalet arayışlarının karşılık bulmasını sağlayacaktır.
Ayrıca bu Komisyon'un kurulması, geçmişle yüzleşme iradesinin ve toplumsal barışa dair siyasal sorumluluğun somut bir göstergesi olacaktır.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.