Son zamanlarda yaşanan istihdam kayıplarının nedenlerinin araştırılarak buna yönelik çözüm önerileri belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Son beş ayda kayıtlı çalışan sayısında 620 bine yakın azalma yaşanmış, başta inşaat ve tekstil olmak üzere birçok sektörde ciddi istihdam kayıpları görülmüştür. Bu durum, güvenceli çalışmanın daraldığını, kayıt dışılığın artma riski taşıdığını ve istihdam yapısında yapısal sorunların derinleştiğini göstermektedir. Kadın istihdamındaki artış ise çoğunlukla düşük ücretli ve güvencesiz sektörlerde yoğunlaşmaktadır.

İstihdam kayıplarının nedenlerinin araştırılması ve kalıcı çözüm yollarının belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.

GEREKÇE

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nın (TEPAV) Şubat 2025 tarihli İstihdam İzleme Bülteni'nde yer alan verilere göre, Eylül 2024'ten itibaren Türkiye'de kayıtlı çalışan sayısında yaklaşık 620 bin kişilik bir azalma yaşanmıştır. Bu rakam, yalnızca geçici bir dalgalanmanın değil; yapısal ekonomik sorunların, bölgesel eşitsizliklerin ve istihdam politikalarındaki yetersizliklerin somut bir göstergesidir. SGK verilerine dayalı olarak hazırlanan rapor, ülke genelindeki istihdam kaybının başta inşaat ve tekstil gibi emek yoğun sektörlerde yoğunlaştığını ortaya koymakta; buna karşılık perakende ticaret, insan sağlığı ve yiyecek-içecek hizmetleri gibi düşük ücretli ve güvencesiz çalışma biçimlerinin yaygınlaştığı alanlarda sınırlı bir artış gözlenmektedir. Öte yandan, kadın istihdamında yıllık yüzde 2,4'lük bir artış yaşanmış olması olumlu bir gelişme gibi görünse de, bu artışın büyük ölçüde kayıt dışılığa açık, güvencesiz ve esnek sektörlerde yoğunlaştığı dikkate alındığında, kadın emeğinin sömürülmesine dayalı bir büyüme modeli ihtimali kamuoyunu endişelendirmektedir. Bölgesel açıdan bakıldığında, Bursa, Muğla ve Tekirdağ gibi üretim merkezlerinde istihdam kayıpları yaşanırken, deprem sonrası yeniden yapılandırma sürecinin etkisiyle Hatay, Adıyaman ve Maraş gibi illerde görece bir istihdam artışı gözlenmiştir. Ancak bu artışın ne derece sürdürülebilir olduğu, kamusal desteklerle mi yoksa geçici kayıtlılık dalgasıyla mı ilişkili olduğu belirsizliğini korumaktadır. Bu tablo, Türkiye'de istihdamın niteliği, güvencesi, bölgesel dağılımı ve toplumsal cinsiyet temelli kırılganlıkları açısından ciddi yapısal sorunların varlığını gözler önüne sermektedir. Ekonomik kriz koşullarında sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği, kayıt dışı çalışmanın önlenmesi ve güvenceli iş imkanlarının artırılması bir kamu politikası önceliği haline gelmelidir. Bu kapsamda, son beş ayda yaşanan istihdam kayıplarının nedenlerinin, sektörel ve bölgesel etkilerinin, kadın ve genç iş gücüne olan yansımalarının bütüncül biçimde ele alınması; istihdamı koruyacak ve genişletecek sosyal politikaların oluşturulması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir araştırma komisyonu kurulması zaruridir.