Kızamık vakalarındaki artışın nedenlerinin araştırılarak salgın riskinin ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de kızamık hastalığı, 1950'lerde ve 1960'larda büyük salgınlara neden olmuştur. Bununla birlikte, 1980'lerin sonunda ve 1990'ların başında kızamık vakalarında ciddi bir azalma görülmüştür. Bu azalma, aşı programının uygulanması, aşıların ücretsiz sağlanması ve yaygınlaştırılması, sağlık hizmetlerine erişimin artırılması ve sağlık eğitiminin iyileştirilmesi gibi önlemlerin alınması ile doğrudan ilişkilidir.

Ancak, son yıllarda Türkiye'de kızamık vakalarında bir artış yaşanmıştır. Pandemi ile birlikte aşı karşıtlığı ile ilgili yanlış bilgiler hızla yayılmış ancak bu durum yetkililer tarafından etkin bir şekilde yönetilmemiştir. 2019 yılında ulaşılabilen verilere göre, çocukluk çağı aşılaması yaptırmayanların sayısı 40.000'e yakındır. Sağlık Bakanlığı'nın DSÖ'ye bildirdiği veriler, 2021'de ülkenin yarısında kızamık aşısı tamamlanmış çocuk oranının yüzde 95'in altında olduğunu, 2023'de ise -34 bölgeye ayrılarak paylaşılan verilerde- iki doz aşıyı tamamlamış tek bir bölgenin dahi olmadığını göstermektedir. 2023 yılı ilk dört ayında, Türkiye?de 2005 kişi Kızamık ön tanısıyla incelenmiş ve 1440'ında Kızamık laboratuvar tanısı ile doğrulanmıştır. Deprem nedeniyle artan nüfus hareketliliği ve birinci basamak hizmetlerdeki ciddi aksamalar, aşısız ve eksik aşılı çocukların sayısını daha da artırmıştır.

Bugün, Kızamık vakalarının büyük çoğunluğu 1-9 yaş grubundadır. Kızamık komplikasyonları ve ölüm açısından en riskli 9 yaş altında aşılanma durumu açısından vakalar değerlendirildiğinde: | yaş altında vakaların neredeyse tümü, 1-4 yaşta ise yarısından fazlası aşısızdır. Bu salgınlar, aşılanma oranlarının düşmesi ve toplumda bağışıklık düzeyinin düşmesi gibi faktörlerle ilişkilendirilmekte bu da halk sağlığı açısından çok büyük bir riski işaret etmektedir. Son yıllarda görülen artışlar, aşılanma oranlarının düşmesiyle ilişkilendirilmektedir. Bu nedenle, halk sağlığı açısından kızamık hastalığıyla mücadelede aşılanma oranlarının yükseltilmesi ve önlemlerin alınması büyük önem taşımaktadır.

Sağlık Bakanlığı'na ait verilere göre, 2007-2010 yılları arasında Kızamık olgu sayısı 10'un altındadır. Ancak bugün açıkça yeni ve büyük bir salgın krizi kapıdadır. Bu kriz, Türk Tabipler Birliği (TTB) tarafından Sağlıkta Dönüşüm Programı ile koruyucu hizmetlerden tedavi edici hizmetlere evrilen birinci basamak ve aşı karşıtlarının yarattığı aşı kararsızlığının/tereddüdünün büyümesi ve ülkenin sağlık otoritesinin bu tereddüdü giderecek hiçbir etkili girişimde bulunmaması, sorumluluğu bireylere yüklemesi ile ilişkilendirilmektedir.

Aşı karşıtı yanlış bilgilendirmelerin yayılmasına izin verilirken aşı ile ilgili yeterli ve gerekli bilgilendirmeye imkan sağlamayan sağlık politikaları ailelerin aşı "ret" butonunu işaretlemesine karşı aile hekimlerini çaresiz bırakmıştır. Yine benzer şekilde, bölge tabanlı hizmet yerine liste tabanlı hizmet, geniş ekip yerine dar ekip, sahada hizmet yerine polikliniğe daralma, aile sağlığı hemşire sayısındaki ciddi açık ve açlık sınırındaki ücretleri, artan iş listesi ve performans baskısı ile cebelleşen aile hekimliği sisteminin yapısal sorunları aşısız nüfusun gittikçe yükselmeye başlaması ile yakından ilişkilidir.

Deprem bölgesinde iş çığırından çıkmış, artan hizmet gereksinimi ve depremzede sağlık çalışanlarının idari izinli sayılması göz ardı edilmiş, afet döneminde bölge tabanlı hizmet ile koruyucu hizmet verilmesi gerçekliği yok sayılmıştır. Bu durum deprem bölgesinde başta Kızamık olmak üzere birçok sağlık sorunu ile karşı karşıya kalma tehdidine yol açmaktadır.

Sağlıkta Dönüşüm Politikaları ile birlikte, önleyici ve koruyucu sağlık hizmetleri geri plana atılmış tedavi edici hizmetlere öncelik verilmiştir. Pandemi döneminde, aşı karşıtlarının gerçekleştirdiği yanlış bilgilendirmelere gerekli refleks gösterilerek aşının önemi etkin bir şekilde anlatılmamış, akabinde deprem ile birlikte oluşan göç ve deprem bölgesindeki halk sağlığı çalışmaları da başarıyla yönetilememiştir.