Şeyh Said, Said-i Nursi ve Seyit Rıza'nın mezar yerlerinin araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ancak Türkiye'de özellikle Kürt halkının önde gelen şahsiyetlerine yönelik uygulanan sistematik "mezarsız bırakma politikaları", toplumsal hafızada derin yaralar açmış, geçmişle bağ kurma ve yüzleşme hakkını engellemiştir.

• Türkiye 'de Kürt halkının, mezarlıkları yakın tarihte tahrip edildiği gibi yüzyıllardır da gizlenen mezar yerleri ile geçmişiyle bağ kurması engellenmiştir. Uygulanan inkâr politikalarının sonucunda Kürt sorununun en açık sonuçlarından bir tanesi, mezarsızlık politikaları olmuştur. Çünkü Kürtlerin önemli kanaat önderlerinin mezar yerleri bugün de halen bilinmemektedir. Her bireyin temel insan haklarına saygı gösterilmesi gerektiği, insan hakları beyannamesinin yanı sıra tüm ülkelerin anayasalarında da yer almaktadır. Yaşam hakkının yasalarla koruma altına alındığı gibi öldükten sonra da kişinin hakları koruma altına alınmalıdır. Bu yasaların yanı sıra sosyal, kültürel ve inançsal olarak da yazılı olan veya olmayan kurallar ile de yaşam hakkının kutsallığı karara bağlanmıştır. Cenaze ve kabristanlara saygı göstermek, insanlığın evrensel bir değeri olarak kabul edilmiş ve birçok kültürde çeşitli şekillerde ifade edilmiştir. Bu saygı, insanların birbiriyle empati kurmalarına, kayıplarıyla başa çıkmalarına ve toplumsal düzen içinde birlikte yaşamalarına katkıda bulunmaktadır.

Aradan geçen yüzyıla rağmen; 1925 yılında idam edilen Şeyh Said ve arkadaşlarının, 1937 yılında idam edilen Seyit Rıza'nın ve 1960 yılında vefat eden Bediüzzaman Said-i Kurdi'nin (Said Nursî) mezar yerleri halen gizli tutulmaktadır. Bugüne kadar aileler ve toplum tarafından yapılan tüm resmi başvurulara ve çağrılara rağmen bu konuda kamuoyunu tatmin edecek hiçbir açıklama yapılmamıştır.

Bu şahsiyetlerin mezar yerlerinin gizli tutulması hem vicdani hem hukuki hem de dini değerlere aykırıdır. İslam dini başta olmak üzere tüm inançlarda, ölüye ve mezarına saygı vardır. Mezarların yerinin gizlenmesi, aynı zamanda toplumsal barışa da zarar veren bir uygulamadır. Bu politikaların terk edilmesi, geçmişle yüzleşmenin ve toplumsal normalleşmenin önemli bir adımı olacaktır.

Yüzyıl boyunca mezar yerleri gizlenen kanaat önderlerinin mezar yerlerinin açıklanması, ailelerine teslim edilmesi, ayrıca bu konuda izlenen politikaların incelenerek benzer uygulamaların tekrar etmemesi için gerekli önlemlerin alınması amacıyla; geçmişle yüzleşme ve hakikatlerin araştırılması kapsamında, faili meçhul cinayetlerin aydınlatılması ile mezar yeri bilinmeyen yurttaşlara dair çalışmaların yapılması, insani ve vicdani bir gerekliliktir. Bu anlamda Şeyh Sait ve Seyit Rıza ile arkadaşlarının, Bediüzzaman Said-i Kurdi ve binlerce faili meçhullerin mezar yerlerinin tespit edilip ailelerine iade edilmesiyle de normalleşmenin sağlanması, kutuplaşmanın azaltılması ve toplumsal barışın sağlanması konusunda önemli bir adım olacaktır.