Başta Diyarbakır olmak üzere Türkiye'de artan uyuşturucu madde kullanımı ile ilgili sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Uyuşturucu üretimi, ticareti ve kullanımı/bağımlılığı sorunu her geçen gün giderek artan evrensel bir toplum sağlığı sorununa dönüşmektedir. Uyuşturucu maddelerinin kullanımı, bireyin sağlığının yanında, toplumun sağlığına da etki ettiği gibi kültürel yapıya da zarar vermektedir. Bu sebeple bireylerin ve toplumun yaşamını tehdit eden bu sorunun mücadelesinin de toplumun her kesimi tarafından verilmesi gerekmektedir. Özellikle madde bağımlılığının sadece gençler ve yetişkin bireylerde değil çocuklar arasında da yaygınlaşması bu konuda yürütülen çalışmaların yetersiz kaldığını göstermektedir. Diyarbakır Barosu'nun ağustos ayında yayınladığı Madde Kullanımıyla Mücadeleye Dair Raporu'nda da görüldüğü gibi vekili olduğum Diyarbakır ilinde madde kullanımı 12 yaş altındaki çocuklara kadar düşmüştür. Devletin, tüm yurttaşlarını her türlü olumsuzluklardan korumak ve önleyici tedbirleri alma yükümlülüğü bulunmaktadır. Nitekim Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 58. Maddesinde "Devlet, gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alır." hükmü bu yükümlülüğü belirtmektedir. Anayasayla belirtilen bu yükümlülük gereğince başta Diyarbakır olmak üzere Türkiye'de uyuşturucu üretimi, ticareti, kullanımı/bağımlılığı sorunlarının araştırılması ve gereken önlemlerin alınması amacıyla Anayasa'nın 98. TBMM İçtüzüğünün 104 ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

GEREKÇE

Günümüzün en önemli sorunlarından biri olan uyuşturucu üretimi, ticareti ve kullanımı/bağımlılığı bireyin yanında toplum sağlığını da önemli derecede etkilerken aynı zamanda kültürel yapıya da ciddi zararlar vermektedir. Gelişen teknoloji imkânları ve buna bağlı olarak lojistik ağlarının genişlemesiyle toplumun tüm kesimlerinde giderek yaygınlaşmaktadır. Özellikle madde bağımlılığının sadece gençler ve yetişkin bireylerde değil çocuklar arasında da yaygınlaşması bu konuda yürütülen çalışmaların yetersiz kaldığını göstermektedir. Vekili olduğum Diyarbakır ilinde de özellikle genç nüfusta hızlı bir şekilde artan uyuşturucu kullanımı, çocuk yaşlara kadar düşerken, kullanım oranları da sürekli yükselmektedir. Son olarak Diyarbakır Barosu'nun ağustos ayında yayınladığı Madde Kullanımıyla Mücadeleye Dair Raporu'nda da görüldüğü üzere Diyarbakır"'da madde kullanımı 12 yaş altındaki çocuklara kadar düşmüştür. Aynı zamanda çoğunluğu gençler olmak üzere madde kullanımı/bağımlılığına bağlı ölümlerin artması bu soruna dair yaklaşımların ve çözümlerin yeniden değerlendirilmesini elzem kılmaktadır.

Diyarbakır Barosu tarafından hazırlanan Madde Kullanımıyla Mücadeleye Dair Raporu'na göre 2020 yılında, Diyarbakır ilinde "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti", 'Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak' ya da 'Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak' ve "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma' suçlarından yargılananlar için 3 bin 230 kişiye avukat görevlendirilmesi yapıldığı, bu kişilerden 1$'inin 12 yaşından küçük, 159'un 12-18 yaş arasında oldukları belirtilmektedir. Raporda 2021 yılında bu suçlardan yargılananların sayısının 3 bin 846'ya yükseldiği, 12 yaşından küçük 8 çocuğun yargılandığı, 18 yaşından küçük 155 kişinin olduğu belirtilirken, 2022 yılında aynı suçlardan 4 bin 392 kişinin yargılandığı, 12 yaşından küçük 16 çocuğun olduğu belirtilirken 18 yaş altında 158 kişinin olduğu belirtilmektedir. 1 Ocak 2023 ve 1 Eylül 2023 arasında ise 2 bin 491 avukat görevlendirildiği ifade edilmektedir. Diyarbakır Barosu'nun hazırladığı veriler incelendiğinde Diyarbakır'da her yıl kademeli olarak, uyuşturucu suçlarına ilişkin bir önceki yıla nazaran önemli sayılabilecek ölçüde adli işlem kaydında artışlar yaşandığı görülmektedir. Veriler dikkate alındığında Diyarbakır'da 2020 yılında göre 2021 yılı itibariyle yüzde 19, 2021 yılında göre 2022 yılında yüzde 35 artış yaşanmıştır. Yine istatistiki veriler incelendiğinde 12 yaşından küçük çocuklara ilişkin kayıtlarda 2021 yılına göre 2022 yılında yüzde 100 artış görülmektedir. Yine küresel organize suçlar üzerine araştırmalar yapan InSight Crime'ın yayımladığı "Türkiye: Avrupa ve Ortadoğu arasındaki kokain merkezi" araştırmasında Türkiye'nin bölgesel bir kokain transit merkezi durumda olduğunu belirtmektedir. Aynı araştırmada Türkiye'nin eroin ticaretinde de önemli bir merkez olduğu vurgusu yapılmaktadır. Yapılan ulusal ve uluslararası araştırmalar ve yayımlanan raporlar uyuşturucu madde sorununun günümüzde çok katmanlı bir sorun olduğunu, sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel ve sosyo-politik yönlerden değerlendirilmesi gereken karmaşık bir sorun olduğunu açıkça göstermektedir.

Yine son yıllarda uyuşturucu kullanımına bağlı suçlarda yaşanan artış bu soruna yaklaşım yöntemlerinin yeniden gözden geçirilmesi noktasında bir an önce harekete geçilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda başta Diyarbakır ilinde olmak üzere Türkiye'de artan uyuşturucu sorunu ile mücadele politikalarının belirlenmesi, sorunlara bilimsel ve akılcı çözümler için stratejik hedeflerin tespit edilmesi, yerel ve ulusal çapta sivil toplum örgütlerinin etkin katılım sağlaması, önleyici tedbirlerin alınması ve farkındalığın arttırılması amacıyla Meclis Araştırması açılmasını gerekmektedir.