Gıda enflasyonunun tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Gıda enflasyonunun tüm boyutlarıyla araştırılarak üretici ve tüketici açısından olumsuzlukların tespit edilerek sorunların giderilmesi için gerekliliklerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri kapsamında bir Meclis Araştırması açılması konusunda gereğini arz ederiz. enkan sari NAT CAS Balkesin Mr. doceld UV. Elvan IŞIK GEZMİŞ

GEREKÇE

Türkiye'de gıda fiyatlarında yaşanan artışın, genel ekonomik göstergelerin ötesinde yapısal bir krize dönüşmesi ve küresel piyasalardan negatif yönde ayrışması, konunun gıda arz güvenliği çerçevesinde kapsamlı bir şekilde incelenmesini zorunlu kılmaktadır. 2025 yılı sonu itibarıyla açıklanan resmi istatistikler, Türkiye'nin gıda enflasyonunda dünya genelinde en yüksek oranlara sahip ülkelerden biri olduğunu teyit etmektedir. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından açıklanan Kasım 2025 verilerine göre, Küresel Gıda Fiyat Endeksi arzdaki artış ve talebin dengelenmesiyle yıllık bazda %2,1 oranında gerileyerek son üç yılın en düşük seviyelerine işaret ederken; aynı dönemde TÜİK tarafından açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi verileri, ülkemizde gıda ve alkolsüz içecekler grubundaki artışın yıllık bazda %34,87 (Ekim 2025) seviyelerinde seyrettiğini ortaya koymaktadır. Küresel gıda fiyatları düşerken Türkiye'deki gıda maliyetlerinin bu denli yüksek kalması, sorunun yalnızca dışsal şoklarla değil, yerli üretim ve dağıtım zincirindeki derin yapısal eksikliklerle ilişkili olduğunu kanıtlamaktadır.

Bu yapısal eksikliklerin başında, tarımsal üretimde kullanılan temel girdilerin maliyet kontrolünün sağlanamaması ve üreticinin üretimden kopması gelmektedir. TÜİK'in Aralık 2025'te yayımladığı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE), girdi maliyetlerinin yıllık %33,66 oranında arttığını gösterirken; veterinerlik harcamaları gibi alt kalemlerde bu artışın %64,33'e ulaşması, hayvancılık sektöründeki maliyet baskısını ve süt-et fiyatlarındaki tırmanışı net bir şekilde örneklemektedir. Tarımsal üretim planlamasındaki zafiyetlerin somut bir yansıması olarak, 2025 yılı bitkisel üretim istatistikleri tahıl ve diğer bitkisel ürün üretiminin bir önceki yıla göre %9 oranında azaldığını göstermektedir. Bu üretim kaybı, arzın talebi karşılayamamasına ve fiyatların spekülatif baskılara açık hale gelmesine zemin hazırlamaktadır. Ayrıca, tarladaki ürünün rafa ulaşana kadarki sürecinde yaşanan lojistik verimsizlikler ve aracıların oluşturduğu denetimsiz kar marjları, üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) ile tüketici fiyatları arasındaki makasın kapanmamasına yol açarak hem çiftçiyi hem de son tüketiciyi mağdur etmektedir.

Netice itibarıyla, OECD verilerine göre 38 üye ülke arasında gıda enflasyonu %5 ortalamalarına gerilemişken, Türkiye'nin yaklaşık %35'lik enflasyon verisiyle bu ülkelerden yaklaşık yedi kat daha yüksek bir oranla negatif ayrışması, mevcut tarım ve gıda politikalarının revize edilmesini gerekli kılmaktadır. Gıda arz güvenliğinin tesisi, tarımsal girdilerde dışa bağımlılığın azaltılması ve tarladan sofraya uzanan zincirdeki verimsizliklerin ortadan kaldırılması amacıyla; veriye dayalı, sürdürülebilir ve denetlenebilir bir sistemin inşası için meclis araştırması açılması büyük önem arz etmektedir. Halkın en temel ihtiyacı olan gıdaya makul fiyatlarla erişimini sağlamak ve yerli üreticiyi koruyacak somut tedbirleri belirlemek amacıyla bu araştırmanın başlatılması zaruridir.

Bu bağlamda gıda enflasyonunun nedenlerinin saptanması ve alınması ger ortaya konması amacıyla Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 104 ve 105'inci ma bir Meclis Araştırması açılması önerilmektedir.