Beyin göçünün nedenlerinin araştırılarak önlenmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

', bugün Türkiye'nin karşı karşıya bulunduğu en ciddi sorunlardan biri hâline gelmiştir. İşbu önerge ile "beyin göçü" sorununun nedenlerinin tüm boyutlarıyla araştırılarak, soruna yol açan faktörlerin tespiti ve bu doğrultuda etkili ve uygulanabilir politikaların geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

Giderek artan nitelikli insan kaybı; yalnızca bireysel tercihlerle açıklanamayacak kadar derinlikli sebeplere dayanmakta, aynı zamanda ülkemizin gelişme kapasitesini, toplumsal refahını, rekabet gücünü ve geleceğini doğrudan tehdit etmektedir. TÜİK'in 2023 verilerine göre, yurt dışına göç eden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının sayısı 139.531'e yükselmiş, bu nüfusun önemli bir kısmını 25-34 yaş aralığındaki genç, üniversite mezunu ve kentli bireyler oluşturmaktadır. Beyin göçü oranı, yükseköğretim mezunları arasında %2'ye ulaşmıştır. Özellikle moleküler biyoloji, genetik, bilgisayar mühendisliği ve biyomühendislik gibi stratejik alanlarda bu oran %10'un üzerindedir. Bu alanlardaki kayıplar, Türkiye'nin bilgi toplumu olma hedefini ciddi şekilde sekteye uğratmaktadır. Konrad Adenauer Vakfı'nın 2023 raporuna göre, Türkiye'deki 18-25 yaş arası gençlerin yaklaşık %66'sı, uygun fırsat bulmaları hâlinde kalıcı olarak yurt dışına gitmek istemektedir. Aynı şekilde, her üç üniversite mezunundan biri, kendi alanında istihdam edilememektedir. Bu da sistemin, yetişmiş insan kaynağını yeterince değerlendiremediğini göstermektedir.

Türkiye'den çıkan beyin gücünün değil, Türkiye'ye gelen nitelikli iş gücünün de ciddi bir düşüş yaşadığı gözlemlenmektedir. Erasmus+ kapsamında ülkemize ders'vermek için gelen yabancı akademik personel sayısı son yıllarda %50 oranında azalmıştır. Siyasi belirsizlik, akademik özgürlüklerin zayıflaması, liyakate dayalı sistemin aşınması, artan enflasyon, düşük alım gücü, niteliksiz istihdam, fırsat eşitsizliği ve toplumsal kutuplaşma gibi birçok yapısal sorun; yalnızca beyin göçünü tetiklememekte, aynı zamanda toplumsal umut ve aidiyet duygusunu da zedelemektedir.

Beyin göçü yalnızca bireysel bir tercih ya da sosyal bir eğilim değil, aynı zamanda ulusal güvenlik, kalkınma ve sürdürülebilirlik meselesidir. Nitelikli insan kaynağını kaybeden bir ülkenin, bilimsel ve teknolojik gelişme üretmesi, uluslararası rekabette ayakta kalması ve toplumsal refahını artırması beklenemez. Yapılan tahminlere göre, yalnızca OECD ülkelerine göç eden Türk vatandaşları üzerinden oluşan ekonomik kayıp 220 milyar dolardan fazladır. Tüm bu nedenlerle, Türkiye'deki beyin göçü sorununun tüm yönleriyle araştırılması, sebeplerinin doğru tespit edilmesi ve bu bağlamda uygulanabilir, somut ve kalıcı önlemler geliştirilmesi büyük bir zorunluluktur.

Ülkemizde yaşanmakta olan ve olumsuz etkileri her geçen gün daha fazla hissedilen "beyin göçü" sorununun nedenlerinin tüm boyutlarıyla araştırılarak, soruna yol açan faktörlerin tespiti ve bu doğrultuda etkili ve uygulanabilir politikaların geliştirilmesi amacıyla, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 98'inci maddesi ile Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılması ve bu kapsamda bir Meclis Araştırması Komisyonu kurulması hususunu saygılarımızla arz ve teklif ederiz , M. M.

CMER BASKANL®