Yüksek tohum fiyatları nedeniyle tohum üretiminde yaşanan sorunların tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Tarımsal üretim, gıda güvenliğinin yanı sıra, tarımsal bağımsızlığın ve ithalata muhtaç olmadan etkili bir kalkınmanın en temel taşlarından birisini oluşturmaktadır. Tohum konusunda dışa bağımlılıktan kurtulmak için tarım politikalarında tohum üretimine önem verilmesi gerekmektedir. Her ne kadar son yıllarda ülkemizde tohumculuk sektörü önemli gelişmeler kaydetmiş olsa da, bu durum coğrafi konumu itibariyle her mevsimin yaşandı ülkemizde yeterli olmamıştır. Zaten ihracat ve ithalat rakamları da bu konuda yaşanan eksikleri açıkça ortaya koymaktadır. 2024 yılında 338 milyon dolarlık tohum ihracatı yapılırken 288 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirilmiştir.

Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre Türkiye, yılda ortalama 250-300 milyon dolar arasında değişen miktarda tohum ithalatı yapmaktadır. 2024 yılı itibarıyla en fazla tohum ithalatı yapılan ülkeler arasında Hollanda, Fransa, ABD, İtalya ve Almanya gibi ülkeler yer almaktadır. Ülkemiz, bu ülkelerle birlikte İsrail'den de önemli miktarda tohum almaktadır. Fakat İsrail'in Gazze'yi işgali ile birlikte ülkemiz tohum ithalatı konusunda İsrail kapısını kapatmıştır.

Ülkemiz, coğrafi ve iklimsel çeşitliliği bakımından önemli bir tarımsal üretim çeşitliliğine sahip durumdadır. Buna rağmen, özellikle sebze tohumlarında ithalat bağımlığını bir türlü ortadan kaldıramamıştır. Domates ve biber gibi ürünlerde kullanılan hibrit tohumların önemli bir kısmı ithal edilmektedir.

Ülkemizde tohum üretimi son on yılda her ne kadar 1,3 milyon tona kadar çıkmış olsa da bu artış, ithal edilen yüksek teknolojili hibrit tohumların yerini tam olarak alamaya yetmemiştir. Bu tablo, Türkiye'nin tohumculuk sektöründe üretim kapasitesini artırdığını, fakat teknolojik bağımlılığını henüz ortadan kaldıramadığını göstermektedir. Ne yazık ki ülkemiz, bu zamana kadar tohum konusunda genetik mühendisliği, patent ve Ar-Ge gibi konularda yeterince yol kat edememiştir.

Tohum geliştirme süreçleri, ıslah çalışmaları ve tescil aşamaları yıllar süren bilimsel emek gerektirmektedir. Bu alanda gelişmiş ülkeler, ülkemize göre, yüksek bütçeli araştırma merkezleri ve genetik laboratuvarlarıyla büyük bir üstünlük sağlamıştır. Ülkemizde tohum üretiminin büyük bir bölümü küçük ölçekli üreticiler tarafından yapılmaktadır. Ayrıca çok uluslu şirketler, genetik olarak geliştirdikleri tohumların kullanımını patentlerle sınırlandırmakta ve böylece çiftçilerin her yıl aynı tohumları yeniden satın almasını zorunlu kılmakta ve tohum için yüksek paralar ödemektedir. Bu durum çiftçilerimize her yıl yeni yük getirmektedir.

Bu nedenle, yüksek tohum fiyatları ve tohum üretiminde yaşanan sorunların tüm yönleriyle araştırılarak, yaşanan sorunların tüm yönleriyle araştırılarak, alınması gereken önlemlerin önceden belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 104 ve 105. maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması yerinde olacaktır.