26 Ekim 2023 tarihinde Aydın'daki bir KYK yurdunda yaşanan asansör kazası sonrası yürütülen kovuşturma sürecine ve benzer olayların engellenmesi için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Zeren Ertaş'ın yaşamını yitirmesinin ardından açılan ceza davasında, asansörün bakım, montaj, denetim ve muayene süreçlerinden sorumlu firma yetkilileri hakkında "bilinçli taksirle ölüme neden olma" suçlaması yöneltilmiş; yerel mahkeme bazı sanıklara 2 yıl 11 ay ile 5 yıl 6 ay 20 gün arasında değişen hapis ve meslekten men cezaları vermiş, bir sanık hakkında ise beraat kararı vermiştir. Ancak aile ve savcılık makamı bu karara itiraz etmiş, dosya istinaf sürecine taşınmıştır.

Sonrasında görülen süreçte savcılık makamı, bazı sanıklar yönünden yerel mahkeme kararının yeterli olmadığını belirterek cezaların yeniden değerlendirilmesini talep etmiş; buna rağmen mahkeme heyeti tüm sanıklar yönünden beraat kararı vermiştir. Bu durum, dosyada ilk bilirkişi raporları ile ikinci raporlar arasındaki ciddi çelişkiler ve sorumluluk tespitindeki değişkenlik nedeniyle kamuoyunda ciddi bir adalet tartışması yaratmıştır.

Olayın temelinde, öğrenci yurdunda uzun süredir arızalı olduğu bilinen bir asansör sistemi, uyarılara rağmen giderilmeyen teknik eksiklikler ve denetim süreçlerine ilişkin sorumluluk zincirinin netleştirilmemesi bulunmaktadır. Bu yönüyle dosya, Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen taksirle ölüme neden olma, bilinçli taksir ve kamu görevlileri açısından görevi kötüye kullanma tartışmalarını doğrudan ilgilendirmektedir. Daha da ağır bir boyut ise, karar duruşması öncesinde aileye gönderilen tehdit mesajlarıdır. Anne Serpil Ertaş'a gönderilen mesajda "kızını mezarından çıkarıp yakarız, seni ve eşini leş ederiz ifadeleri yer almıştır. Bu durum, münferit bir tehditten öte; adalet arayışına, yas hakkına, ölüye saygı ilkesine ve hak arama özgürlüğüne yönelmiş açık bir müdahale niteliğindedir.

Ölünün hatırasına saygı ilkesi ile yaşam hakkı, hem ulusal hukukta hem de uluslararası insan hakları hukukunda korunan temel değerlerdir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarında da yaşam hakkı ihlallerinde devletin yalnızca soruşturma açma değil, etkili, bağımsız ve caydırıcı bir yargılama yürütme yükümlülüğü bulunduğu açıkça belirtilmektedir. Bu bağlamda Zeren Ertaş dosyası, devletin pozitif yükümlülüklerinin sınandığı bir yaşam hakkı dosyası niteliğindedir.

Bu çerçevede aileye yönelen tehditler, yalnızca bireylere karşı değil; adalet arama hakkına, yaşam hakkının korunmasına ve etkili soruşturma yükümlülüğüne karşı çok yönlü bir müdahale niteliği taşımaktadır.

Zeren Ertaş davası ve yargı süreci;

• Yaşam hakkının korunmasında kamu kurumlarının denetim sorumluluğunun etkin işletilmemesi,

• Soruşturma ve yargı süreçlerinde bilirkişi raporlarına aşırı bağımlılık ve çelişkili değerlendirmeler,

• Cezasızlık algısının derinleşmesi ve yargıya güvenin zayıflaması,

• Adalet arayan ailelerin güvenliğinin sağlanamaması bağlamında ciddi bir yapısal sorun olarak ortada durmaktadır. Bu tür dosyalarda bireysel kusurun ötesinde kamu yönetimi zinciri, denetim mekanizmaları ve idari sorumluluk alanı da bütünlüklü biçimde ele alınmalıdır. Aksi halde benzer ölümler ve adalet tartışmaları tekrar edecektir. Bu gerekçelerle;

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin konuya ilişkin olarak;

• Yaşam hakkı ihlallerine ilişkin dosyalarda bağımsız ve etkin soruşturma mekanizmalarının işleyişini,

• Bilirkişi süreçlerinin şeffaflığını ve denetlenebilirliğini,

• Kamu görevlilerinin sorumluluk zincirinin tespit edilmesini,

• Adalete erişimi engelleyen tehdit ve yıldırma girişimlerine karşı koruma mekanizmalarını araştırması ve gerekli yasal/idari düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılmalıdır.