İstanbul'un Üsküdar ilçesinde bulunan bir mezarlığa yapılan saldırının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Üsküdar Bağlarbaşı'nda bulunan Surp Garabet Ermeni Mezarlığı'nda altı mezar ve tarihi bir çeşmenin kimliği belirsiz kişi veya kişiler tarafından tahrip edildiği kamuoyuna yansımıştır. Tekil gibi görünen ama aslında yaptırımsızlık ve denetimsizlik nedeniyle çok sık tekrarlanan bu saldırılar belirli bir zihniyetin ve yaklaşımın sonucudur. Bu saldırılarla sistematik bir şekilde ölüye saygı hakkı, din ve vicdan özgürlüğü, kültürel mirasın korunması, Türkiye'deki Hristiyanlara ait mezarlık, kilise ve tarihi yapıların güvenliği ihlal edilmektedir. Bu bağlamda ülkedeki tüm inançların anıtmakberlerini muhafaza etmek, toplumsal barışı derinden olumsuz etkileyen bu vakaları önüne geçmek, din ve vicdan özgürlüğüne yönelik saldırıları durdurmak ve bu bağlamda gerekli mekanizmaların kurulmasını araştırmak ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.
GEREKÇE
İstanbul Üsküdar'da bulunan Surp Garabet Ermeni Mezarlığı'nda çok sayıda mezar taşının kırılması ve mezarlığın tahrip edilmesi, yalnızca bir halka ait tarihi mirasa ve hatırata zarar verme olayı değil; ölüye saygı hakkını, din ve vicdan özgürlüğünü, kültürel mirasın korunmasını ve Türkiye'de yaşayan Hristiyan yurttaşların güvenlik duygusunu doğrudan hedef alan ciddi bir nefret suçu niteliği taşımaktadır. Yakın bir zamanda "Sevgi Sofrası" adı altında yapılacak buluşmadan hemen önce bu şekilde bir saldırının olması kamuoyunda derin bir infial yaratmış ve benzer saldırıların önlenmesine ilişkin mevcut kamu politikalarının yetersizliğini bir kez daha ortaya koymuştur. Mezarlığa yakın bölgelerde olan Surp Haç Tıbrevank Lisesi Duvarına nefret söylemli yazıların yazıldığı ancak faillerinin bulunamadığı, Kalfayan Ermeni Kız İlköğretim okulunun açıldığı gün yine nefret söylemli yazılamaların yapıldığı ancak faillerinin bulunmadığı, Kuzguncuk Surp Kirkor Lusavoriç Kilisesi haçına saldıran kişinin bulunduğu anca şeker hastalığı bahanesiyle saldırdığı beyan edilerek failin serbest bırakıldığı durumlar kamuoyuna yansımıştır.
Metnin tamamını göster (11 paragraf daha)Metni kısalt
Anayasa'nın 24. maddesi din ve vicdan özgürlüğünü güvence altına almakta; 63. maddesi ise tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını devletin temel görevleri arasında saymaktadır. Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 9. maddesi ile Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'nin 18. maddesi de din ve inanç özgürlüğünü güvence altına almaktadır. Ayrıca UNESCO'nun kültürel mirasın korunmasına ilişkin temel ilkeleri uyarınca mezarlıklar, ibadet yapıları ve azınlık topluluklarına ait tarihî alanlar ortak insanlık mirasının ayrılmaz parçalarıdır.
Mezarlıklar yalnızca defin alanları değildir; halkların hafızasını, inançlarını, tarihini ve kimliğini yaşatan kültürel mekânlardır. Bu alanlara yönelik saldırılar, yaşamını yitiren kişilerin hatırasına olduğu kadar, geride kalan yakınlarının manevi bütünlüğüne ve ilgili inanç topluluğunun kolektif hafızasına yönelmiş saldırılar olarak değerlendirilmelidir. Hristiyanların çok sınırlı sayıda kalan Türkiye'deki kilise ve mezarlıklarına yönelik söylemsel ve fiili saldırıların önüne geçilmesi gerekmektedir.
Son yıllarda Ermeni, Rum, Süryani ve diğer Hristiyan topluluklara ait mezarlıklar, kiliseler, şapeller, manastırlar ve tarihî kalıntılara yönelik tahribat, definecilik, vandalizm ve nefret saiki taşıdığı değerlendirilen saldırılar farklı illerde tekrar etmektedir. Bu olayların önemli bir kısmında failler ya tespit edilememekte ya da etkili soruşturma yürütülmediği yönünde ciddi eleştiriler gündeme gelmektedir. Cezasızlık algısının güçlenmesi, benzer saldırıları teşvik eden bir ortam yaratmaktadır.
Türkiyenin çok kültürlü tarihinin önemli unsurlarını oluşturan Hristiyan toplumlarına ait mezarlıklar ve ibadet yapıları, yalnızca ilgili cemaatlerin değil, bütün toplumun ortak kültürel mirasıdır. Bu mirasın korunması; eşit yurttaşlık ilkesinin, din ve inanç özgürlüğünün ve demokratik hukuk devletinin gereğidir.
Bu kapsamda;
• Türkiye genelinde Hristiyan topluluklara ait mezarlık, kilise, manastır ve diğer tarihî yapıların mevcut korunma durumunun tespit edilmesi,
• Bu alanlara yönelik saldırıların sayısı, niteliği ve coğrafi dağılımının araştırılması ve saldırıların siklerinin incelenip gerekli hukuki, idari ve söylemsel tedbirlerin alınması,
• Soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde yaşanan eksikliklerin ve olası yaptırımsızlık sorunlarının ortaya çıkarılması,
• Kamu kurumlarının koruma, denetim ve güvenlik konusundaki yükümlülüklerinin değerlendirilmesi,
• Benzer olayların tekrarını önleyecek idari, hukuki ve cezai tedbirlerin belirlenmesi,
• İnanç topluluklarının kültürel mirasının korunmasına yönelik kalıcı politika önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.