İşçi sağlığı ve güvenliği hakkındaki çeşitli verilere ilişkin
Kaynak göster
Aliye Timisi Ersever (CHP), 15 Haziran 2023 tarihinde 7/1032 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 85 gün sonra, 8 Eylül 2023).
Aliye Timisi Ersever (CHP, Ankara). “İşçi sağlığı ve güvenliği hakkındaki çeşitli verilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1032, 15 Haziran 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1032-isci-sagligi-ve-guvenligi-hakkindaki-cesitli-verilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8af3bdd1-0028-4f30-a71e-0188d8c0c906
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 85 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Aliye TİMİSİ ERSEVER Ankara Milletvekili
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG Meclisi) tarafından açıklanan veriler ülkemizde işçi sağlığı ve işçi güvenliği konusunda alınan önlemlerin yetersizliğini ve karşı karşıya olduğumuz acı tabloyu bir kez daha göstermiştir. Avrupa Birliği'nin (AB) resmi istatistik ofisi Eurostat ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verileri iş kazasında hayatını kaybedenlere ilişkin tabloda Türkiye'nin ilk sırada olduğunu göstermektedir.
Gerekçenin tamamını göster (9 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Geçtiğimiz günlerde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi tarafından açıklanan verilerde sorunun derinliğini, iktidarın bu konudaki politikalarının yetersizliğini çarpıcı bir şekilde ortaya koymuştur.
İSİG tarafından yapılan çalışmada yer alan bazı saptamalar şu şekildedir:
"Her bin işçi için yılda 4 ila 12 yeni meslek hastalığı olgusu beklenmektedir. Yani Türkiye'de her yıl yaklaşık 120 bin ila 360 bin arasında işçi meslek hastalığına yakalanmaktadır. Ancak SGK ise her yıl 500 civarı meslek hastalığı tespit etmiş ve her yıl 5 ila 20 civarı meslek hastalığına bağlı ölüm açıklamıştır. Hükümet meslek hastalıklarını gizlemektedir.
İş cinayetleri sonrası adaletsizlik, cezasızlık bir kural haline gelmiştir. Davalarda asıl sorumlular mahkemeye çıkartılamadığı gibi tali sorumlular kısa süreli hapis cezalarına çarptırılmış, bu cezalar para cezasına çevrilmiş ve 24 ay taksitlendirilmiştir.
Çocuklar çalışması yasak olan iş kollarında çalışmanın yanında 15 yaşın altında da çalıştırılmaktadır. Yoksulluk, 4*4*4 eğitim sistemi, çırak ve stajyerlik uygulamaları, mevsimlik tarım işçiliğinin omurgasının çocuklardan oluşturulması gibi nedenlerle üçte biri 14 yaş ve altında olmak üzere her yıl 60-70 çocuk çalışırken hayatını kaybetmiştir.
Tarımda, sanayide, hizmet sektöründe kadınlar en güvencesiz koşullarda çalıştırılmıştır. Bu çalışma koşullarının diğer yanını ise işyerinde şiddet ve taciz oluşturmuştur. Kadınların ev içi emeği de (Temizlik, yemek, çocuk ve yaşlı bakımı) görünmez kılınmıştır. Her yıl 120-150 civarında kadın çalışırken hayatını kaybetmiştir.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin yüzde 70'ini ulusal basından, yüzde 30'unu ise işçilerin mesai arkadaşları, aileleri, iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri, sendikalar ve yerel basından edindiği bilgilere göre, 2023 yılının ilk beş ayında en az 730 işçi hayatını kaybetti. Bunların, 14 yaş ve altı 4 çocuk işçi, 15-17 yaş arası 7 çocuk/genç işçi, 18-29 yaş arası 153 işçi, 30-49 yaş arası 314 işçi, 50-64 yaş arası 156 işçi, 65 yaş ve üstü 36 işçi, yaşını tespit edilemeyen 60 işçidir.
AKP'nin iktidar olduğu 2002-2023 döneminde ise iş kazalarında hayatını kaybeden çalışan sayısı en az 31 bin 276 kişidir."
Bu bağlamda;
SORULAR
Meslek hastalığı, iş kazası, iş kazasında hayatını kaybedenlere ilişkin olarak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi ile Bakanlık verileri arasında büyük bir fark olduğu görülmektedir. Bunun nedenleri nelerdir?
Bakanlığınızın kamuoyunun doğru bilgilendirilme görevi, devlet yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini de dikkate alınarak meslek hastalıkları, iş kazaları buna bağlı ölüm, yaralanma ve engelli duruma düşenlerle ilgili verilerin doğru olarak saptanıp ve açıklanması için bir çalışma yapılacak mıdır?
2002-2023 yıllarında yıllar itibariyle iş kazası sayısı, sektörlere göre dağılımı nedir? Bu dönemde yıllar itibariyle hayatını kaybeden, yaralanan, engelli duruma düşenlerin sektörler bazında cinsiyet, yaş grubu, cinsiyete göre yaş grubu dağılımı nedir? İllere göre dağılımı nedir?
2015-2023 yıllarında yıllar itibariyle işçi sağlığı ve İş güvenliği için kaç iş yeri denetlenmiştir? Denetleme yapılmayan işyeri sayısı ve sektörlere göre dağılımı nedir? İllere göre dağılımı nedir?
Bu denetimler kaç personel tarafından gerçekleşmektedir? Denetim sayısı ve denetim elemanlarının illere göre dağılımı nedir? Bu dönemde denetimler sonucu faaliyetine son verilen, geçici süreyle faaliyetine ara verilen işyeri sayısı ve sektöre göre dağılımı nedir? 2015-2023 dönemi itibariyle yıl yıl olmak üzere, ceza kesilen işyeri sayısı il ve sektörlere göre dağılımı nedir? Yıl bazında ceza kesilen işyeri sayısı ve toplam ceza tutarı nedir?
Avrupa Birliği'nin (AB) resmi istatistik ofisi Eurostat ve Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) verilerine göre Türkiye iş kazalarında en fazla insanın hayatını kaybettiği ülkeler sıralamasında birinci sırada yer almaktadır. Bu tablonun değiştirilmesi için ivedi ve somut hangi önlemler alınacaktır?
Çocuk ve kaçak işçiliğin önlenmesi için hangi önlemler alınmaktadır? 2015-2023 arasında yıllar itibariyle bu konuda tespit edilen çalışan sayısı ve illere göre dağılımı nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 10.07.2023 tarihli ve 1244886 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Ankara Milletvekili Sayın Aliye TİMİSİ ERSEVER tarafından
Bakanlığımıza yöneltilen 7/1032 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmaktadır.
A set Prof. Dr. Vedat 1 AN
Bakan Ek: Cevap Metni (1 sayfa) Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 62 72
Ankara Milletvekili Sayın Aliye TİMİSİ ERSEVER ?e Ait 7/1032 Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Kayıt dışı istihdamla mücadele toplumun tüm kesimleri sürece dahil edilerek ülke genelinde tüm istihdam piyasasını kapsayacak şekilde yürütülmektedir.
Kayıt dışı istihdamla mücadele için hem önleyici hem de cezalandırıcı yaklaşımlar doğrultusunda; programlı ve programsız olarak yürütülen denetimler, kamu kurum ve kuruluşu ile bankalarla yapılan veri paylaşımı, hizmetlerin elektronik ortama aktarılması ile erişimin kolaylaşması, primini tam ve düzenli ödeyen işverenleri desteklemek amacıyla prim indirimi uygulamalarının hayata geçirilmesi, sosyal güvenliğin önemi ve kayıt dışı istihdam konusunda bilgilendirme/ bilinçlendirme faaliyeti yapılmaktadır.
Bakanlığımızca iş sağlığı ve güvenliği yönünden gerçekleştirilen programlı ve program dışı teftişlerde mevzuata aykırılık tespit edilen durumlarla ilgili idari para cezası uygulanması istenilmiş, işin durdurulması gereken hususların tespiti halinde ise idari tedbir olarak işin durdurulması kararı verilmiştir.
Ayrıca gerçekleştirilen tüm teftişlerde mevzuata aykırı çocuk çalıştırılıp çalıştırılmadığı incelenmekte olup 4857 sayılı İş Kanununun 71 inci maddesi ile "Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" hükümlerini ihlal eden işyerleri hakkında idari para cezası uygulanması istenmektedir.
Başta sokakta, küçük ve orta ölçekli işletmelerde ağır ve tehlikeli işlerde, tarımda aile işleri dışında, ücret karşılığı gezici ve geçici tarım işlerindeki çocuk işçiliğinin tamamen ortadan kaldırılması amacıyla Bakanlığımız tarafından hazırlanan "Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi için Zamana Bağlı Politika ve Program Çerçevesi" 2005-2015 döneminde uygulanmış, 2016 yılında Bakanlığımız koordinasyonunda ilgili tüm tarafların katkılarıyla "Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı" adıyla 2017-2023 dönemini kapsayacak şekilde güncellenmiş ve uygulamaya konmuştur.
Çocuk İşçiliği İle Mücadele Ulusal Programı Eylem Planı (2017 - 2023) kapsamında, Bakanlığımızca yapılan denetim çalışmaları esnasında çocuk işçiler öncelikli risk grubu olarak belirlendiğinden, kayıt dışı istihdam edilen çocuk işçiler başta olmak üzere çocuk işçiliğin tüm görünümleri ile mücadele edilmekte ve mer'i mevzuat hükümleri çerçevesinde Bakanlığımızca gerekli işlemler yürütülmektedir.
Ulusal Program kapsamında, 2018 yılı "Çocuk İşçiliği ile Mücadele Yılı" ilan edilmiş; toplumun çocuk işçiliği ile mücadele konusunda duyarlılığının artırılması ve Ulusal Programın politika ve hedeflerine en üst düzeyde katkı sağlanması için ilgili kurum ve kuruluşlar ile "Çocuk İşçiliği İle Mücadele Ortak Deklarasyonu" imzalanmıştır.
Çocuk işçiliğiyle mücadele alanında merkezi düzeyde üretilen politikaların yerel düzeyde uygulanabilirliğini ve izlenebilirliğini artırmak amacıyla 81 ilde Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri bünyesinde Çocuk İşçiliği ile Mücadele Birimleri kurulmuştur.
Bununla birlikte iş kazalarına ilişkin veriler Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) internet sayfasında (Www.sgk.gov.tr) yayımlanmaktadır.