Televizyon dizileri ve programlarında yer alan kadına şiddete yönelik görüntülere ilişkin
Kaynak göster
Gülderen Varli (DEM Parti), 9 Mayıs 2024 tarihinde 7/12096 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 202 gün sonra, 27 Kasım 2024).
Gülderen Varli (DEM Parti, Van). “Televizyon dizileri ve programlarında yer alan kadına şiddete yönelik görüntülere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12096, 9 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12096-televizyon-dizileri-ve-programlarinda-yer-alan-kadina-siddete-yonelik-goruntulere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/500162bc-bd1a-4222-aec4-018f5da16bb3
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 202 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 184 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile Ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gülderen VARLI Van Milletvekili
1993 yılında BM Genel Kurulu kadınlara yönelik şiddetin ortadan kaldırılması bildirgesi ile hem kamusal hem de özel alanda kadına karşı uygulanan şiddetin önlenmesi ve cezalandırılması için devletleri sorumlu kılmaktadır. Ancak Türkiye de televizyonda gösterilen ve uyarlama yapılan programlarda, kadın mücadelesi ve güçlü kadın profili yerine şiddet gören kadın profili kullanılmakta ve şiddet içerikli programlar yer almaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Şiddet yalnızca fiziksel değil; psikolojik, maddi, sosyal boyutlarının olduğu da toplumun kayda değer bir kesimi tarafından farkında olunan bir konudur. Şiddetin artmasında etkili olan televizyon programları, gündüz kuşağında yer alan programlar uzun saatlerce kadına yönelik şiddeti, şiddetin çeşitli türlerini detaylandırarak anlatmakta ve adeta bir meta haline getirmiş durumundadır. Medyanın, şiddettin her türlüsüne farkındalık oluşturulması gerekirken medya da şiddet olaylarının detaylı anlatılması ve canlandırılması yapılmaktadır. Türkiye de binlerce insanın izlediği programlarda şiddet türleri ilgi çekici hale getirilmektedir. Eşini aldatan kadın, evden kaçan kadın, şiddet gören kadın, şiddet uygulayan kadın profillerinin yansıtıldığı ve mücadeleci kadın profilinin gözetildiği programlar yapılmaktadır. Dikkat çekmek ve daha fazla kitleye ulaşmak için şiddet, öfke ve dram ağırlıklı programlar her yaş grubuna hemen iletilebilmektedir.
Çoğu programda istismara uğrayan kişinin adı, yaşı, adresine kadar bilgileri apaçık bir şekilde milyonlarca kişiye sunularak hedef gösterilmekte ve tekrar tekrar şiddete uğramasına sebebiyet verilmektedir. Ayrıca sosyal medya üzerinden her gün sayısız kadın hakarete uğrarken sözlü veya yazılı tacize de maruz kalmaktadır.
BOK
Bu bağlamda;
SORULAR
Türkiye de televizyonda gösterilen ve uyarlama yapılan programlarda, kadın mücadelesi ve güçlü kadın profili yerine şiddet gören kadın profili kullanılmasına ve şiddet içerikli programların yer almasını önlemeye ilişkin herhangi bir çalışmanız var
Gündüz kuşağında televizyondan tüm evlere yansıtılan sanal şiddetin farkında mısınız? Buna ilişkin bakanlığınızca yapılan herhangi bir çalışma var mı?
Sanal medya üzerinden kadınlara hakaret ederek taciz içerikli paylaşımlar yapan kişilere ilişkin yapılan herhangi bir incelemeniz var mı?
DEM Partinin tüm kadınlarına televizyon ekranından hakaret eden Avukat Havva Köse hakkında herhangi bir inceleme başlatıldı mı?
Kadına yönelik şiddetin her detayıyla (yansıtıldığı programlarda şiddetin nasıl yapılacağının gösterdiğinin farkında mısınız?
Şiddeti meşrulaştıran ve yansıtan programlar yerine neden şiddete karşı farkındalık oluşturan programlar ekranlarda yer almamaktadır? Bunu hiç düşündünüz mü?
Güçlü, çalışan ve mücadele eden kadın yerine öfkeli, işsiz ve şiddet gören kadın profillerinin bütün ekranlarda yansıtıldığının farkında mısınız? Buna ilişkin aldığınız ya da alacağınız önlemler nelerdir?
Her gün kadın cinayetlerinin yaşandığı Türkiye de televizyonların gündüz kuşağında kadını kadınla karşı karşıya getiren ve nefret söylemlerini karşılıklı kullanılmasına müsaade eden programlara ilişkin bakanlığınızca aldığınız önlemler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan Van Milletvekili Sayın Gülderen VARLİ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/12096 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
ELA
Van Milletvekili Sayın Gülderen VARLİ'ya Ait 7/12096 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlık olarak, RTÜK ile iş birliği içerisinde çalışmalarımız sürdürülmektedir. Dizi ve film yapımcıları, televizyon ve gazete yöneticileri ile belirli aralıklarla farkındalık toplantıları gerçekleştirilmektedir. Özellikle kadına ve çocuğa yönelik şiddet ve istismar içerikli yayınlar noktasında duyarlılığımız iletilmektedir.
Bakanlık olarak soru önergesinde bahsi geçen içeriklere dair gelen şikayetler ilgili kurumlara iletilerek, kadınların ve çocukların şiddet unsuru olarak ekranlarda yer almasının önüne geçmek için çalışmalarımız sürdürülmektedir.
Diğer taraftan, 2018-2023 yıllarını kapsayan Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı 2023 yılı sonu itibarıyla tamamlanmıştır. Söz konusu Eylem Planının 5 temel ekseninden birisi olan Medya alanında bir çok çalışma yürütülmüştür.
2019-2023 yılları arasında RTÜK'te görevli uzman ve uzman yardımcılarına yönelik "Kadın Erkek Fırsat Eşitliği, Kadının Güçlenmesi ve Medyada Kadın Temsili" konularında eğitim verilmiştir. Eğitimlerle toplam 188 personele ulaşılmıştır.
"Medyada kadın temsilinin iyileştirilmesini ve güçlendirilmesini, ayrıca kadınların medyayı eleştirel kullanımlarını sağlamak amacı ve medyada içerik üretici, düzenleyici ve denetleyici mekanizmaların kadın temsilinin iyileştirilmesi ve güçlendirilmesi konusunda duyarlı olması sağlanacaktır" temel hedefi kapsamında 26 Temmuz 2022 tarihinde TRT Genel Müdürlüğünde 33 (otuz üç) TRT personeline Kadının Güçlenmesi ve Medyada Kadın Temsili eğitimi verilmiştir.
Bakanlığımız ile Ankara Üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü iş birliğinde üniversite öğrencilerine yönelik Medyada Kadın Temsili ve Kadın Erkek Eşitliği konularında çevrimiçi farkındalık eğitimleri gerçekleştirilmiştir.
Bakanlığımız Merkez Teşkilatında ve 81 İl Müdürlüğünde görev yapan her kademedeki toplam 5.000 (beş bin) kadın personele ve kuruluşlarımızda hizmet alan kadınlara yönelik olarak. 20 Ocak, 11 Mart ve 2-16-23 Haziran 2022 tarihlerinde Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ile işbirliği içinde çevrim içi olarak Medya Okuryazarlığı ve Dijital Okuryazarlık eğitimi verilmiştir.
2018-2023 yıllarını kapsayan Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nın 2023 yılında tamamlanmış olması nedeniyle yeni bir eylem planı oluşturulması amacıyla Bakanlığımız tarafından yeni "Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı" 2024-2028 yıllarını kapsayacak şekilde ilgili tüm kurum ve kuruluşların görüş ve önerileri çerçevesinde kapsayıcı bir yaklaşımla hazırlanarak 8 Mart 2024 Dünya Kadınlar Gününde kamuoyuna duyurulmuştur.
Yeni eylem planının temel politika eksenleri; Eğitim, Sağlık, Ekonomi, Liderlik ve Karar Alma Mekanizmalarına Katılım, Çevre ve İklim Değişikliği olarak belirlenmiştir. Planda; beş temel politika eksenine ilişkin "5 Temel Amaç", "20 Strateji", "83 Faaliyet" yer almaktadır.
Yeni eylem planında;
"Kadınların medya, iletişim, yayıncılık, bilişim teknolojileri ve medya okur-yazarlığı alanında bilgi-birikimlerinin artırılmasına yönelik eğitim/program düzenlenecektir. Kamu ve özel televizyon-radyo kanallarında ve dijital mecralarda içerik üretici ve yayıncılarına yönelik olarak kadının güçlenmesi ve medyada kadın temsili konularında eğitim/program düzenlenecektir.
İletişim ve Güzel Sanatlar Fakülteleri başta olmak üzere medya alanında içerik üretme potansiyeli olan fakülte öğrencilerine yönelik kadının güçlenmesi ve medyada kadın temsili konularında eğitim/program düzenlenecektir.
Liderlik ve karar alma mekanizmalarında yer alan, topluma örnek oluşturacak rol model kadınlar ile televizyon, radyo ve sosyal medya programları gerçekleştirilecektir." faaliyetlerine yer verilmiştir.
Ayrıca, Bakanlığımız koordinesinde hazırlanan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planı 1 Temmuz 2021 tarihinde kamuoyuyla paylaşılmış ve yürütülmeye başlanmıştır.
Bu çerçevede Bakanlığımız koordinasyonunda Adalet, İçişleri, Milli Eğitim ve Sağlık Bakanlıkları ile YÖK, Diyanet İşleri Başkanlığı iş birliğinde uygulanmak ve izlenmek üzere 2023 ve 2024 Yılları için Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Faaliyet Planları hazırlanmıştır.
IV. Ulusal Eylem Planının Toplumsal Farkındalık temel hedefi çerçevesinde, Yıllık Faaliyet Planlarında medyada kadın temsiline ilişkin çeşitli alt hedefler öngörülmüştür. Bu kapsamda; e Medya çalışma grubunun oluşturulması amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlara 2023 Ekim'de resmi yazı yazılarak Medya Çalışma Grubu teşkil edilmiştir. e Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planı kapsamında Bakanlığımız, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Kültür ve Turizm Bakanlığı ortak çalışmasıyla hazırlanan "Medyada Kadına Yönelik Şiddetle Mücadeleye İlişkin Etik İlkeler" kabul edilmiş ve Nisan 2024'de bir toplantı ile kamuoyuna duyurulmuştur. e RTÜK ile uzmanların şiddetle mücadeleye ilişkin farkındalık düzeylerinin artırtılmasına yönelik seminer programının gerçekleştirilmesini planlanmaktadır.
"İletişim (Fakültesi (OÖğrencilerine Yönelik Medya Atölyesi gerçekleştirilmesi planlanmıştır.
Öte yandan, Bakanlığımız tarafından koruyucu önleyici, geliştirici ve destekleyici niteliklerin ön planda olduğu aile eğitim programı (AEP) ve evlilik öncesi eğitim programı gibi programlar 81 ilimizde uygulanmaktadır. Bu programlar aracılığıyla iletişim, hukuk, medya, sağlık gibi konularda düzenlenen eğitimlerle, ailelerin kendi başına sorun çözme kapasitesinin, sosyal refahının artırılması, ailelerin sağlam temeller üzerine kurulması, ebeveynlik becerilerinin artırılması, kişilerin sahip olduğu temel haklar hakkında bilgilendirilmesi vb. amaçlamaktadır. AEP'in 5 ana alanından birini oluşturan "Medya" bölümünde "Medyayı Tanımak", "Medyayı Kavramak", "Bilinçli Medya Kullanımı", "Aile ile İnternet" modüllerinden oluşan eğitimler verilmektedir.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan