2023 yılında Türkiye Çevre Ajansına aktarılmayan geri kazanım katılım paylarının akıbetine ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), çevre kirliliğini önlemek, yeşil alanların korunmasına katkı sağlamak, döngüsel ekonomi ve sıfır atık yaklaşımları doğrultusunda kaynak verimliliğini artırmak ve ulusal ölçekte depozito yönetim sistemini işletmek gibi önemli görevler üstlenmiştir. Türkiye Çevre Ajansı'nın bu görevlerini başarıyla yerine getirebilmesi, özellikle genel bütçeden aktarılan tutarlar ve Geri Kazanım Katılım Payları gibi temel gelir kaynaklarının zamanında ve eksiksiz aktarılmasına bağlıdır. Ancak, Sayıştay Başkanlığı'nın 2023 Yılı Türkiye Çevre Ajansı Denetim Raporu'nda, Türkiye Çevre Ajansı'na Geri Kazanım Katılım Payları'nın (GEKAP) Kanunda belirlenen tarihlerden daha geç tarihlerde aktarıldığı ya da hiç aktarılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, Türkiye Çevre Ajansı'nın kendisine verilen görevleri etkin bir şekilde yerine getirememesine ve çevre koruma faaliyetlerinin aksamasına yol açma potansiyeli taşımaktadır. Özellikle Geri Kazanım Katılım Payları'nın zamanında aktarılmaması, Ajans'ın sürdürülebilir faaliyetler için gerekli finansmanı sağlayamamasına, dolayısıyla döngüsel ekonomi ve kaynak verimliliği gibi kritik görevlerde başarısız olmasına neden olabilecektir. Ayrıca, 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporu'nda belirtilen bu durum, faiz oranlarının bu kadar yüksek olduğu bir dönemde Ajans'ın faiz gelirlerinden mahrum kalması, dolayısıyla kamu kaynaklarının etkili, verimli ve ekonomik kullanılamadığına işaret etmektedir. Bakanlık düzeyinde yapılan yazışmalara ve taleplere rağmen bu sorunun çözülememesi ise bir başka önemli sorundur.

Bu bağlamda;

1) 2023 yılı içerisinde Türkiye Çevre Ajansı'na zamanında aktarılmayan Geri Kazanım Katılım Payları toplamda ne kadardır?

2) Geri Kazanım Katılım Payları'nın Türkiye Çevre Ajansı'na kanunda belirtilen sürelerde aktarılmamasının gerekçeleri nelerdir? Söz konusu durum bilginiz dahilinde midir?

3) Türkiye Çevre Ajansı'na aktarılmayan Geri Kazanım Katılım Payları'nın akıbeti nedir ve bu kaynaklar nerelerde kullanılmıştır? Kim/kimler faydalanmıştır?

4) Türkiye Çevre Ajansı'nın yaşanan gecikmeler nedeniyle uğradığı toplam faiz geliri kaybı ne kadardır?

5) Konuyla ilgili olarak, Bakanlık ile Strateji Geliştirme Başkanlığı ve Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü arasında yapılan yazışmalara ve 08.05.2024 tarihinde gönderilen resmi yazıya rağmen sorunun çözülememesinin nedeni nedir?

6) Bütün bu aksayan süreçlerin sorumluluğunu taşıyanlar hakkında bugüne kadar herhangi bir cezai uygulama başlatılmış mıdır? İdari ve mali anlamda sorumluluğu bulunanlara herhangi bir ceza verilmiş midir?

CEVAP

30.12.2020 tarihli ve 31350 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7261 sayılı "Türkiye Çevre Ajansının Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Geri kazanım katılım payı" başlıklı geçici 2'inci maddesinde "01/01/2021 tarihinden 31/12/2025 tarihine kadar 09/08/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun Ek-11 inci maddesi uyarınca tahsil edilen geri kazanım katılım paylarının yüzde yirmi beşi tahsil edildiği ayı izleyen ayın sonuna kadar Türkiye Çevre Ajansı hesabına aktarılır. | Aktarılacak tutarlar karşılığında Bakanlık bütçesinde gerekli ödenek öngörülür. " hükmüne yer verilmiştir.

Bu kapsamda; Hazine ve Maliye Bakanlığınca, geri kazanım katılım paylarına ait tahsil edilen gelirlerden, Türkiye Çevre Ajansı'na gönderilmek üzere Bakanlığımız Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü bütçe tertiplerine ödenek öngörülmektedir. Söz konusu ödenek mevzuat hükümleri çerçevesinde Türkiye Çevre Ajansı hesabına aktarılmak üzere düzenli olarak herhangi bir gecikmeye mahal vermeksizin ödeme emrine bağlanmaktadır.

Bu kapsamda Geri Kazanım Katkı Payları (GEK AP) gelirlerinin Türkiye Çevre Ajansı hesabına henüz aktarılmamış olan ödeneğin tahsil süreci devam etmekte olup hesaplara aktarma yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığı uhdesindedir.