Sayıştayın 2023 yılı Denetim Raporu'nda Bakanlık ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin
Kaynak göster
Celal Fırat (DEM Parti), 7 Ekim 2024 tarihinde 7/17270 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 66 gün sonra, 12 Aralık 2024).
Celal Fırat (DEM Parti, İstanbul). “Sayıştayın 2023 yılı Denetim Raporu'nda Bakanlık ile ilgili yaptığı bazı tespitlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/17270, 7 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17270-sayistayin-2023-yili-denetim-raporu-nda-bakanlik-ile-ilgili-yaptigi-bazi-tespitlere-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9ecfbdc0-f39a-4990-b571-0192675b9c97
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 66 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer BOLAT tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
— Celal ie
Ticaret Bakanlığının 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporuna göre;
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
• Dış ticaret hizmetlerinin geliştirilmesi amacıyla oluşturulan İhracatçı Birlikleri Müşterek Hesabında biriken tutarların Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) adına açılan bir banka hesabında toplandığı, bu hesaptan Bakan onayı ile Bakanlık ihtiyaçları için TİM'in sorumluluğunda harcama yapıldığı, dolayısıyla ayrılan payların ve yapılan giderlerin kamu mali yönetimi sistemi dışında tutulduğu,
• Odalar, borsalar ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) bütçelerinden her yıl ayrılan ve İç Ticaret Hizmetlerini Geliştirme Payı Hesabında biriken tutarların TOBB adına açılan bir banka hesabında toplandığı, bu hesaptan Bakan onayı ile Bakanlık ihtiyaçları için harcama yapıldığı, dolayısıyla ayrılan pay ve yapılan giderlerin kamu mali yönetimi sistemi dışında yönetildiği,
• Dahilde işleme rejimi (DİR) kapsamında verilen belgelere ait döviz kullanım oranı hesaplamalarında hatalı uygulamaların bulunduğu,
Usulsüzlükleri tespit edilmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
İhracatçı birlikleri müşterek hesabından ayrılan paylar ile yapılan harcamalar neden kamu mali yönetimi sistemine dâhil edilmemiştir? Söz konusu tespit 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da ele alınmasına rağmen neden herhangi bir düzeltme yapılmamıştır?
İç ticaret hizmetlerini geliştirmek amacıyla ayrılan paylar ve yapılan harcamalar neden kamu mali yönetimi sistemine dâhil edilmemiştir? Söz konusu tespit 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da ele alınmasına rağmen neden herhangi bir düzeltme yapılmamıştır?
Dahilde işleme rejimi kapsamında verilen belgelere ait döviz kullanım oranı hesaplamalarında neden hatalı uygulamalar bulunmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 14.10.2024 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1513245 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İstanbul Milletvekili Sayın Celal FIRAT tarafından verilen
7117270 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek : Soru Önergesi Cevabı (2 sayfa) Telefon No: 03124491331 Faks No: 0312449 13 41 GÜLAY ÖZCAN pen KEİ İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr i a
TİCARET BAKANLIĞI
İstanbul Milletvekili Sayın Celal FIRAT'a Ait 7/17270 Sayılı Yazılı Soru Önergesine
İlişkin Cevaplar;
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 3) 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'na göre iç ticaret hizmetlerini geliştirmek üzere her yıl yüzde biri geçmemek üzere pay ayrılmaktadır. Söz konusu pay, kamu kurumu niteliğinde meslek üst kuruluşu olan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) adına açılan ayrı bir banka hesabında tutulmaktadır. Payın kullanımı, değerlemesi, harcama usul ve esasları ilgili Yönetmelikle belirlenmiş olduğundan harcaması ve kullanımı da bu Yönetmeliğe göre yapılmaktadır.
Bu itibarla, söz konusu hesabın TOBB tarafından açılması, Bakanlığımız uhdesinde bulunmaması ve muhasebesinin TOBB bütçe ve muhasebe esaslarına göre TOBB tarafindan tutulması nedeniyle bir kamu geliri ve kamu kaynağı olmadığı, bu itibarla Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na tabi bulunmadığı değerlendirilmektedir.
Diğer takaftan, İhracatçı Birlikleri Müşterek Hesabı 5910 sayılı "Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun" ile statüleri düzenlenen İhracatçı Birliklerinin gelirlerinden oluşan bir kaynaktır.
Müşterek Hesap tüm ihracatçıların yararlandığı, Bakanlığımız görev ve faaliyetleri ile de kesişen dış ticarete müteallik, proje, iş ve faaliyetler için kullanılmakta ve harcamalar Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), İhracatçı Birlikleri ve ihracatçıların ihtiyaç, talep ve menfaatleri gözetilerek ilgili proje, iş ve faaliyetler kapsamında gerçekleştirilmektedir.
Anılan Hesap, TİM tarafından açtırılmış bulunan hesaplarda takip edilmekte olup, kamu kaynağı olmayan bu hesaba ilişkin verilerin Bakanlığımız geliri olmaması nedeniyle kamu mali yönetimine dahil edilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Konuya ilişkin olarak ayrıca Sayıştay tarafından anılan bulguda yer alan İhracatçı Birlikleri Müşterek Hesabından yapılan harcamaların Bakanlığımız mali tablolarında izlenmesi hususunun muhasebesel açıdan kaydedilebilirliğinin Hazine ve Maliye Bakanlığı ile görüşülerek, mezkur bulgunun gözden geçirileceği, öte yandan anılan hesabın Bakanlığımız bütçesi ile ilişkilendirilerek Kamu Mali Yönetimi sistemine dahil edilmesi hususunun meri mevzuat hükümleri çerçevesinde mümkün olamayacağının anlaşıldığı belirtilmiştir.
2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'nin tanımlara ilişkin 3'üncü maddesinde döviz kullanım oranı (DKO); "Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamındaki CİIF ithal (yurt içi alımlar hariç) tutarının FOB ihraç tutarına (ikincil işlem görmüş ürünün serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre ithalatının yapılması halinde bu ürünün gümrük kıymeti dahil) olan yüzde oranı" olarak tanımlanmaktadır.
Bu minvalde, Bakanlığımızca Dahilde İşleme Rejimine ilişkin olarak düzenlenen belgelerde döviz kullanım oranı hesaplanırken ilgili madde hükmü uyarınca gerekli hesaplamalar tesis edilmektedir.
Bu itibarla, DKO hesabında dikkate alınan en önemli husus, ithal eşyasının değeri ile ithal eşyasından elde edilen asıl ve ikincil işlem görmüş ürünlerin (İİGÜ) değerinin oransal olarak karşılaştırılmasıdır. Nitekim İİGÜ, hammaddeden elde edilen ve bir ekonomik değer taşıyan bir ürün olarak ortaya çıkmaktadır.
Meri mevzuat uyarınca İİGÜ?nün ihracatı zorunlu kılınmamakla birlikte oluşan değerin DKO hesabına dahil edilmesi gerekmekte olup, bulguda DKO'nun İİGÜ dikkate alınmaksızın yalnızca asıl işlem görmüş ürün ve ithal eşyası dikkate alınarak hesaplandığı görülmektedir. Bulguda yer verildiği şekilde İİGÜ'nün hesaba dahil edilmemesi halinde ithal eşyasından elde edilen İİGÜ'ye ilişkin kıymet yok sayılmış olacaktır.
Öte yandan, dahilde işleme izin belgeleri kapsamında yalnızca rejim kapsamındaki ithalata yönelik olarak döviz çıkışı yapılmakta olup, bunun dışında İİGÜ"ye yönelik ayrıca ilave bir döviz çıkışı olmamaktadır.
Bu çerçevede, İİGÜ öngörülen dahilde işleme izin belgelerinde DKO, mer'i Dahilde İşleme Rejimi mevzuatı ve Gümrük Kanunu'nda belirtilen usul ve esaslara göre hesaplanmakta ve mevzuata aykırı bir uygulama veya hesaplama yapılmamaktadır.