Adana'nın Yumurtalık ilçesindeki çiftçilerin sulama sorununa ilişkin

İklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedileceği Akdeniz iklim kuşağında yer alan ülkemizde büyüyen ekonomi ve artan üretimle tarımda, sanayide, enerjide, turizmde ve daha birçok sektörde suya olan ihtiyaç artmaktadır.

Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan "İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir.

Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023 -2033)" hazırlanmıştır.

Planda, sektörel ve bireysel su kullanımlarında hedefler, stratejiler, eylemler ve sorumlu kurumlar belirlenmiştir.

Bulunduğumuz yüzyıl için yapılan iklim etki değerlendirmeleri, artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimi neticesinde tarımsal sulama, endüstri, kentsel ve turizm kullanımlarının hangi ölçüde artacağı ile ilgili olarak gelecek dönemlere ilişkin su ihtiyaçları projeksiyonları yapılmıştır.

Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31 Ocak 2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır.

Seferberlik kapsamında kentsel, endüstriyel ve tarımsal su verimliliğinin sağlanmasına ilişkin rehber dokümanlar hazırlanmış olup www.suverimliligi.gov.tr adresinden dokümanlara ulaşılabilmektedir.

Tüm sektörlerde su verimliliği bilincinin oluşturulması ve farkındalık oluşturulması maksadıyla ülke genelinde eğitim çalışmaları yürütülmektedir. Suyun verimli kullanılmasına ilişkin afişler ve bilboardlar hazırlanmış olup halkın farkındalığının sağlanması maksadıyla ortak alanlarda sergilenmeye başlanılmıştır.

Su Yönetimi Genel Müdürlüğümüzce tarım sektörü ile birlikte 12 sektörün adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak aynı zamanda su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında sektörel su tahsis planları (SSTP) hazırlanmaktadır.

Bu kapsamda Adana ilinin yer aldığı Seyhan Havzası'nda SSTP hazırlanmış ve 2017 yılında yürürlüğe girmiştir.

İklim değişikliğinin tarım sektörü üzerindeki olumsuz etkileri ise daha sıcak ve az yağışlı iklim koşulları, ekstrem meteorolojik olaylarda artış, su kaynaklarında azalma, kuraklık şiddetinde artış, su ve toprak kalitesinde bozulma ve biyolojik çeşitliliğin azalması gibi hususlar olarak sıralanmaktadır.

Bakanlığımız koordinatörlüğünde ülkemiz şartlarına uygun 2008-2012, 2013-2017, 2018-2022 ve 2023-2027 dönemine ait Türkiye Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulmuştur.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması maksadıyla ülkemizdeki (Seyhan Havzası'nın da dahil olduğu) 25 nehir havzası için kuraklık yönetim planları hazırlanmıştır.

Kuraklık yönetim planları kapsamında su kaynaklarımızın verimli kullanılması ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunmasına yönelik olarak belirlenen tedbirler içeriğinde; e Sulama alanlarının rehabilitasyonu ve modern sulama sistemlerine geçilmesi,

İçme ve kullanma suyu şebekelerindeki kayıp kaçakların azaltılması,

Sanayi sektöründe kullanılan suyun geri kazanılması ve temiz üretim tekniklerinin yaygınlaştırılması,

Alternatif su kaynaklarının belirlenmesi,

Gözlem ağının geliştirilmesi,

Kullanılmış suların yeniden kullanımının sağlanması,

Kuraklığa dayanıklı bitkisel ürünlerin artırılması,

Kuraklığın ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve

Kuraklık farkındalığının artırılması hususları yer almaktadır.

"Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sisteminin Kurulması" çalışmalarına başlanmış olup 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir.

Atık suların arıtılarak sulamaya tekrar geri kazandırılmasına yönelik değerlendirme ve etüt çalışmaları planlama düzeyinde devam etmektedir.

Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı'nın yol göstericiliğinde illerin kendi dinamiklerine ve özel koşullarına uygun olarak "İl Kuraklık Eylem Planı" oluşturulmuştur. İl Eylem Planı kapsamında; Vali başkanlığında ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile oluşturulan İl Kriz Merkezi kararlarıyla olası kuraklık ile ilgili tedbirler (sadece sabit tesis olan meyve bahçelerine su verilmesi, rotasyonla sulama yapılması, kısıtlı sulama, ikinci ürünün ekilmemesi, az su tüketen bitkilerin ekilmesi, gece sulamaları vb.) alınarak il bazında uygulanmaktadır.

Sulama sezonu öncesinde devlet su işleri bölge müdürlüklerimizin hidrolojik envanterlerine göre "Kuraklık İşletme Talimatı" hazırlanmaktadır. Kuraklık işletme talimatlarına uygun olacak şekilde durum analizi yapılmakta, analiz sonucunda belirlenen kapasite durumuna göre (kritik, kısıntılı veya yeterli seviye) işletme planı hazırlamaktadır.

Her yıl mart ayı başında mevcut depolamalı tesislerin (baraj, gölet ve göller) doluluk oranları, ekimi yapılacak bitki deseni ve ekilecek alanlar dikkate alınarak yapılan işletme planına göre sulama tesisleri işletilmekte ve üreticiler ekim/dikim yapmadan önce bilgilendirilmektedir.

6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu kapsamında kurulmuş "Kamu Tüzel Kişiliğine" haiz sulama birliklerince; tesislerin işletme, bakım, onarım, yönetim ve yenileme hizmetlerinin yapılması, sulama suyunun hizmet sahasının mansap noktasına kadar akış güvenliğinin sağlanması, mevcut su potansiyeline göre gerçek ihtiyaçlar nispetinde mücbir bir sebep olmadıkça talep edilen suyun tüm birlik üyelerine ulaştırılmasının sağlanması, sulama sezonu içinde ortaya çıkabilecek arızaların sulamayı aksatmayacak ve su kullanıcılarını mağdur etmeyecek sürede giderilmesi, tarımsal konularda faaliyet gösteren kurumlarla iş birliği yaparak araştırma, geliştirme ve eğitim çalışmalarında bulunulması, tesisin geliştirilmesi ve yeni projeler yapılması gibi faydalar sunulmaktadır.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Sulama birliği sahasında kalan ve sulama birliğine üye olarak birlik ile sözleşme yapan üreticilerimize;

Yağmurlama ve damla sulama indirimi 9050'ye kadar,

Kendi imkânları ile sulama yapanlara 9650'ye kadar,

İkinci ürün indirimi 9620'ye kadar ve

Erken ödemeyi teşvik amacı ile erken ödemelerde TÜFE oranı kadar indirim uygulanmaktadır.

Bakanlığımızca tarımda kullanılan suyun etkin kullanımını sağlamak üzere 2007 yılından itibaren bireysel tarla içi modern sulama sistemlerine Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı kapsamında 9650 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.

8038 ve 8039 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9425-9100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.

Bu doğrultuda; basınçlı sulama sistemleri ve tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon üst limite kadar 90100 faiz/kâr payı desteği verilmektedir.

Yumurtalık ilçesinde hali hazırda açık kanal ile sulanan 15.282 hektar alanın kapalı modern sistemlerle sulanmasını sağlayacak işin planlama ihalesi yapılacaktır.

İbrahim YUMAKLIBakan