Gıda ürünlerinin denetimine ve bu alanda görevli personele ilişkin
Kaynak göster
Ali Yüksel (Yeni Yol), 17 Aralık 2024 tarihinde 7/21133 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 98 gün sonra, 25 Mart 2025).
Ali Yüksel (Yeni Yol, Konya). “Gıda ürünlerinin denetimine ve bu alanda görevli personele ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21133, 17 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21133-gida-urunlerinin-denetimine-ve-bu-alanda-gorevli-personele-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a659e514-63f3-44e3-9665-0193d94e2fa3
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 98 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 84 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük
Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96"ncı maddeleri gereğince,saygılarımla arz ederim. 17.12.2024
Ülkemizde sağlıklı ve güvenilir gıdanın üretimindeki her aşamada etkin rol alması gereken gıda mühendisleri, istihdam sorunu ile karşı karşıyadır. Son zamanlarda yaşanan gıdada taklit ve tağşiş olayları yapılan denetimlerin etkin ve sağlıklı olmadığını göstermekle beraber uygulanan yaptırımların da caydırıcı özellikte olmadığı ortaya çıkmıştır. Denetimlerin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için bu alanda uzman olan gıda mühendislerinin istihdamı sağlanmalıdır.
Halkın sağlıklı ve güvenilir gıdaya erişim hakkı, temel insan haklarından "biridir ve bu hakkın korunması için yeterli denetimlerin * sağlanması gerekmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığının bütçe sınırlamaları halk sağlığını koruyacak olan gıda mühendislerinin istihdamını kısıtlamamalıdır. Gıda denetimi gibi kritik alanlardaki personel eksikliği, halk sağlığı açısından ciddi riskler oluşturabilir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Son 5 yılda istihdam edilen gıda mühendisi sayısı kaçtır? Gıda mühendisleri için yeni bir atama takvimi belirlenmiş midir?
Bakanlık bünyesinde gıda kontrol görevlisi olarak çalışan personel sayısı ve bu personel sayılarının içerisindeki gıda mühendisi sayısı kaçtır?
Son dönemlerde yaşanan gıda skandallarını önlemeye yönelik, Bakanlığın, gıda mühendisi istihdamını artırmak gibi bir planı var mıdır?
Gıda üretimi ve güvenliği alanında uzman gıda mühendislerinin gıda kontrol görevlileri içerisindeki payının azlığını, denetimlerin etkin yapılamamasının nedeni olarak değerlendirebilir miyiz?
Gıda işletmeleri ne sıklıkta denetlenmektedir? Bu denetimlerin uygulanma şekilleri ve sıklığı herhangi bir iç denetime tabi midir?
Ülkemizde gıda işletmelerinin sayısı ve çeşitliliği göz önüne alındığında, etkin denetim için Bakanlık bünyesindeki gıda mühendisi sayısı yeterli midir?
"En iyi denetçi tüketicidir? politikanız ile tüketicinin bilinçlenmesi için hangi çalışmalar yapılmaktadır? Bakanlık bünyesinde bulunan gıda güvenliği konusunda uzman olan gıda mühendisleri bu süreçlerin bir parçası mıdır?
Türkiye'de hızla artan kanser ve kalp rahatsızlıkları başta olmak üzere, temel sorunun beslenme, beslenmede de temel sorunun yetersiz ve niteliksiz denetim olduğu yaygın kanaatine katılıyor musunuz?
Yurt dışına ihracatı yapılamayan niteliksiz, bozuk, aşırı koruyucu ve renklendirici içeren sağlıksız gıdalarla nesillerimizin zehirlenmesi, ifsad edilmesi karşısında acilen alınacak önlemler nelerdir?
Domuz eti, glikoz şurubu, yapay tatlandırıcı ve zararlı kimyasal maddeler içeren zehir içerikli koruyucuların piyasada yaygın kullanımından kaynaklı yasal ve cezai sorumluluğunuzun, başta "Sayın Bakan" olarak bizzat mesul olduğunuzun ve bir gün bunların maddi manevi dava konusu yapılabileceğinin idrakinde misiniz?
Tarım Bakanlığı'nın aslında göstermelik ama sözde "sıkı denetim ve kontrolünde" piyasada satışta olan her türden gıda maddelerini gönül huzuru ile aile bireyleriniz ve çocuklarınızın tüketimine razı olur musunuz?
Yeterli sayıda, ehil ve liyakatli gıda mühendisi istihdam edilmeksizin can güvenliğimizi karşı karşıya bıraktığınız riskleri görüyor musunuz Sayın Bakan?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız birimleri için her yıl düzenli olarak norm kadro çalışması yapılmakta ve personel ihtiyacı tespit edilmektedir. Personel ihtiyacı dikkate alınarak kadro durumuna ve Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) sonucuna göre alım yapılmaktadır. Yerleştirme işlemleri, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımızda son beş yılda 874 gıda mühendisi istihdam edilmiştir. Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Bakanlığımıza tahsis edilen açıktan atama ve kurumlar arası nakil kontenjanı ve /veya sözleşmeli personel pozisyonuna göre kadro durumu, norm kadro ve hizmet ihtiyacı dikkate alınarak gıda mühendisi alımı yapılması planlanmaktadır.
2024 yılında 81 il tarım ve orman müdürlüğümüzce konusunda uzman 8.000 gıda kontrol görevlisi tarafından yurtiçi gıda resmi kontrolleri gerçekleştirilmektedir. Gıda kontrol görevlisi olarak çalışan gıda mühendisi sayısı 2.418"dir. Bakanlığımızca ihtiyaçlar doğrultusunda Gıda mühendisleri dışında 5996 sayılı Kanun'un EK-2'sinde yer alan meslek mensupları veteriner hekimler, ziraat mühendisleri, su ürünleri mühendisleri, kimya mühendisleri, orman mühendisi, orman endüstri mühendisi, kimyagerler ve balıkçılık teknolojisi mühendisleri de gıda kontrol görevi yürütmektedirler.
Ülkemizde gıda güvenilirliğinin sağlanması, gıdalarda taklit ve tağşişin önlenmesi, kişilerin sağlığının ve tüketici menfaatlerinin korunması ile sektörde haksız rekabetin engellenmesi amacıyla gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarında resmi kontrol faaliyetleri Bakanlığımızca risk esasına göre, ön bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin yıllık program çerçevesinde yürütülmektedir.
Resmi kontrollerin sıklığı "İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlemesi Prosedürü" çerçevesinde belirlenmekte olup herhangi bir risk durumunda bu sıklık artmaktadır.
Ayrıca, resmi kontroller, Bakanlık ve il yıllık numune alma programları ve Ulusal Kalıntı İzleme Planı (UKİP) yanı sıra şüphe, şikâyet, ihbar, TİMER, CİMER ve Alo 174 Gıda Hattı kapsamında şikâyet edilen ürün ve firmalara yönelik olarak da gerçekleştirilmektedir
2009 yılında faaliyete geçirdiğimiz ALO 174 Gıda Hattı'na 2024 yılında 3.208.372'nin üzerinde başvuru yapılmıştır. Bu aramalardan 1.138.955*i gıda ihbar ve şikâyet kapsamında olmuştur. Bu başvuruların 1.134.783'ü sonuçlandırılmış olup 76.727 başvuru da yapılan denetimler sonucunda cezai işlem uygulanmıştır.
8 Mart 2020 tarihi itibarıyla hizmete sunulan whatsapp ihbar hattımız (0501 174 0 174) ile ihbar ve şikâyetleri hızlıca incelenerek gıda denetim ekipleri harekete geçirilmektedir. Bu kapsamda, ALO 174 whatsapp ihbar hattına gelen 112.380 talebin 34.394 adedi gıda ihbar ve şikâyeti olarak değerlendirilmiş ve 33.888 adet başvuru sonuçlandırılmıştır.
Öğrencilerin bilinçlendirilmesine yönelik olarak okullarda eğitim gören öğrencilerimize gıda güvenilirliği konusu ile gıda israfı ve kaybı eğitimler verilmektedir.
Bakanlığımızın temel gıda güvenilirliği politikası; Kodeks Alimentarius ve AB müktesebatı ile uyumlu olarak hazırlanan mevzuat çerçevesinde, ülke genelinde "Çiftlikten Çatala Gıda Güvenilirliği" noktasından hareketle, tamamlayıcı ve etkin bir gıda güvenilirliği sistemini oluşturmaktır.
2024 yılında toplam 1.329.758 resmi kontrol ve "Eş Zamanlı Sektörel Gıda Denetim Programı" kapsamında toplam 75.212 yurtiçi gıda resmi kontrolü gerçekleştirilmiştir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıdaları üreten/ithal eden, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarasını içeren bilgiler Bakanlık resmi internet sitesinde kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. Bu kapsamda 02.10.2024 tarihinde yapılan kamuoyu duyurusuna www.tarimorman.gov.tr adresinden ulaşılmaktadır. Buna ilave olarak Bakanlığımızca uygulamaya alınan yeni sistemle 02.10.2024 tarihinden itibaren resmi denetim sonuçlarının kamuoyu ile paylaşılması Bakanlığımız internet sitesinden (https://guvenilirgida.tarimorman.gov.tr/) güncel ve anlık olarak kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Ülkemizden ihraç edilen ve herhangi bir nedenle ülkemize geri dönen ürünlerin tamamında; öncelikle gümrükte ayniyat tespiti yapılmakta, ayniyat tespiti yapıldıktan sonra ürünler Bitki Karantinası Yönetmeliği/Türk Gıda Kodeksi/Yem Mevzuatı kapsamında 90100 bitki sağlığı ve gıda/yem güvenirliği yönünden resmi kontrollere tabi tutulmaktadır.
Yapılan resmi kontroller sonucunda, mevzuata uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine izin verilmemektedir.
Bakanlığımızca, gıda denetim ve kontrollerinde ihracattan dönen gıda maddeleri dâhil olumsuzluk tespit edilen ürünlerle ilgili olarak, 5996 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde, gerekli (ürün toplatma, ürün imhası, idari para cezası, savcılığa suç duyurusu, üretim izni iptali gibi) yasal işlemler uygulanmaktadır.
Gıda maddelerinde kullanılmasına izin verilen katkı maddeleri, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Dünya Sağlık Örgütü (WHO)'nun birlikte kurdukları ve ülkemizin de üye olduğu Kodeks Alimentarius Komisyon tarafından belirlenmektedir. Bu komisyonun oluşturduğu Gıda Katkı Maddeleri Uzmanlar Komitesi (JECFA) her türlü gıda katkı maddesini tüm etkileri için uzun süre deney hayvanları üzerinde toksik, karsinojenik, teratojenik ve mutajenik etkileri açısından incelemekte ve sağlığa zararlı olmadığına karar verdiği katkı maddesi için ADI (günlük tüketilebilir miktar) değerlerini belirlemektedir. Elde edilen bu sonuçlara göre gıdalarda kullanılmasında sakınca görülmeyen katkı maddelerini ve kullanım limitleri belirlenmektedir.
Gıda maddelerinde kullanılmasına izin verilen katkı maddeleri, Avrupa Birliği'ne uyum çerçevesinde Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifleri dikkate alınarak düzenlenmekte ve gerekli güncellemeler yapılmaktadır. "Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği"nde kullanımına izin verilen katkı maddelerinin (tatlandırıcılar, renklendiriciler, koruyucular vb.), kullanılabileceği gıdalar ve bunlara ait limitler yer almaktadır. Gıda işletmeleri söz konusu tebliğ kapsamında üretimlerini gerçekleştirmek zorundadırlar.
İbrahim YUMAKLIBakan