Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 22 Ocak 2025 tarihinde 7/22382 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 356 gün sonra, 13 Ocak 2026).
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/22382, 22 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22382-bakirkoy-kadin-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d9658467-cf67-4f44-8f7f-019493500617
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 356 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi?nde tutsaklara yönelik hak ihlalleri ve insanlık onuruna aykırı uygulamalar sistematik bir şekilde artmaktadır. Keyfi olduğu ifade edilen "ağız içi arama" ve "ayakkabı çıkarma" dayatmaları, mahpusların insan onuruna aykırı muameleye maruz kaldığı yönündeki iddiaları güçlendirmektedir. Bu uygulamaların Anayasa, uluslararası insan hakları sözleşmeleri ve ulusal mevzuat ile çeliştiği açıktır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 17. maddesi, "kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi"ni güvence altına alırken, 19. maddesi tutuklu ve hükümlülerin haklarının ihlal edilemeyeceğini açıkça düzenlemektedir. Aynı şekilde, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, cezaevlerinde mahpusların insan onuruna yakışır şekilde muamele görmesi gerektiğini hükme bağlamaktadır. Buna karşın, Bakırköy Cezaevi'ndeki uygulamaların bu temel ilkelere aykırı olduğu görülmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Uluslararası hukuk çerçevesinde, Birleşmiş Milletler Mahpusların Muamelesine Dair Asgari Standart Kuralları (Nelson Mandela Kuralları), mahpuslara yönelik kötü muameleye karşı koruma sağlarken, insanlık onuruna aykırı uygulamaların yasak olduğunu açıkça belirtmektedir. Ayrıca, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi"nin 3. maddesi "hiç kimseye işkence yapılamayacağını, insanlık dışı veya onur kırıcı cezaya veya muameleye tabi tutulamayacağını" düzenlemektedir.
Kadın tutsaklara yönelik hak ihlalleri de ciddi bir sorun olarak öne çıkmaktadır. Hijyenik ped gibi temel ihtiyaçların karşılanmaması, BM Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi
Sözleşmesi (CEDAW) ve diğer uluslararası düzenlemelerle güvence altına alınan kadın haklarının açık bir ihlalidir.
Tutsak gazetecilere yönelik "saç dibi araması", şiddet ve keyfi sevk gibi uygulamalar ise mahpusların yalnızca cezalandırma değil, sistematik bir baskı ve yıldırma politikasına maruz kaldıklarını göstermektedir. Bu uygulamaların, mahpusların temel haklarını ikinci kez ihlal eden bir sistematik yaklaşımın ürünü olduğu düşünülmektedir.
Cezaevlerinde bu tür keyfi ve ayrımcı uygulamalar, hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmamakta ve ulusal ve uluslararası hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Bu bağlamda. aşağıdaki soruların yanıtlanması elzemdir: ,
Bu Bağlamda:
SORULAR
Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi?"nde tutsaklara yönelik "ağız içi arama" ve "ayakkabı çıkarma" dayatmalarına ilişkin Bakanlığınızca bir inceleme veya soruşturma başlatılmış mıdır? Bu uygulamaların ulusal ve uluslararası hukuka uygunluğu nasıl değerlendirilmektedir?
Cezaevlerinde uygulanan bu tür aramaların "güvenlik" gerekçesiyle yapıldığı belirtilmektedir. Bu uygulamaların gerekçelendirilmesine ilişkin somut veriler ve mevzuata dayanakları nelerdir?
Kadın tutsaklara yönelik hijyenik ped temininin düzenli olarak sağlanmaması ulusal ve uluslararası mevzuata aykırıdır. Bu eksikliklerin giderilmesine yönelik bir düzenleme yapılmakta mıdır? Ped temininde yaşanan aksaklıkların nedenleri nelerdir?
Tutsak gazeteciler Gülistan Dursun, Pınar Gayıp ve Serpil Ünal'a yönelik kötü muamele, "saç dibi araması" ve şiddet iddiaları hakkında Bakanlığınızca bir inceleme başlatılmış mıdır? Bu tür uygulamaların sorumluları hakkında herhangi bir işlem yapılmış mıdır?
Cezaevlerinde insan onuruna yakışır koşulların sağlanması ve keyfi uygulamaların önlenmesi için Bakanlığınızca yürütülen denetim mekanizmaları nelerdir? Bu denetimlerin sonuçları kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi'nde mahpusların haklarının ihlal edilmesine karşı, cezaevi yönetimine yönelik Bakanlık tarafından herhangi bir yaptırım uygulanmış mıdır?
Cezaevlerinde kadın mahpusların haklarının korunması, ulusal ve uluslararası mevzuata uygun şekilde temel ihtiyaçlarının karşılanması için hangi somut adımlar atılacaktır? İnsan haklarına aykırı uygulamaların önlenmesi için cezaevlerinde daha etkin ve bağımsız bir denetim mekanizması oluşturulması düşünülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1573449 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Muş Milletvekili Sümeyye Boz tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/22382 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-214-1047/1559 Konu : Yazılı soru önergesi (2. / 0d2028
Sayın Sümeyye BOZ Muş Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/22382 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Türk ceza mevzuatında "tutsak" kavramı yoktur. Ceza infaz kurumlarında, haklarında verilen mahkumiyet kararı kesinleşen "hükümlü"ler ve mahkumiyet kararı verilen ancak hükmü kesinleşmemiş "hükümözlü"ler ile mahkemeler ve sulh ceza hâkimliklerince tutuklama kararı verilen "tutuklu"lar barındırılmaktadır.
II- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır.
Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir.
Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir.
Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden 7C066ii - F2E10o7h - pzCZtmJ - Y8FGW1 ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir.
NI- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Hükümlülerin Nakilleri" başlıklı Dokuzuncu Bölümünün "Zorunlu nedenlerle nakil" kenar başlıklı 56. maddesinde, kurumların elverişsiz ve yetersiz kalması, kapsama gücünün aşılması, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş, güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibi zorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekli görülen hükümlülerin, yargı çevresi dışında Adalet Bakanlığınca belirlenen ve konumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebileceği hükmünün yer aldığı malumlarıdır.
IV- Arama, 5275 sayılı Kanunun "Arama" kenar başlıklı 36. ve 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin, "Arama, güvenlik tatbikatı ve sayım" kenar başlıklı 34. maddesinde düzenlenmiştir.
Arama hükümlerini düzenleyen ceza infaz mevzuatımız, Ülkemizin taraf olduğu sözleşmeler ve uluslararası düzenlemeler dikkate alınmak suretiyle hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında REC (2006) 2 sayılı Tavsiye Kararının "Arama ve Kontroller" başlığını taşıyan 54. maddesinde, görevlilerin arama yaparken uyacakları detaylı prosedürlerin olması, arama yapılacak hallerin ve arama şekillerinin ulusal mevzuatta düzenlenmesi, aranan kişilerin küçük düşürülmemesi, aramanın hemcins olan görevliler tarafından yapılması gibi hususlara yer verilmiştir. Yönetmeliğin 34. maddesinde yer alan düzenleme de söz konusu Tavsiye Kararındaki hükümler ile paralellik arz etmektedir.
Aramanın amacı, kurumda bulundurulması yasak olan eşya ve kanunla yasaklanan uyuşturucu maddelerin yanı sıra telefon ve sim kartı gibi haberleşme araçları ile bıçak ve jilet gibi kesici ve bereleyici aletlerin kuruma girişinin önüne geçmektir. Ayrıca, terör örgütlerinin ceza infaz kurumundaki hükümlü ve tutuklularla bağlantılarını kesmek için örgütsel iletişim niteliğinde değerlendirilebilecek haberleşme evrak ve belgelerinin kuruma girişinin engellenmesi hedeflenmektedir.
Bu çerçevede insan onuru ve haysiyetine saygı ile utanma duygusunun ihlal edilmemesi esasları doğrultusunda yapılan aramalar, kurumların güvenliğinin sağlanabilmesi için tedbir amaçlı gerçekleştirilmekte olup, herhangi bir keyfi uygulama söz konusu değildir.
V- Bakanlığımız kayıtlarının incelenmesinden; Ülkemizdeki ceza infaz kurumlarında annesinin yanında kalan çocukların ihtiyaç duydukları çocuk bezleri ile ceza infaz kurumlarında barındırılan kadın hükümlü ve tutukluların kadınlara özgü kişisel hijyen malzemelerinin ödenek tahsis edilmesi beklenmeden temin edildiği ve temin edilen bu malzemelerin gecikmeksizin ve ayrım yapılmaksızın ücretsiz olarak tutanakla kendilerine teslim edildiği anlaşılmıştır.
VI- Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen cevapta;
A) Soru önergesinde adı geçen tutukluların Bakırköy Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılmaktayken 09/01/2025 tarihinde zorunlu nedenlerle Marmara Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledildikleri ve 31/01/2025 tarihinde ise Kurumdan tahliye edildikleri,
B) Soru önergesinde belirtilen iddialara ilişkin olarak başlatılan herhangi bir idari soruşturma bulunmadığı, hedi)
— — — Teli UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden 7C066ii - F2ETIo7h - pzCZsm) - Y8FGWwİ— ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
C) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, Ç) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden 7C066ii - F2E1o7h - pzCZtm)J - Y8FGWİ ileerişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan