Yabancı menşeli bir zincir restoranın Türkiye'deki tüm şubelerini kapatması üzerine işçilerin yaşadığı mağduriyete ilişkin
Kaynak göster
İskender Bayhan (EMEP), 10 Şubat 2025 tarihinde 7/24003 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 315 gün sonra, 22 Aralık 2025).
İskender Bayhan (EMEP, İstanbul). “Yabancı menşeli bir zincir restoranın Türkiye'deki tüm şubelerini kapatması üzerine işçilerin yaşadığı mağduriyete ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24003, 10 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24003-yabanci-menseli-bir-zincir-restoranin-turkiye-deki-tum-subelerini-kapatmasi-uzerine-iscile (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8c3dca44-fa00-4911-a37c-0194f492f357
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 315 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İş Gıda'ya bağlı olarak faaliyet gösteren KFC Türkiye ve Pizza Hut zincirlerinde çalışan binlerce işçi, şirketin konkordato ilan etmesi ve franchise sözleşmesinin Yum! Brands tarafından feshedilmesi nedeniyle işsiz kalmıştır. İş Gıda'nın 7,7 milyar TL borçla konkordato başvurusunda bulunmasının ardından, yaklaşık 6.000-7.000 işçi, ücret, ihbar ve kıdem tazminatlarını alamadan işten çıkarılmıştır.
Yum! Brands tarafından yapılan açıklamada, Türkiye'deki 283 KFC ve 254 Pizza Hut restoranının en azından geçici olarak kapanacağı belirtilmiştir. Şirketin Mali İşler Direktörü Chris Turner, fesih kararının gerekçesini, Türkiye'deki restoranların satışlarının dünya ortalamasının çok altında kalması olarak açıklamıştır.
Gerekçenin tamamını göster (14 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
İş Gıda yönetimi ise, "hızlı büyümenin getirdiği yatırım maliyetlerini özkaynaklarımızla karşıladık ve kazancımızı restoran açma baskısı ile yeniden yatırıma yönlendirdiğimiz için zorlanmaya başladık" şeklinde bir açıklama yaparak, daha fazla kar ve büyüme hırsını olağanlaştırarak krizin sorumluluğunu işçilere ve tedarikçilere yüklemektedir. Açıklamada ayrıca, işçilerin ocak ayı itibariyle ödenmeyen maaşlarının İŞKUR tarafından karşılanacağı belirtilmiş, ancak işçilerin alacakları "teknik detaylar" şeklinde nitelendirilerek bordro ve hukuk ekiplerinin bilgilendirme yapacağı ifade edilmiştir. - wii
Öte yandan, şirket konkordato ilan etmesine rağmen, kısa süre içerisinde yeni yatırımlarda - bulunmuştur. Yakın zamanda Peyman Kuruyemiş'ten alınan kredinin farklı amaçlarla kullanıldığı, tedarik sıkıntısı yaşanırken bir jant fabrikasının satın alındığı ve yeni Krispy
Kreme şubelerinin açıldığı iddiaları bulunmaktadır. İşçilerin gerçekleştirdiği Obasın açıklamalarında, Krispy Kreme ve İş Teknik'e devredilen maddi ve gayrimaddi varlıkların detaylı şekilde incelenmesi ve konkordato kararının şeffaflığının sorgulanması yönünde talepler dile getirilmiştir. İşçiler, şirketin mali kayıtlarının şeffaf şekilde araştırılmasını talep etmekte ve konkordato kararının suni olup olmadığının soruşturulması gerektiğini ifade etmektedir.
Bu Bağlamda; 9 4 99)
Konkordato sürecinde işçilerin mağduriyeti nasıl önlenecek?
Konkordato süreçlerinde bankalar ve büyük alacaklılar öncelikli olarak korunurken, işçilerin kıdem, ihbar ve maaş alacakları genellikle ertelenmekte veya belirsiz bırakılmaktadır.
İş Gıda'nın konkordato sürecinde bankalar ve diğer alacaklıların ödemelerini güvence altına alırken, işçilerin haklarını öncelikli tahsil edebilmesi için Bakanlığınız bir adım atacak mıdır? Yoksa uluslararası tekeller ve yerli işbirlikçilerinin işçilerin kırıntı halindeki yasal haklarını bile ayaklar altına almasına sessiz mi kalacaksınız?
Uluslararası tekeller ile franchise sözleşmesi yaptıkları yerli şirketler arasındaki anlaşmalarda, işçilerin ücret, kıdem tazminatı, sosyal hakları ve işçi sağlığı ve güvenliği konularında korunmasını sağlamak için Bakanlığınız nasıl bir süreç işletmektedir? İş Gıda'ya bağlı çalışan işçilerin hak ihlallerini incelemek ve takip etmek üzere bir müfettiş görevlendirilecek midir?
Alt şirketlerin iflas, zarar veya konkordato ilan ettiği durumlarda, işçilerin haklarının ödenmesini sağlamak için Bakanlığınızın aldığı önlemler nelerdir? Bu süreçte işçi haklarının korunmasına yönelik herhangi bir yaptırım veya denetim mekanizması mevcut mudur? Yoksa, işçilerin yıllarca verdikleri emek ve alın terinin karşılığını alamamaları karşısında, yabancı tekellerin ve yerli işbirlikçilerinin peşine düşüp haklarını tek başlarına mı aramaları beklenmektedir?
İş Holding'in gıda birimi, kendi ifadeleriyle Türkiye'nin en hızlı ve istikrarlı büyüyen gıda operasyonlarından biri olarak tanımlanmaktadır. Bu holdingin bünyesindeki farklı markalar ve şirketler için ne kadar yatırım teşviki sağlanmıştır?
Birkaç ay önce, Eskişehir'de KFC'nin Atatürk Bulvarı'ndaki şubesinde çalışan Büşra Başar, bir tartışma sonrası sistematik mobbinge maruz kalmış, ardından başka bir şubeye zorla transfer edilmek istenmiş ve bunu kabul etmediğinde işten çıkarılmıştır. Benzer durunda işçilerin, keyfi işten çıkarmalara ve hak ihlallerine maruz kalıp kalmadığını tespit etmek amacıyla Bakanlığınızca İş Gıda bünyesindeki KFC ve Pizza Hutta herhangi bir inceleme gerçekleştirilmiş midir? Ayrıca, çalışanların mobbinge karşı korunması ve benzer hak ihlallerinin önlenmesi için mevcut denetim mekanizmalarınız yeterli midir?
Görüldüğü üzere, İş Gıda, konkordato ilanından önce planlı bir şekilde mal kaçırmış, ardından da mevduat kaynaklarını kullanmaya devam etmiştir. Bu konkordato sürecinin, 7.000 işçinin maaşlarının, ihbar ve kıdem tazminatlarının ödenmeksizin işten çıkarılması amacıyla kullanıldığı açıktır.
Çalışma Bakanı olarak, bu muvazaalı plan karşısında, alacaklarını tahsil edemeden işten atılan binlerce işçinin hak arama mücadelesinde üzerinize düşen sorumluluğu yerine getirecek misiniz? Yoksa; görmedim, duymadım, bilmiyorum mu diyeceksiniz?
İş Gıda'da çalışan işçilerin daha önce Gıda İşkolu (02) kapsamında yer aldığı bilinmektedir. Ancak, DİSK"e bağlı Gıda-İş Sendikası ilgili işyerlerinde örgütlenmeye başlayınca, iş kolu tespiti yeniden yapılarak işçilerin bir kısmı Turizm İşkolu (18) ve bir kısmı Büro İşkolu (10) kapsamına alınmıştır.
SORULAR
Oysa yasalar, bir işyerinde ana faaliyet alanı, işin niteliği veya işletme sözleşmesi değişmeden iş kolu değişikliği yapılamayacağını açıkça belirtmektedir. Bakanlığınız, işçilerin sendikalaşma ve toplu iş sözleşmesi hakkını fiilen engellemeye yönelik bu iş kolu değişikliğini gözden geçirmeyi düşünüyor mu?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o :21.02.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1586827 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın İskender BAYHAN tarafından yöneltilen 7/24003 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek olup ilgili Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak için her türlü tedbirin alınması işverenin yükümlülüğünde olup Kanunun hükümlerinin uygulanmasının izlenmesi ve teftişi, iş sağlığı ve güvenliği yönünden teftiş yapmaya yetkili Bakanlık iş müfettişlerince yerine getirilmektedir.
Bununla birlikte, Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir.
Bir işyerinin işkolunun tespit edilmesine ilişkin işlemler 6336 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunun 5 inci maddesinde belirtilmiştir. İlgili maddede; 'Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Bakanlıkça yapılır. Bakanlık, tespit ile ilgili kararını Resmi Gazete'de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde kararını verir. Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi iki ay içinde kararını verir. Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay, uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar. ' hükmü yer almaktadır."
Prot. Dr. Vedat IŞIğHAN
Bakan Çankaya / ANKARA Tel:(312) 296 — 71 68