İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/24266 GEÇ CEVAPLANDI · 91 GÜN

Ülke genelinde ve Antalya'da tarım sektöründeki üreticilerin desteklenmesine yönelik çalışmalara ilişkin

Kaynak göster

Aykut Kaya (CHP), 18 Şubat 2025 tarihinde 7/24266 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 91 gün sonra, 20 Mayıs 2025).

Aykut Kaya (CHP, Antalya). “Ülke genelinde ve Antalya'da tarım sektöründeki üreticilerin desteklenmesine yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24266, 18 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24266-ulke-genelinde-ve-antalya-da-tarim-sektorundeki-ureticilerin-desteklenmesine-yonelik-calis (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/480c097e-f7d9-45c9-b799-01951a3c4349

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. Bakanlığa iletildi
  3. 15. gün
  4. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 91 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 83 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıda yer alan sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Antalya'da ve Türkiye genelinde tarım sektörü büyük bir krizle karşı karşıyadır. Çiftçiler, üreticiler, pazarcılar ve komisyoncular artan maliyetler, düşen satış fiyatları ve daralan ihracat pazarları nedeniyle büyük bir ekonomik çıkmaz içindedir. Saha ziyaretlerimiz sırasında çiftçilerimizin ürettikleri birçok ürünün maliyetine ya da zararına satıldığını öğrenmiş bulunmaktayız.

Yüksek enflasyon nedeniyle vatandaşın alım gücünün düşmesi, iç pazarın daralması, kurun sabit kalması ve üretim maliyetlerinin 9100'e yakın artması sebebiyle ihracatın azalması, çifiçilerimizin içinde bulundukları kriz ortamının başlıca sebepleridir.

Gerekçenin tamamını göster (16 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Bununla birlikte, çiftçilerimizin sattığı ürünlerin fiyatları 2-3 yıl önceki seviyelerin bile altında kalmıştır. Ürünü hak ettiği değeri göremeyen çiftçilerimiz üretime devam etmekte zorlanmakta, toprağa küsme noktasına gelmektedir.

Öte yandan, İran, Ürdün ve Mısır gibi ülkeler tarım ihracatında Türkiye'nin önüne geçmeye başlamıştır. Türkiye?den Rusya'ya ihracat yapan bir tır 6.000 dolar gümrükleme ücreti öderken, aynı ürünü taşıyan başka bir ülkenin tırı 3.000 dolar gümrükleme ücreti ödemektedir. Bu tür uygulamalar, Türk çiftçisinin uluslararası rekabet gücünü azaltmaktadır.

Ayrıca, İran'dan marul ve siyah lahana ithalatı yapılması, Türk çiftçisini mağdur etmektedir. Yerli üreticiyi teşvik etmek yerine bu ürünlerin ithal edilmesi, yerli üreticilerin pazardaki payını kaybetmesine yol açmaktadır.

Kısacası, tarım sektörü ciddi bir darboğazdan geçmektedir. Çiftçilerimiz artan maliyetler karşısında üretimden vazgeçme noktasına gelmiştir. Eğer acil önlem alınmazsa, hem üretimde ciddi düşüşler yaşanacak hem de ülkemizin gıda güvenliği açısından büyük riskler ortaya çıkacaktır.

Adres: TBMM, Halkla İlişkiler Binası, E-507

Buna göre; JM2b b

2)

3)

4)

5)

Çiftçilerimizin binbir emekle ürettikleri ürünleri maliyetine ya da zararına satmak zorunda kaldıkları göz önüne alındığında, yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi için bir çalışma başlatmayı düşünüyor musunuz?

Üretim ve girdi maliyetlerinin 90100 arttığı bir ortamda, Bağ-Kur ve kredi borçlarını ödeyemeyen çiftçilerimiz için ilgili Bakanlık ve kurumlarla işbirliğine giderek herhangi bir yapılandırma veya destek mekanizması oluşturmayı planlıyor musunuz?

Türkiye?de üretilen tarım ürünlerinin ihracat potansiyelinin artırılması için yeni pazarlar bulma konusunda Bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma var mıdır? Bu konuda Dışişleri Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı ile ortak bir strateji oluşturmayı düşünüyor musunuz?

İran'dan marul ve siyah lahana ithal edilmesinin gerekçesi nedir? Bu ithalatın yerli üreticilerimize verdiği zarar dikkate alındığında, doğrudan ithalata başvurmak yerine yerli üreticilerin teşvik edilmesine yönelik bir planlamanız mevcut mudur?

Türk tarım ürünlerinin uluslararası rekabet gücünü artırmak amacıyla, ihracatçılarımıza yönelik destek programları geliştirilmesi ve ihracatta gümrük vergilerinin düşürülmesi konusunda girişimde bulunacak mısınız?

Adres: TBMM, Halkla İlişkiler Binası, E-507

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·

Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.

Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.

Bakanlığımız tarafından üreticilere;

Bitkisel üretim,

Hayvansal üretim,

Kırsal kalkınma,

Su ürünleri üretimi ve

Tarımsal araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) olmak üzere 5 ana başlık altında tarımsal destekler verilmektedir.

8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Di ger Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.

Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.

Yeni destekleme modeliyle; e İlkdefa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. e Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamukuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. e Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.

Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı olan, planlama kapsamındaki ürünleri havzasında üreten tüm Strateji Geliştirme Başkanlığı çifiçilere ve planlama kapsamı dışındaki di ger ürünleri üreten çiftçilerin tamamına temel destek ödenecektir. Böylece stratejik ürünlerin mazot maliyetinin ?650'si ve gübre maliyetinin 9425'i karşılanacaktır. Planlama kapsamındaki ürünleri havzasında üreten çiftçilere temel desteğe ilave olarak planlı üretim desteği verilerek, mazot maliyetinin 96100*ü ve gübre maliyetinin "050si karşılanacaktır. Diğer taraftan su kısıtının olduğu ll ilin 52 ilçesinde ise planlama kapsamında az su tüketen arpa, buğday, yağlık ayçiçeği, aspir, fiğ, mercimek, nohut ve yem bezelyesi üreten çiftçilerimize ise gübre maliyetinin kalan 9650'lik kısmı da yer altı su kısıtı desteği olarak verilecektir. Böylece bu bölgelerde üretim planlamasına uygun ekim yapan üreticilerin mazot ve gübre maliyetinin 90100"ü desteklenecektir. Çiftçilerimize bitkisel üretim destekleri nakdi olarak ödenecektir.

Yem bitkileri üretim planlaması kapsamına alınmış olup, tüm havzalarda desteklenecektir. Süt havzası olarak belirlenen illerde yem bitkisi üreten çifiçilere ilave 9050 planlı üretim desteği ödenecektir.

Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.

8760 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hayvansal üretim, su ürünleri üretimi, tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Hayvansal üretimde yeni destekleme programı temel hayvancılık ve ürün geliştirme destekleri olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. e Temel hayvancılık destekleri; büyükbaş hayvancılık, küçükbaş hayvancılık, atık, arıcılık ve ipek böceği faaliyetlerinin desteklenmesinden oluşmaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan yetiştiricilere temel destek tutarına ilave destek verilecektir. Ayrıca suni tohumlama, soy kütüğü, yerli sperma, ari işletme, sürü yöneticisi (çoban) gibi verimlilik kriterlerine ilave destek sağlanmaktadır. e Ürün geliştirme destekleri; çiğ süt, besilik erkek sığır (karkas), tiftik üretimi desteklerini kapsamaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan üreticilere temel destek tutarına ilave destek verilecektir. Ayrıca ari işletme, kendi tankında soğutma, örgüt üzerinden pazarlama, karkas ağırlığı, kaliteli tiftik ve sözleşmeli üretim gibi verimlilik kriterlerine ilave destek verilmektedir.

Yeni destekleme modeli ile ilk defa; e Oğlak ve kuzuya temel destek ödemesi, e Genç ve kadın yetiştiriciye ilave destek, e Aile işletmelerine temel destek oranında ilave destek, e Doğduğuaile işletmesinden kesime giden erkek sığırlara ilave destek, " Gezginci arıcılık yapanlara ilave destek ve e Birinci derece örgüt üyesi yetiştiricilere ilave destek verilmektedir. ir) TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI 3 Strateji Geliştirme Başkanlığı anaaa

Ayrıca planlı üretim bölgelerinde uygun üretim yapanlara ilave destek ve her buzağıya temel destek ödemesi yapmak suretiyle üreten herkesin destek alması sağlanmaktadır.

Yeni destekleme modelinde su ürünleri desteklerinde, yetiştiricilere her bir teknik kriter için temel destek tutarına ilave destek verilecek, küçük ölçekli balıkçılık desteği 9643-100 arasında artırılacak ve balıkçı gemisi sahibi veya ortağı kadınlara küçük ölçekli balıkçılık desteği "935 daha fazla ödenmektedir.

Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülke genelinde işlenmeyen ve nadasa bırakılan arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik azami 9675'i ayni desteğin sağlandığı "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" yürütülmektedir.

Proje kapsamında uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak uygun çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmaktadır.

Üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9425-94100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.

Üreticilerimiz temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TL'ye kadar sıfır faizli, 300.000 TL'nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL.*ye kadar 9650-96100 aralığında faiz/kar payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir.

Basınçlı sulama sistemleri ve tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon TL üst limite kadar 0100'e varan faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır.

Uygulanan destekleme (politikalarının (o yanında üreticilerin, iç pazarlarda fiyat dalgalanmalarından korunabilmesi için 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 13'ncü maddesinde yapılan değişiklik çerçevesinde Sözleşmeli Üretim Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 15.09.2023 tarihli ve 32310 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve Bitkisel Üretim Tip Sözleşmeleri hazırlanarak Bakanlığımızın internet sayfasında yayımlanmıştır. Tip sözleşmede taraflar ürün fiyatını mutabakat içerisinde belirlerken sabit fiyat ya da piyasaya bağlı değişken fiyat (ürünün hasat edildiği dönemde piyasada oluşacak fiyat) üzerinden anlaşma yapabilecekler veya daha farklı (kaliteye, ürünün fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre) fiyatlandırma usulleri belirleyerek kullanabileceklerdir.

Bakanlığımızca her yıl, alternatif pazarlara erişim vizyonu çerçevesinde tarım ve gıda ürünlerini ihraç edebileceğimiz "Hedef Pazar Ülkeler" olarak nitelendirilen yeni ülkeleri analiz etmek ve mevcut durumu ortaya koymak amacıyla "Tarım ve Gıda Ürünleri Dış Ticaretinde Hedef Ülke Analiz Raporu" hazırlanmaktadır.

Ülkelerle yapılan serbest ticaret anlaşmaları, tercihli ticaret anlaşmaları, karma ekonomik komisyonları, tarım yürütme komiteleri gibi toplantılarda bitkisel ürün ticaretinin geliştirilmesi kapsamında ülkemiz dış ticaretinde önemli yer tutan yerli ürünlerle birlikte arz fazlası olan ürünlerin ihracatının artırılması yönünde öneriler Bakanlığımızca gündeme getirilmektedir. Ayrıca, Gıda ve Tarımsal Ürün Piyasaları İzleme ve Değerlendirme Komitesi'nde de Ticaret Bakanlığı ve ilgili bakanlıklarla yakın iş birliği içinde çalışılmaktadır. Strateji Geliştirme Başkanlığı

Ülkemiz, taze sebze üretimi ile ihracatçı konumundadır. Ancak değişen iklim koşullarına bağlı olarak belirli dönemlerde ürün arzında dalgalanmalar olabilmektedir. İhtiyaç duyulan dönemlerde ülke ihtiyacının karşılanabilmesi için ithalat yapılmaktadır.

İbrahim YUMAKLIBakan

Metin otomatik okundu. 2 yer belgede seçilemedi. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir