Siyah orak incirin üretimi ve ihracatına ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Bilici (Yeni Yol), 6 Mart 2025 tarihinde 7/25027 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 117 gün sonra, 1 Temmuz 2025).
Mustafa Bilici (Yeni Yol, İzmir). “Siyah orak incirin üretimi ve ihracatına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25027, 6 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25027-siyah-orak-incirin-uretimi-ve-ihracatina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/391c6a2a-8ace-4464-9b1e-01956f899794
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 117 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 111 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Anayasanın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96. Maddesi gereğince aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı raid cevaplandırılmasını arz ederim. e i FT 04/03/2025
Türkiye, dünya kuru incir üretiminde ve ihracatında lider konumda olup, yıllık ortalama 70 bin ton ihracat karşılığında yaklaşık 300 milyon dolar döviz geliri elde etmektedir. Ancak, geleneksel incir çeşitlerinde aflatoksin gibi küf hastalıkları nedeniyle ihracatta sorunlar yaşanmaktadır. Son dönemde, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü ile üniversitelerin ortaklaşa yürüttüğü projelerde, "Siyah Orak" incir çeşidinin aflatoksine karşı daha dayanıklı olduğu ve fenol içeriğinin yüksekliği nedeniyle sağlık açısından avantajlar sunduğu tespit edilmiştir.
Bu bilgilendirme ışığında:
SORULAR
Tarım ve Orman Bakanlığı, "Siyah Orak" incir çeşidinin üretiminin yaygınlaştırılması ve üreticilerin bu çeşide yönlendirilmesi konusunda ne tür teşvik ve destek programları planlamaktadır?
"Siyah Orak" incirinin aflatoksine karşı dayanıklılığı ve yüksek fenol içeriği göz önüne alındığında, bu çeşidin ihracatta Türkiye'nin rekabet gücünü artırması beklenmekte midir? Bu konuda yapılan pazar araştırmaları ve öngörüler nelerdir?
"Siyah Orak" incir çeşidinin doku kültürü yöntemiyle fide üretimi ve sözleşmeli üretim modeliyle yaygınlaştırılması için Bakanlığınızın yürüttüğü veya planladığı projeler var mıdır? Varsa, bu projelerin detayları nelerdir? zn
Geleneksel incir çeşitlerinde yaşanan aflatoksin sorununun çözümü için "Siyah Orak" gibi yeni ve dayanıklı çeşitlerin üretimi dışında, mevcut üretim süreçlerinde alınan önlemler ve iyileştirmeler nelerdir?
"Siyah Orak" incirinin üretim alanlarının belirlenmesi ve uygun coğrafi bölgelerde yetiştirilmesi için yapılan araştırmalar ve çalışmalar nelerdir? Üreticilerin bu çeşide yönlendirilmesi için bilgilendirme ve eğitim faaliyetleri planlanmakta mıdır?"
E-mail : mustafa.bilici(Otbmm.gov.tr
Adres : TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat F Koridor Oda No: 224 06543-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemiz incir üretiminde ve kuru incir ihracatında dünyada birinci sırada yer almaktadır. 2023/2024 döneminde incirde yeterliliğimiz 90332 olarak gerçekleşmiştir.
"Siyah orak" incir çeşidimiz tescilli kurutmalık bir çeşittir. Ülkemiz ile özdeşleşmiş en iyi kurutmalık çeşit olan "Sarılop" çeşidimiz de tescillenmiş olup kuru incir sektörünün 9499'unu oluşturmaktadır. Ar-Ge çalışmalarımızda "Siyah orak" çeşidinin yanı sıra "Divrek kara" çeşidinin de kaliteli siyah kurutmalık çeşit olduğu belirlenmiştir. Aflatoksine karşı çeşitlerin dayanıklılığı konusunda Ar-Ge çalışmalarımız devam etmektedir.
Adı geçen her üç çeşit için de besin içeriği çalışmaları yapılmış olup siyah kurutmalık çeşitlerin özellikle antioksidan aktivite ve besleyicilik açısından sarı kurutmalık incirlere göre üç kata kadar daha besleyici olduğu ve ulusal, uluslararası pazarda son yıllarda talebin bu yönde arttığı, bu artışın ülkemiz incir ihracatına pozitif etkiler yapacağı öngörülmektedir.
"Siyah orak" çeşidinde olduğu gibi diğer kurutmalık çeşitlerin adaptasyonu için Aydın, İzmir, Fethiye, Balıkesir, Hatay gibi kuru incir yetişebilen illerde çalışmalar yürütülmektedir.
Ar-Ge faaliyetlerimiz sonucunda üreticilerimizin fidan, çelik ve çoğaltım talepleri karşılanmaktadır. Siyah kurutmalık çeşitlere ait ilk çalışma 2017 yılında tamamlanmış olup "Siyah orak" ve "Divrek kara" çeşitlerine ait materyaller ile doku kültüründe yaklaşık 5.000 adet fidan üretilmiştir.
Kuru incir diğer kuru meyvelere göre kurutma teknolojisi açısından farklılık içermektedir. Diğer kuru meyveler taze olarak hasat edilip sonradan kurutulmalarına rağmen, incir dalında yarı kuru oluncaya kadar bekletilmekte, orta nemli olarak yere düşünce yerden hasat edilip kurutulmaktadır.
Ar-Ge çalışmalarımız sonucunda aflatoksini engellemek ve azaltmak için geliştirdiğimiz bilgi, teknik ve yöntemler ise;
I. Tozlaşmada (ileklemede) temiz materyal kullanmak,
2. Kurutmada sera tipi tünel kurutucu kullanmak,
3. Ekşilik böceği tuzağı kullanmak,
4. Örtülü hasat materyalleri kullanmak ve
2. Modern terbiye ve toprak işleme yöntemleri uygulamaktır.
Geliştirilen yöntem ve yenilikler her yıl çok sayıda çiftçi ve teknik personel eğitimiyle yaygınlaştırılmakta ayrıca birçok eğitim materyali üretilmektedir.
Ayrıca Bakanlığımızca, 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 19'uncu maddesine istinaden çıkarılan ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde tarımsal desteklemeler uygulanmaktadır.
2024 üretim yılı için incir üreticilerimiz mazot ve gübre desteği, sertifikalı/standart fidan kullanım desteği, organik tarım desteğiliyi tarım uygulamaları destekleri, katı organik organomineral gübre desteği, toprak analizi desteği ve küçük aile işletmesi desteği gibi desteklerden yararlanmaktadır.
2025-2027 yıllarını kapsayan bitkisel üretim yeni destekleme modeli kapsamında ise girdi maliyetlerinin azaltılmasına yönelik olarak mazot maliyetinin yüzde 50*si, gübre maliyetinin yüzde 25'i temel destek olarak ödenecektir. Aynı zamanda sertifikalı fidan kullanım desteği, organik tarım desteği/iyi tarım uygulamaları destekleri ve katı organik organomineral gübre desteklerinden de yararlanmaya devam edeceklerdir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bakanlığımızca bitkisel üretimin en önemli girdilerinden olan fidan maliyetinin düşürülerek çiftçi gelirlerinin artırılması, sürdürülebilirliğin sağlanması ve üretimin teşvik edilmesi amacıyla 2005 yılından itibaren sertifikalı/standart fidan kullanım desteği verilmektedir. Sertifikalı/standart fidan ile incir bahçesi tesislerinde tüm illerimizde; standart fidan kullanılması halinde 488 TL/da, sertifikalı fidan kullanılması halinde ise 1.220 TU/da destekleme ödemesi yapılmaktadır. Destekleme kapsamında yer alacak kapama incir bahçe tesisleri için minimum alan büyüklüğü 5 dekar olup üst limit için bir alan sınırlaması getirilmemiştir.
Bakanlığımızca sözleşmeli üretimin yaygınlaştırılması için mevzuat düzenlemeleri yapılmış olup tüp sözleşmeler hazırlanarak yayımlanmıştır. Bitkisel üretim sektör toplantılarında sözleşmeli üretimin yaygınlaştırılması için sektör temsilcilerine ve üreticilerimize bilgi verilmektedir.
Tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9625-90100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Kararlar gereği meyve yetiştiriciliği ve bağcılık konularında 40.000.000 TL üst limite kadar 750-100 aralığında hazine faiz kar payı destekli yatırım ve işletme kredisi kullandırılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan