Sosyal medya kullanımının gençler üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için yapılan çalışmalara ilişkin

İlgi (o :a)21.03.2025 tarihli ve 1602186 sayılı yazınız. b)21.03.2025 tarihli ve 1602196 sayılı yazınız.

©)21.04.2025 tarihli ve 1615003 sayılı yazınız.

İlgi yazılar ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/25340, 7/25344, 7/25345, 7125346, 7125347, 7/25451, 7126742, 7/26743, 7(26744, 7126746 ve 7/26747 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 7/2s5340 © (26

1. 7/25340 Cevap Metni (1 Sayfa) 1/2534U yg

2. 725344 Cevap Metni (3 Sayfa) 7115 3s. "

3. 7125343- 25347 Cevap Metni (5 Sayfa) EgUL N N

4. 7125346 Cevap Metni (2 Sayfa) j3 ,

5. 7/25451 Cevap Metni (1 Sayfa) 2125 34X Mi

6. 7/26742 Cevap Metni (4 Sayfa) zlasan! ii

7. 7126743 Cevap Metni (5 Sayfa) ae Nİ

8. 7/26744 Cevap Metni (3 Sayfa) 1/261443 — " '

9. 7/26746 Cevap Metni (5 Sayfa) 1)2 gauY

10. 7/26747 Cevap Metni (2 Sayfa) 1) 4 b şı i 1 (26 1247 Gi, ———ş——— Telefon No:(312) 705 73 30 3

Diyarbakır Milletvekili Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na Ait 7/25344 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni

Bakanlığımız tarafından çocuklarımızın ve gençlerimizin sağlıklı gelişimini temin etmek amacıyla; çocuklarımızın üstün yararı ilkesi doğrultusunda risklere karşı güçlü ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmalar yürütülmektedir.

Çocukların dijital ortamlar üzerinden karşılaşabilecekleri riskleri tespit etmek, risklere yönelik koruyucu ve önleyici faaliyetler yürütmek ve geleceğe yönelik tedbir almak amacıyla Bakanlığımız koordinesinde "Sosyal Medya Çalışma Grubu" kurulmuştur.

Sosyal Medya Çalışma Grubu çalışmaları kapsamında çocuklarımızın dijital ortamlarda karşılaştıkları ve/veya karşılaşabilecekleri içerikler yakından takip edilmekte, riskler tespit edilmekte ve bu riskleri önleyici çalışmalar gerçekleştirilmektedir.

Taramalar neticesinde çocuğun gelişimini olumsuz etkileyeceği değerlendirilen (ihmal, istismar içeren paylaşımlar, şiddet öğesi barındıran ve bunu çözüm aracı olarak sunan içerikler) içeriklerle ilgili hem kurumsal hem de kurumlar arası müdahale süreci yürütülmekte, tespit edilen zararlı içeriklere yönelik erişimin engellenmesi/içeriğin çıkarılmasına ilişkin çalışmalar gerçekleştirilmektedir.

Müdahale sürecinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ve Radyo ve Televizyon Üst Kurumu ile iş birliği yapılmaktadır. Bu doğrultuda tespit edilen olumsuz içeriklerin engellenmesi/kaldırılması sağlanmaktadır.

Bununla birlikte internet ortamında yayınlanan içeriklerde riske maruz kaldığı tespit edilen çocuklara yönelik olarak sorunun yaşandığı İldeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri aracılığıyla çocuk hakkında sosyal inceleme yapılarak çocuk ve ailenin ihtiyaçları belirlenmekte ve ihtiyaçlar doğrultusunda gerekli sosyal hizmet müdahalesi ve psikososyal destek çalışmaları gerçekleştirilmektedir.

Çocukların korunmasına yönelik toplumsal farkındalığı artırmak için özellikle ailelerin bilinçlendirilmesi amacıyla çeşitli eğitim programları yürütmektedir. 11. ve 12. Kalkınma Planı ile 2022, 2023 ve 2024 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programında yer alan "Erken çocukluk döneminden başlamak üzere çocuklara ihmal, istismar ve şiddet konularında farkındalık eğitimleri verilecek, çocukların yaşam becerileri güçlendirilecektir." tedbiri doğrultusunda Bakanlığımız tarafından 0-18 yaş aralığındaki çocukların ihmal, istismar ve şiddetten korunması, iyilik hallerinin artırılması, sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesi amacıyla "Çocukların Yaşam Becerilerinin Güçlendirilmesi ve Geliştirilmesine Yönelik Farkındalık Eğitim Programı" hazırlanmaktadır.

Eğitim programının ilk aşaması olarak 0-6 yaş aralığındaki çocukların ebeveyn/bakım verenlerine yönelik modüller tamamlanmıştır. Program; "İhmal ve İstismarın Önlenmesi-Ebeveyn İçin Temel Bilgiler", "Ebeveynlik", "Gelişim", "Duyarlı Bakım", "Pozitif Disiplin", "Günlük Rutinler", Dijital Ebeveynlik", "Etkileşimli Rutinler: Oyun Oynama ve Kitap Okuma" başlıklı modüllerden oluşmaktadır. Eğitim programı ile ebeveyn/bakım verenlerin, doğumdan itibaren sevgi ve şefkat odağında çocukların gelişimi, duyarlı bakımı, ihtiyaçları ve gelişim süreci içinde nasıl desteklenmeleri gerektiği hususlarında güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda program, yukarıda bahsi geçen ebeveyn-çocuk ilişkisinden kaynaklanan riskleri önleyici, ebeveyn-çocuk bağını güçlendirici, ebeveyn farkındalığını artırıcı bir programdır ve madde bağımlılığına karşı da koruyucu nitelikte bir programdır. Söz konusu bu program cinsiyet ayırt etmeksizin tüm çocuklarımız için hazırlanmıştır.

Programın 7-18 yaş grubu çocuklara ve ebeveynlerine yönelik modüllerinin geliştirilmesine ilişkin çalışmalar devam etmektedir.

Erken yaşlardan itibaren sağlanan rehberlik ve kontrol, çocukların dijital sorunlarla karşılaşmalarını engeller. Ebeveynlerin, çocukları güvenli ekran kullanımı ve dijital riskler konusunda bilgilendirmesi, 0-6 yaş arası çocukların dijital risklerden korunmasını ve dijital bağımlılığın önlenmesini sağlar. Bu çerçevede, Bakanlığımıza bağlı özel kreş ve gündüz bakımevi çalışanlarına ve hizmet alan ailelere "Bilişim Teknolojileri ve İnternetin Bilinçli Kullanımı Eğitimi" verilmektedir.

Rehber, dijital teknolojilerin çocuklar üzerindeki etkilerini ve dijital ebeveynliğin önemini vurgularken, ebeveynlere ekran sürelerini sınırlama, güvenlik önlemleri alma, dijital mahremiyet oluşturma ve çocuk bilgilerini sosyal medyada paylaşmama gibi kritik sorumlulukları aktarmaktadır. Çocukların Dijital Risklerden Korunmasında Ebeveyn Rehberi Bakanlığımız web sitesinde yayımlanmıştır.

12. Kalkınma Planı'nın 740.Maddesi doğrultusunda, 2024 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda "Çocukların siber suçlar ve siber zorbalıklar konusunda bilinçlendirilmesi sağlanacaktır." ifadesi yer almaktadır. Bu kapsamda "Siber Suç ve Siber Zorbalıktan Korunma Rehberi" hazırlanmış olup Bakanlığımız web sitesinde yayınlanmıştır.

Çocuklara dijital riskleri tanıtmak, güvenli internet kullanımına dair temel kuralları öğretmek ve ebeveynlere rehberlik sağlamak amacıyla, 6-10 yaş arası çocuklar için "Güvenli İnternetim" adlı hikâye kitabı geliştirilmiş ve Bakanlığımız web sitemizde yayınlanmıştır. i Öte yandan; Bakanlığımız tarafından hazırlanarak uygulamaya konulan Aile Eğitim Programı (AEP), yetişkin bireylere yönelik olarak tasarlanmış bütüncül bir eğitim programıdır. Söz konusu program, aile bireylerinin çağın gerektirdiği temel aile yaşam becerilerini edinmelerini sağlamak; bu doğrultuda bilgi, beceri ve tutum kazandırmak amacıyla hazırlanmıştır. AEP; aile yaşamına ilişkin temel nitelik arz eden eğitim, iletişim, hukuk, iktisat, medya ve sağlık gibi alanları içeren toplam 28 modül ve 210 üniteden oluşmaktadır. "Eğitim ailede başlar" anlayışıyla şekillendirilen program, bilgi çağının gerekliliklerine uygun olarak aile kurumunun güçlendirilmesi ve toplumsal refahın artırılması hedeflerine hizmet etmektedir. Program, koruyucu ve önleyici sosyal politika uygulamaları kapsamında, aile bütünlüğünün korunması, aile içi ilişkilerin güçlendirilmesi ve bireylerin yaşam kalitesinin yükseltilmesi amacıyla yürütülmektedir. Aile Eğitim Programı kapsamında, medya okuryazarlığına ilişkin farkındalığın artırılması ve bilinçli medya kullanımının teşvik edilmesi amacıyla, "Medyayı Tanımak, Medyayı Kavramak, Bilinçli Medya Kullanımı, Aile ile İnternet" modülleri aracılığıyla eğitim faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.

Diğer taraftan, Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve Bakanlığımız iş birliğinde Türkiye Bağımlılıkla Mücadele (TBM) Eğitimleri verilmektedir. TBM Eğitimleri kapsamında madde, alkol, tütün, kumar ve teknoloji bağımlılığı modülleri yer almaktadır. Teknoloji bağımlılığı ile mücadeleye yönelik olarak verilen eğitimlerde teknoloji bağımlılığını anlamaya ve önlemeye yönelik olarak "Mobil cihazlar, sosyal medya ve oyunlar ne zaman tehlikeli olmaya başlar?", "Teknoloji kullanımının kontrolünü zorlaştıran duygu ve düşünceler nelerdir?" gibi konulara da yer verilmekte ve mobil cihaz bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, oyun bağımlılığı ve güvenli internet kullanımı hakkında katılımcılara bilgi aktarılmaktadır. Ailede yaşanabilecek sorunlara yönelik olarak sosyal hizmet merkezleri aracılığıyla aile danışmanlığı hizmetleri de meslek personeli tarafından sunulmaktadır.

Bakanlığımızca dijital bağımlılık alanında uzman akademisyenler ve bu konuda faaliyetlerde bulunan sivil toplum kuruluşları temsilcileri, çocuklar ve ebeveynlerin katılımıyla I Ekim 2024 tarihinde Ankarada "Dijital Bağımlılık ve Aile" konulu çalıştay düzenlenmiştir.

Ailenin karşı karşıya kaldığı risklerin azaltılması, ülkemizin sosyal kalkınmasının desteklenmesi, aktif ve dinamik nüfus yapısının korunması, aile ve evlilik kurumunun güçlendirilmesi ve bu sayede sosyal refahın artırılması amacıyla "Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Vizyon Belgesi ve Eylem Planı (2024-2028)", 2024/6 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girmiştir. Ayrıca, ailenin öneminin vurgulanması, aile içindeki birlik ve beraberliğin korunması, teknoloji kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere mevcut riskler karşısında ailenin topyekün desteklenmesi amacıyla 2025 yılı Aile Yılı olarak ilan edilmiştir.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan