Marcus Aurelius heykelinin ülkemize iadesine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 123 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafı Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğinc olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
Av. pr. M.Sezgin TANRIKULU
Türkiye'nin 65 yılı aşkın süredir iadesi için mücadele verdiği ve Burdur'daki Boubon Antik Kenti'nden kaçak kazılarla yurt dışına çıkarıldığı bilimsel ve hukuki çalışmalarla kanıtlanan Roma İmparatoru Marcus Aurelius heykelinin ABD'deki Cleveland Sanat Müzesi tarafından Türkiye'ye iade.edileceği açıklanmıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Marcus Aurelius heykelinin Türkiye'ye geliş tarihi belli olmuş mudur?
İade edilen heykelin sergileneceği yer belirlenmiş midir?
Heykelin ait olduğu Boubon Antik Kenti'nde sergilenmesi için herhangi bir çalışma yapılacak mıdır?
Marcus Aurelius heykelinin kafa kısmının ise halen Viyana Sanat Tarihi Müzesi'nde (Kunsthistorisches Museum) sergilendiği doğruysa heykelin kafa kısmının Türkiye ye iadesi , İçin de gerekli girişimler yapılmış mıdır; bu konuda gelinen son durum nedir?
Türkiye'den kaçırılan diğer tarihi eserlerin iadesi için yürütülen benzer çalışmalar var mıdır?
Bu kapsamda son beş yılda kaç eser Türkiye'ye geri getirilmiştir?
Boubon Antik Kenti'nden kaçırılan ve halen yurt dışında olduğu bilinen diğer eserlerin iadesi için girişimler devam etmekte midir?
Bu eserler hangi ülkelerde bulunmaktadır?
Kültürel mirasın korunması ve benzeri Kaçakçılık olaylarının önlenmesi için Bakanlığınızca yeni bir yasal veya idari düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
HAZIRLANAN CEVAP
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca;
Burdur ili sınırları içinde yer alan Boubon Antik Kenti kökenli bronz Marcus Aurelius heykelinin, 14 Nisan 2025 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri'nin Ohio Eyaleti'ndeki Cleveland Sanat Müzesi'nde düzenlenen, Bakanlığımız yetkililerinin de katıldığı resmi bir törenle iadesi sağlanmıştır. Söz konusu eser 2025 yılının Temmuz ayı içerisinde ülkemize getirilecektir.
İadesi sağlanan Bronz Marcus Aurelius Heykeli'nin, daha önce iadesi sağlanan Boubon Antik Kenti kökenli eserlerle birlikte Antalya Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmesi planlanmaktadır.
Boubon Antik Kenti'nde, 2023 yılı itibarıyla Burdur Müzesi Müdürlüğü başkanlığında başlatılan kurtarma kazısı çalışmaları hâlihazırda devam etmektedir. Bronz nitelikli arkeolojik eserlerin sergilenmesine ilişkin değerlendirmelerde; özellikle nem ve sıcaklık değişimlerinin bu tür eserlerin fiziksel ve kimyasal bütünlüğü üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğinden, bronz eserlerin uzun vadeli korunmasını sağlamak amacıyla, söz konusu materyallerin açık hava koşullarına maruz kalmaksızın, iklimlendirme ve güvenlik sistemleri ile donatılmış, kontrollü kapalı sergi alanlarında, yani müzelerimizde korunması uygun görülmektedir.
Roma Dönemi'nde tarihi kişiliklerin çok sayıda portresinin yapıldığı göz önünde bulundurulduğunda, Marcus Aurelius'un da farklı dönemlerde ve çeşitli üsluplarda birçok kez tasvir edildiği; kendisine ait çok sayıda portrenin ise günümüzde dünyanın çeşitli müzelerinde yer aldığı bilinmektedir. Bakanlığımızca Cleveland Sanat Müzesi'nden ülkemize iadesi sağlanan bronz Marcus Aurelius heykelinin kafa kısmının Viyana Sanat Tarihi Müzesi'nde (Kunsthistorisches Museum) sergilendiğine ilişkin herhangi bir akademik ve bilimsel bir bilgi bulunmamaktadır.
Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanlığınca Boubon Antik Kenti kökenli tüm arkeolojik eserlerin takibine ve iadesine ilişkin süreçler titizlikle yürütülmektedir.
Yurt dışında bulunan ülkemiz kökenli eserlerin tespit ve iadelerine yönelik çalışmalar kapsamında Bakanlığımız tarafından, Almanya, ABD, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Danimarka, Fransa, İngiltere, İtalya'nın da aralarında bulunduğu farklı ülkeler nezdinde geçmiş yıllarda başlatılan iade çalışmaları titizlikle yürütülmekte olup eser iadesi sağlanması durumunda kamuoyu ile paylaşılacaktır.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanlığınca yürütülen çalışmalar çerçevesinde, 2020 yılından itibaren toplam 8.844 eserin yurdumuza iadesi sağlanmıştır.
Bugüne kadar Boubon Antik Kenti kökenli 17 bronz heykel ve heykel parçası Türkiye'ye iade edilmiştir.
1960'lı yılların başından itibaren yurdumuzdan yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan Boubon Antik Kenti kökenli heykeltıraşlık eserleri ABD ve Avrupa'daki müze ve özel koleksiyonlarda yer bulmuş olup Bakanlığımızca bu eserlerin tespiti ve iadesine ilişkin çalışmalar halihazırda devam etmektedir.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun uygulanmasına kararlılıkla devam edilmektedir. Bununla beraber 2020 yılında yeni idari düzenlemeye gidilerek bir şube müdürlüğü seviyesinde görev yapan kaçakçılıkla mücadele birimi, daire başkanlığı olarak yeniden yapılandırılmıştır. Başta eğitim ve farkındalık çalışmaları gelmek üzere İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü ve Adalet Bakanlığı ile iş birliği halinde suç önleme ve bu suçla mücadele çalışmaları sürdürülmektedir.
Kaçakçılıkla mücadele, yurt içinde sağlanan kurumlar arası bu iş birliği, bugüne kadar 12 ülke ile imzalanmış bulunan kaçakçılıkla mücadele alanına özel ikili anlaşmalarla uluslararası seviyede de gerçekleştirilmektedir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan