TÜİK tarafından açıklanan çocuk sağlığı ve yoksunluğu verilerine ilişkin
CHP
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 9 Nisan 2025 tarihinde 7/26747 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 107 gün sonra, 25 Temmuz 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “TÜİK tarafından açıklanan çocuk sağlığı ve yoksunluğu verilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26747, 9 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26747-tuik-tarafindan-aciklanan-cocuk-sagligi-ve-yoksunlugu-verilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f25ca885-2894-4169-bb1d-019634909c84
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 107 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur Özdemir GÖKTAŞ tarafından Anayasanın 98'inci, TBMM içtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gergğince yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim. 7
Av. Dr. M: DA TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2024 yılı Çocuk Sağlığı ve Yoksunluğu verileri, ülkemizde çocuk yoksulluğunun ciddi boyutlara ulaştığını ortaya koymaktadır. Açıklanan verilerde, maddi yetersizlik nedeniyle çocukların temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan hane halklarının oranı dikkat çekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
TÜİK verilerine göre çocukların 9623, 1'inin maddi sebeplerle günde en az bir kez et, tavuk veya balık içeren yemek tüketemediği belirtilmiştir. Bu oranı düşürmek amacıyla Bakanlığınız tarafından yürütülen veya planlanan herhangi bir destek programı var mıdır?
TÜİK verilerine göre hane halklarının 99,2'sinde çocuklar maddi yetersizlik nedeniyle yeni giysilere sahip olamamaktadır. Bakanlığınızın bu konuda sosyal yardımları artırmaya yönelik bir çalışması var mıdır?
TÜİK verilerine göre çocukları için evden uzakta bir haftalık tatil masrafını karşılayamayan hane halklarının oranı "022,2'dir. Sosyal devlet anlayışı çerçevesinde çocuklarını sosyal ve kültürel gelişimlerine destek olmak için herhangi bir tatil veya sosyal etkinlik desteği sağlanması planlanmakta mıdır?
Ders çalışılabilecek uygun yeri olmayan çocukların ebeveynlerinin 9680,8'inin lise altı eğitim i seviyesinde olduğu tespit edilmiştir. Eğitimde fırsat eşitliği sağlamak için Bakanlığınız İ tarafından bu dezavantajlı çocuklar için herhangi bir destek mekanizması oluşturulacak mıdır?
0-12 yaş arasındaki çocukların bakım hizmetine erişimde 9674,7'sinin maddi yetersizlik nedeniyle sorun yaşadığı belirlenmiştir. Bu bağlamda, dar gelirli ailelerin çocukları için ücretsiz i veya düşük maliyetli bakım hizmetleri sağlanmasına yönelik bir çalışma yürütülmekte midir?
TÜİK verilerine göre hane halklarının 9646,7'si toplu taşıma harcamalarının biraz yük getirdiğini, "65,3'ü ise çok yük getirdiğini belirtmiştir. Çocukların ulaşım imkanlarını kolaylaştırmak adına toplu taşıma desteği veya ücretsiz ulaşım hakkı sağlanması konusunda bir çalışmanız var mıdır? a
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o :a)21.03.2025 tarihli ve 1602186 sayılı yazınız. b)21.03.2025 tarihli ve 1602196 sayılı yazınız.
©) 21.04.2025 tarihli ve 1615003 sayılı yazınız.
İlgi yazılar ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/25340, 7/25344, 7/25345, 7/25346, 7125347, 725451, 7126742, 7126743, 7126744, 7126746 ve 7/26747 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
1. 7725340 Cevap Metni (1 Sayfa) 1/153u4 Li
2. 7125344 Cevap Metni (3 Sayfa) 7115 4US. ON
3. 7/25345- 25347 Cevap Metni (5 Sayfa) 3Ub N N
4. 7125346 Cevap Metni (2 Sayfa) 4|25
5. 725451 Cevap Metni (1 Sayfa) a)25 3Z v *
6. 726742 Cevap Metni (4 Sayfa) glass! o u
7. 7126743 Cevap Metni (5 Sayfa) ii 16142 Nu ŞO
8. 7/26744 Cevap Metni (3 Sayfa) 1/2644 | Gi
9. 7/26746 Cevap Metni (5 Sayfa) 7) gçıMU '
10. 7/26747 Cevap Metni (2 Sayfa) 12044 N ye i 22614? vi
Telefon No:(312) 705 73 30 5
Diyarbakır Milletvekili Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na Ait 7/26747 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız çocuklarımızın korunmasını, haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasını amaçlamakta, tüm risklere karşı bilinçli ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmaları çocuğun üstün yararı ilkesi çerçevesinde yürütmektedir.
Bakanlığımız sağlıklı nesillerin yetişmesine katkı verebilmek için özellikle çocukları destekler nitelikle yardım ve güçlendirme programlarına önem vermektedir.
Bu kapsamda; Bakanlığımızca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır.
Bakanlığımız yoksulluğun nesiller arası transferinin önüne geçebilmek ve sağlıklı nesillerin yetişmesine katkı verebilmek için özellikle çocukları destekler nitelikte yardım programlarına önem vermektedir. Bu nedenle ihtiyaç sahibi hanelerimiz çeşitli hane bazlı sosyal yardımlarla desteklenmektedir. Bu çerçevede doğrudan çocuklarımızı destekler nitelikte olan Şartlı Nakit Transferleri, Öksüz ve Yetim Yardımı, Asker Çocuğu Yardımı, Engelli Yakını Aylığı, Doğum ve Çoklu Doğum Yardım programları gibi düzenli yardım programları yürütülmektedir.
Bununla birlikte yoksulluk zincirini kırmak amacıyla özel önem verilen eğitim yardımları kapsamında aktarılan tutarlar sosyal yardım harcamalarının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu kapsamda eğitim materyali, ücretsiz ders kitabı, engelli öğrencilerin ücretsiz taşınması, öğrenci barınma, taşıma ve yemek yardımı, öğrencilerin ulaşım giderlerine yönelik yardımlar ve öğle yemeği yardımı gibi pek çok yardım programı ile de çocuklarımız desteklenmektedir.
Öte yandan çocuklu hanelerimiz çocuklara yönelik yardımlara ek olarak; yardım özelinde belirlenen şartları sağlamaları halinde Gıda Yardımı, Barınma Yardımı, Elektrik Tüketim Desteği ve Yakacak Yardımı gibi diğer yardımlar ile bütüncül bir yaklaşım benimsenerek ihtiyaçlı yönlerinden desteklenmektedir.
Bakanlığımızca yürütülen sosyal yardım programlarına ilişkin detaylı bilgiler ve veriler Bakanlığımız internet sitesinden takip edilebilmektedir.
Diğer taraftan Bakanlığımızca çocukların ihtiyaçlarının karşılanması, ailelerin güçlendirilmesi, geçici olarak yaşanan sosyal ve ekonomik güçlüğün önüne geçilmesi yoluyla çocukların öz aileleri ve yakınları yanında bakımlarının ve desteklenmelerinin sağlanması ile fırsat eşitliğinin oluşturulması amacıyla Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmeti (SED) verilmektedir. SED Hizmeti bir sosyal yardım değil, sosyal hizmet modelidir. Ailelerin ekonomik olarak güçlendirilmesinin yanı sıra psikososyal açıdan da desteklenmesini de temel almaktadır.
Bununla birlikte hizmetten yararlanan ailelerden istihdama katılabilecek durumda olanların İŞKUR meslek edindirme kurslarına yönlendirilerek (kendi hayatlarını sürdürebilecekleri iş ve meslek sahibi olmalarına çalışılmaktadır.
SED hizmetinin en önemli bileşeni alanda çalışan meslek elemanları tarafından ailenin ihtiyaç duyduğu konularda psikososyal müdahale bileşenidir. Yapılan inceleme ve değerlendirme sürecinde aile içinde sorunların çözümlenmesi, ailenin ve çocuğun çevreye uyumu, çocuğun okula uyumu ve eğitime devamı, kriz durumundaki kişilere psikososyal destek sağlanması, ailelerin ebeveynlik becerilerinin artırılması vb. konularında mesleki müdahalede bulunulmaktadır.
Ayrıca SED Hizmetinin etkinliğini artırmak, ailelerde çocuk ile ilgili farkındalık oluşturmak, çocuklara okul dışı zamanlarını kaliteli ve verimli kullanabilecekleri ortam ve imkânları sunmak, firsat eşitliğini sağlamak amacıyla 2017 yılında başlatılan "SED Hizmetinin Etkinliğinin Artırılması (Okul Destek) Projesi" kapsamında 81 ilde SED Hizmetinden yararlanan ortaokul ve lise çağında bulunan çocukların sosyal, kültürel, sportif ve akademik faaliyetlerden faydalandırılması sağlanmaktadır. Proje ile çocukların boş zamanları, gelişimlerini destekleyecek şekilde yapılandırılmakta, boş vakitlerinde olumsuz ortamlardan/sosyal çevreden ve bunların barındırdığı risklerden korunmaları ve toplum kaynaklarına erişim konusunda fırsat eşitliği sağlanmaktadır.
Ayrıca ihtiyaç duyulan vakalarda 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu gereği danışmanlık, eğitim ve sağlık tedbiri alınabilmektir.
Erken çocukluk döneminde yer alan tüm çocukların kreş hizmetlerinden eşit olarak yararlanabilmesi ve sosyal ve ekonomik düzey farklılığı olmadan fırsat eşitliğinin sağlanabilmesi amacıyla mevzuat doğrultusunda özel kreş ve gündüz bakımevleri kapasitelerinin yüzde üçü, il müdürlüklerimizce tespit edilerek Ücretsiz Bakım Hizmeti kapsamında çocukların ücretsiz yararlanması için kullanılmaktadır.
Özel Kreş ve Gündüz Bakımevleri İle Özel Çocuk Kulüplerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları
Hakkında Yönetmeliğin 50 nci maddesi kapsamında ücretsiz bakım hizmetinden; e Ekonomik durumlarına bakılmaksızın şehit ve gazi çocukları, e Bakanlığımıza bağlı kuruluşlarda korunma ve bakım altında bulunan çocuklar, e Cezaevlerinde hükümlü ve tutuklu olan anneleri ile birlikte kalan çocuklar, e Ekonomik gücü yeterli olmayan ailelerin çocukları, e Ekonomik güçlük içindeki anne veya babası vefat etmiş çocuklar, tek ebeveyni ile yaşayan çocuklar, e Engelli ebeveyni olan çocuklar, e Kadın konukevinde bulunan veya ayrılan kadınların çocukları yararlandırılmaktadır.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan