Tunceli'nin Çemişgezek ilçesine bağlı Toratlı köyünde şap hastalığı tespit edilmesine ilişkin
Kaynak göster
Ayten Kordu (DEM Parti), 16 Nisan 2025 tarihinde 7/26975 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 203 gün sonra, 5 Kasım 2025).
Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “Tunceli'nin Çemişgezek ilçesine bağlı Toratlı köyünde şap hastalığı tespit edilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26975, 16 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26975-tunceli-nin-cemisgezek-ilcesine-bagli-toratli-koyunde-sap-hastaligi-tespit-edilmesine-ilis (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a5fc4cc1-8fb6-4990-b873-019643c14d86
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 203 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98*inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99"uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Ayten KORDU Tunceli Milletvekili
Dersim'in Çemişgezek İlçesi Toratlı Köyü'nde tespit edilen şap hastalığı vakası, yalnızca bölge halkını değil, aynı zamanda ülke genelinde hayvancılık ve gıda güvenliği sistemini tehdit edebilecek boyutta ciddi bir durumdur. Çemişgezek İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, söz konusu hastalığın yayılmasını önlemek amacıyla Toratlı, Tekeli, Paşacık, Gözlüçayır, Bozağaç, Sarıbalta, Doğan, Payamdüzü, Ulukale, Yenimahalle ve merkez mahallelerde 30 gün süreyle hayvan hareketlerinin yasaklandığı bildirilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Açıklamada ayrıca, "kuzu ve oğlak kayıplarının önüne geçilmesi için aşılama çalışmalarının tamamlanması gerektiği" vurgulanmış, bu da sahada henüz yeterli aşılama yapılmadığını ve riskin devam ettiğini göstermektedir.
Hayvancılıkla geçinen köylüler için ciddi zararlara sebep olan bu gelişmenin ardından, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bölgedeki durumu nasıl yönettiği, hangi tedbirleri aldığı, ne kadar aşı stoğuna sahip olduğu ve üreticilere sağladığı desteklerin kapsamı kamuoyunca henüz bilinmemektedir.
Bu hastalığın hayvancılık sektöründe yaratabileceği olumsuz etkileri dikkate alındığında mağduriyetlerin giderilmesi için gerekli çalışmalar bir an önce başlatılmalıdır. Bu tür hastalıkların yayılmasının engellenmesi, hastalık öncesi koruyucu önlemlerin alınması ve sektörün korunması adına alınan tedbirlerin etkinliğinin ve olası desteklerin sağlanması, gelecekte benzer vakaların önüne geçmek için büyük önem taşımaktadır.
SORULAR
6915
Öte yandan, üreticiler hastalıkla ilgili bilgilendirmeyi yalnızca sosyal medya üzerinden paylaşılan mesajlar ve SMS bildirimleriyle almaktadır. Oysa, kırsal kesimde yaşayan çok sayıda üretici akıllı telefon, internet veya sosyal medya kullanıcısı değildir. Bu da yapılan duyuruların doğrudan hedef kitleye ulaşmasını engellemekte, önleyici tedbirlerin etkinliğini azaltmaktadır. Bu çerçevede, yüz yüze eğitim seminerleri, köy kahvehanelerinde veya toplantı alanlarında bilgilendirme toplantıları ve aşılamayı zorunlu hale getiren saha politikalarının uygulanması, hem salgınların önüne geçmek hem de üreticiyi bilinçlendirmek açısından kritik önem taşımaktadır.
Bu bağlamda;
Dersim'in Çemişgezek ilçesi Toratlı köyünde ilk şap hastalığı vakası ne zaman tespit edilmiştir ve şu ana kadar kaç hayvanda hastalık belirlenmiştir?
Hastalığın yayılmasını önlemek amacıyla hayvan hareketlerinin yasaklandığı toplam kaç köy ve mahalle bulunmaktadır?
Yasaklama süresince hayvanların kontrolü ve gözetimi nasıl sağlanmaktadır? Bölgeye kaç veteriner ve denetim personeli sevk edilmiştir?
Bu bölgelerde toplam kaç büyükbaş ve küçükbaş hayvan bulunmaktadır? Bunların ne kadarı önceden aşılıydı?
Şu ana kadar kaç hayvana şap aşısı yapılmıştır ve hedef aşılama oranı nedir?
Kaçak hayvan hareketlerinin önüne geçmek amacıyla alınan önlemler nelerdir? Saha kontrolleri ve yol denetimleri hangi sıklıkla yapılmaktadır?
Hastalık nedeniyle itlaf edilen hayvan sayısı kaçtır? Hayvanlarını kaybeden üreticilere yönelik tazminat süreci başlatılmış mıdır?
Hastalığın yayılmasına neden olan veya risk faktörü oluşturan dışarıdan hayvan girişi ya da pazar faaliyetleri tespit edilmiş midir?
Bakanlığınızın Çemişgezek ilçesinde şap hastalığı ile mücadeleye yönelik bugüne kadar yürüttüğü faaliyetler nelerdir? Aşılama ve gözetim takvimi nasıl işlemektedir?
Şap hastalığı gibi salgın riskine karşı üreticiler nasıl bilgilendirilmektedir? Yalnızca olmadığı dikkate alındığında, yüz yüze köy bilgilendirme toplantıları ya da zorunlu SMS ve sosyal medya mesajları mı kullanılmaktadır? Her üreticinin dijital erişimi eğitim seminerleri düzenlenmesi planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Çemişgezek ilçesi Toratlı köyünde 08.04.2025 tarihinde laboratuvar teyidi şap hastalığı tespit edilmiştir. Şap hastalığından etkilenen üretici sayısı, etkilenen hayvan sayısı ile ekonomik kayıplar ve hayvan varlığına ilişkin epidemiyolojik veri toplama yöntemleri ile eş zamanlı tasnif edildiğinden takiben reel sonuçlar ortaya çıkarılacaktır.
Pertek, Mazgirt, Hozat, Çemişgezek, Ovacık ilçelerinde şap hastalığı tespit edildiğinden il genelinde hayvan hareketleri kısıtlanmıştır. Hayvan Sağlık Zabıtası Kararları kapsamında hastalık sönüşüne kadar hareket kısıtı devam edecektir.
Tunceli ilinde 32 Veteriner Hekim ile 4 Veteriner Sağlık Teknisyeni görev almaktadır. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü personeline ilave olarak; Bakanlık, hastalığın kontrol altına alınmasına yönelik tedbirleri uygulamak üzere bölgeye ilave uzmanlar görevlendirmiştir. Hastalık görülen ilçe, köy ve mahallelerde yarıçapı 10 km olan (koruma ve gözetim) bölgeleri oluşturulmuş, giriş/çıkış yolları İçişleri Bakanlığı kolluk kuvvetleri tarafından kontrol altına alınmıştır. İl Müdürlüğü, Bakanlık Birimleri ve Kolluk güçleri ile yürütülen koordineli çalışmalar hastalıkla mücadelede olumlu sonuçlar vermiştir.
Tunceli ilinde toplam 25.905 büyükbaş, 241.287 küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Büyükbaş hayvanlar yılda iki kez şap aşısı ile aşılanmaktadır. İlkbahar şap aşılama programında belirlenen hayvan sayısının 098,76 sı aşılanmıştır. Saha'da 2025 yılı Mayıs ayından itibaren sirküle olan Sat-1 suşunun neden olduğu şap hastalığına karşı üretilen pentavalan şap aşısı popülasyonun 9 95'i uygulanmıştır.
Çemişgezek ilçesinde 3.060 büyükbaş hayvanın Y0100'ü aşılanmıştır.
Hastalık çıkan bölgelerdeki giriş/çıkış güzergâhlarında İçişleri Bakanlığı'nın ilgili birimleri ile Tunceli İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün veteriner hekimleri tarafından koordineli bir şekilde düzenli olarak kontroller yapılmaktadır.
Şap hastalığı mihraklarında itlaf yapılmamaktır. Şap hastalığı Anadolu'da tazminatlı hastalıklar sınıfında yer almamaktadır.
Hastalığın filyasyonuna ilişkin yürütülen epidemiyolojik çalışmalarda sınır illerden damızlık ve besilik amaçla getirilen büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarla hastalığın bulaştığı tespit edilmiştir.
Ülkemizde şap hastalığına karşı ilkbahar ve sonbahar olmak üzere yılda iki kez aşılama çalışması yürütülmektedir. 2025 yılında hastalık nedeni ile şap aşılama kampanyası erken döneme alınmıştır. Tunceli iline farklı dönemlerde 41.600 tetravalan, 30.400 pentavalan sığır dozu şap aşısı gönderilmiştir. İl/ilçe müdürlükleri personeli tarafından hastalık çıkan bölgedeki yetiştiricilere hastalıktan korunma yolları, alınması gereken tedbirler, aşılamanın önemi, aşılama takvimi ile ayrıca hastalığın ekonomik etkileri hakkında ilave bilgilendirme ve eğitim faaliyetlerinin yanı sıra Bakanlık uzmanları sahaya gönderilmekte, kolluk kuvvetleri ile koordinasyon sağlanmakta ve hastalıkla planlı bir mücadele çalışmaları yürütülmektedir.
Köy muhtarları, Kaymakam başkanlığında aylık ve acil durumlarda haftalık toplantılara çağrılmakta, il/ilçe müdürlüklerince yetiştiriciler salgın hastalıklar konusunda bilgilendirilerek uyarılmaktadır. Yetiştiricilere SMS atılmakta, sosyal medya mesajları, aşılama, küpeleme ve hastalık tarama çalışmalarında görevli veteriner hekimler tarafından bilgilendirmeler yapılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan