Düşünce ve ifade özgürlüğünün korunması ve geliştirilmesine ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 21 Mayıs 2025 tarihinde 7/28832 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 239 gün sonra, 15 Ocak 2026).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Düşünce ve ifade özgürlüğünün korunması ve geliştirilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28832, 21 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28832-dusunce-ve-ifade-ozgurlugunun-korunmasi-ve-gelistirilmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/29429cb2-91b4-494f-b02e-0196f3371386
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 239 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Yılmaz TUNÇ. tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Av. Dr7'M. 4 TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Düşünce ve düşünceyi ifade özgürlüğü, demokratik bir hukuk devletinin temel ilkelerinden biridir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 25. ve 26. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesi kapsamında güvence altına alınan bu hak, bireylerin özgürce düşüncelerini açıklayabilmelerini sağlamaktadır. Ancak son yıllarda, sosyal medya paylaşımları, gazetecilik faaliyetleri, akademik çalışmalar ve çeşitli açıklamalar nedeniyle kişilere yönelik soruşturmalar ve yargılamalar artmış, düşünce özgürlüğünün sınırları tartışma konusu olmuştur.
Bu bağlamda;
SORULAR
Son 5 yıl içinde, düşünce ve ifade özgürlüğü kapsamında açılan soruşturma ve davaların sayısı nedir? ,
Sosyal medya paylaşımları nedeniyle gözaltına alınan, yargılanan ve mahkum edilen kişi sayısı yıllara göre nasıl bir dağılım göstermektedir?
Basın ve sosyal medya yoluyla yapılan eleştiriler nedeniyle "Cumhurbaşkanına hakaret" (TCK 299) ve "Türk milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, devletin kurum ve organlarını aşağılama" (TCK 301) suçları kapsamında açılan dava sayısı nedir? Bu davalardan kaçı mahkumiyetle sonuçlanmıştır?
Düşünce özgürlüğü nedeniyle tutuklanan gazeteci, yazar, akademisyen ve sanatçı sayısı kaçtır? Bu kişilerin meslek gruplarına göre dağılımı nedir?
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından Türkiye aleyhine verilen ifade özgürlüğü ihlali kararlarının sayısı nedir? Bu kararların gereği yerine getirilmiş midir?
Akademik özgürlük kapsamında üniversitelerde ifade özgürlüğü ihlalleri yaşanmış mıdır? Son 5 yıl içinde kaç akademisyen, düşünce açıklamaları nedeniyle idari veya hukuki yaptırımlara maruz kalmıştır?
Türkiye'de düşünce ve ifade özgürlüğünü korumak adına yeni bir yasal düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
Türkiye'de ifade özgürlüğünün geliştirilmesi ve bireylerin düşüncelerini özgürce dile getirebilmesi için hangi önlemler alınmaktadır?
119? Ni 28839
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1643991 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Diyarbakır Milletvekili Dr. M. Sezgin Tanrıkulu tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/28832 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden M5OwrGS - JGwgkBb - Czs941K - WwZHSEg- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-952-3127/4394 Konu : Yazılı soru önergesi (el 2026
Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/28832 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan | sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Görev" kenar başlıklı 38. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, adli sicilin tutulmasıyla ilgili hizmetleri yürütmek Bakanlığımız görevleri arasında sayılmaktadır. Suçun işleniş biçimi, suç faillerinin makam ve sıfatları, meslek ve meşguliyetleri esas alınarak bilgi derlemesi yapılmadığından, Bakanlığımızda soru önergesine konu edilen hususlarda ayrıntılı istatistiki veri bulunmamaktadır.
Bu çerçevede istenilen ayrıntıda bilgi bulunmamakla birlikte; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, Üçüncü Bölümünde düzenlenen "Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar"a ilişkin Cumhuriyet başsavcılıklarında soruşturma evresinde açılan ve karara bağlanan dosya, şüpheli ve suç sayıları ile ceza mahkemelerinde açılan ve karara bağlanan dosya, sanık ve suç sayılarına ait istatistiklere (o Bakanlığımız (OAdli Sicil oOve İstatistik (Genel (Müdürlüğünün "https://www.adlisicil.adalet.gov.tr" Oadresli internet sitesinden oulaşılması mümkün olabilecektir.
1. Bakanlığımız ile Dışişleri Bakanlığı arasında imzalanan 14/11/2011 tarihli işbirliği protokolü gereğince; 01/03/2012 tarihinden geçerli olmak üzere, daha evvel Dışişleri Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) yapılan başvurularda Hükümeti savunma ve AİHM'in ihlâl kararlarının icrası görevi, dış politikayı ilgilendiren başvurular ve Devlet başvuruları için öngörülen istisnalar saklı kalmak kaydıyla, Bakanlığımız tarafından üstlenilmiştir.
10/07/2018 tarihli 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, | sayılı o Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı oKararnamesinin 40. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı, Bakanlığımız hizmet birimleri arasında sayılmış olup, anılan Kararnamenin 49. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre; Dışişleri Bakanlığı ile işbirliği yapmak suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuruları takip etmek, bu başvurulara ilişkin, ilgili tüm kurum ve kuruluşlardan her türlü bilgi, belge ve görüş istemek, savunmaları hazırlamak ve gerektiğinde oturumlara temsilci göndermekle görevlendirilmiştir.
AİHM'e yapılan bir başvuru, AİHM tarafından Ülkemize iletildiği zaman bilgi sahibi
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.ir adresinden TVCItİJV - Kz5B9zP - bIÇ26BA - 4b9hb6- ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü olunmaktadır. Başvuruların, AİHM tarafından Ülkemize iletilmesi, yapıldığı yıla göre değil, kendi kurduğu sistem çerçevesinde ele alma sırasına göre gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle, AİHM'e hangi yılda kaç başvuru yapıldığı, ancak AİHM tarafından yapılacak bir istatistiki çalışma sonucunda öğrenilebilecek bir konudur.
AİHM tarafından Ülkemiz aleyhine verilen kararlara ait istatistiklere Bakanlığımız İnsan Hakları Dairesi Başkanlığının "https://Wwww.inhak.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.
Ul- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri arasında sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden TVCİtİV - Kz5B9zP - bIO26BA - 4b9hb8- ileerişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan