Av turizminin yaban hayatına etkilerine ilişkin
Kaynak göster
Çiçek Otlu (DEM Parti), 12 Ağustos 2025 tarihinde 7/32531 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 85 gün sonra, 5 Kasım 2025).
Çiçek Otlu (DEM Parti, İstanbul). “Av turizminin yaban hayatına etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32531, 12 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32531-av-turizminin-yaban-hayatina-etkilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b662e6f9-4131-44f6-b7d6-0198a2772b93
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 85 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından
Anayasanın 98. İçtüzüğün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Golü Çiçek OTLU İstanbul Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Belirli yaban hayvanı türlerinin kota ve izin sistemiyle avlanmasına olanak tanıyan av turizmi, kamuoyunda yoğun eleştiriler almasına rağmen devam ettirilmektedir. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından 13-28 Ağustos 2025 tarihleri arasında Mersin, Eskişehir, Kütahya, Kastamonu, Adıyaman, Tokat, Maraş, Sivas, Van, Hakkari, Bitlis, Erzincan, Bingöl ve Erzurum olmak üzere 14 ilde av ihaleleri düzenleneceği duyurulmuştur. Av ihalesi açılacak hayvanların listesinde çoğunluğu sadece Anadolu coğrafyasında yaşayan yaban keçisi, kızıl geyik ve çengelboynuzlu dağ keçisi gibi "nesli tehlike altında türler" kategorisinde yer alan yaban hayvanları bulunmaktadır. Gerçekleşecek ihaleler için belirlenen toplam muhammen bedel 36 milyon 540 bin liraya ulaşmıştır.
Eskişehir Doğa ve Yaşam Platformu, yapılacak ihalelere ilişkin "Bx foprakların binlerce yıldır özgürce yaşayan canlıları, kâğıt üzerinde mal gibi listelenip parası olanın silahına hedef yapılıyor. Yaban hayatı 'korumakla' görevli kurumlar, aslında sermayeye ve avcılarına hizmet eden ölüm tüccarlarına dönüşmüş durumda. Bu ihaleler, doğayı bir kaynak" canlıları ise 'gelir kalemi' olarak gören sermaye düzeninin en çıplak halidir. Ormanlarımız, dağlarımız, bozkırlarımız şirketlere; yaban hayvanlarımızın yaşamı acımasız patronlara satılıyor" açıklamasını yapmış ve ihalenin iptal edilmesini talep etmiştir.
Bilindiği gibi av turizmi ile nesli tehlike altında türler riske girmekte, bazı türler "koruma altındaymış" gibi görünse de kota veya izin sistemi ile yine avlanabilmektedir. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun 3. maddesine göre kurulan Merkez Av Komisyonu'nun av izin kararlarını bilimsel verilere göre değil, ekonomik kazanca göre belirlendiği, komisyonda avcı dernekleri ve federasyon temsilcilerinin bulunmasının koruma kararlarında ticari ve hobi avcılığı lehine eğilim yarattığı iddia edilmektedir. Avcıların hedef aldığı yırtıcı kuşlar, geyikler, dağ keçileri gibi türlerin azalması, ekosisteme zarar vermekte ve biyoçeşitliliği yok etmektedir.
Avlanmasına izin verilen türlerin sayısı, üreme kapasitesi ve ölüm oranları o verileri paylaşılmamakta ve ilgili kurumlar tarafından takibi yapılamamaktadır.
Av turizminin hayvanların öldürülmesini turistik faaliyet haline getirmesi, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün düzenlediği av ihalelerinde şeffaflığın eksik olması ve av turizmi kapsamında avlananların, av kotasını aşıp aşmadığı veya yasak türleri vurup vurmadığının yeterince denetlenmediği de iddialar arasındadır. Av turizmi ile yaban hayvanlarının avlanmasına izin verilmesi, Avrupa kıtasındaki yaban hayvanlarını, bitkileri ve yaşam alanlarını koruma yükümlülüğünü düzenleyen Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Doğal Yaşama Ortamlarının Korunması Sözleşmesine de (Bern Sözleşmesi) aykırılık teşkil etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2015-2025 yılları arasında av turizmi kapsamında hangi türlerin avlanmasına izin verilmiştir? Av turizmi kapsamında avlanmasına izin verilen yaban hayvanlarının sayısı nedir?
13-28 Ağustos 2025 tarihleri arasında düzenlenecek ihalelerde kaç hayvanın avlanmasına izin verilecektir? Ne kadar gelir öngörülmektedir?
Av kotaları hangi bilimsel verilere göre belirlenmektedir? Avlanma kotalarının belirlenmesinde kullanılan yöntem ve bilimsel veriler kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
Av kotaları belirlenirken Merkezi Av Komisyonu bilim insanları ve demokratik kitle örgütleri ile iş birliği yapmakta mıdır?
Nesli tükenmekte olan hayvanları avlamak için Türkiye'ye gelecek kişilere aracılık yapan kaç şirket vardır?
Av turizminin kısa vadeli ekonomik kazanç uğruna biyolojik çeşitliliğe ve ekosisteme zarar verdiği iddiasına ilişkin açıklamanız var mıdır?
Av turizmi ihalelerinden elde edilen toplam gelirin ne kadarı yaban hayatını koruma çalışmalarına aktarılmıştır?
Koruma altındaki milli park, tabiat parkı, yaban hayatı geliştirme sahası gibi alanlarda av izni verilmiş midir? Verildiyse gerekçesi nedir?
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen ihaleler kapsamında nesli tehlike altında veya hassas türlerin avlanmasına yönelik izinlerin kamuoyunda büyük tepki çektiği bakanlığınızın bilgisi dahilinde midir?
Nesli tehlike altındaki türlerin avlanmasına izin verilmesinin Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Doğal Yaşama Ortamlarının Korunması Sözleşmesine (Bern Sözleşmesi) aykırılık teşkil ettiğini düşünmüyor musunuz?
Merkezi Av Komisyon üyeleri arasında avcı dernekleri ve federasyonlarının bulunmasının komisyon kararlarının tarafsızlığını zedelediği iddialarına ilişkin açıklamanız var mıdır?
Av kotasına dahil edilen türlerin popülasyonlarının korunması için Bakanlığınızın ne gibi çalışmaları vardır?
Türkiye'de hayvan hakları konusunda çalışan demokratik kitle örgütlerinin avcılığın yasaklanması talepleri dikkate alınarak avcılık yasaklanacak mıdır?
Yaban hayvanlarının korunması için bilimsel temelli etkin politikalar üretecek misiniz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde av turizmi uygulamaları; 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu, Uluslararası Sözleşmeler, Av Turizmi Kapsamında Avlanmalara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Merkez Av Komisyonu kararları ve Av Turizmi Uygulama Talimatı çerçevesinde yapılmaktadır. Her yıl yayımlanan Av Yılı Av Turizmi Uygulama Talimatı kapsamında avlatılacak türler ve kotalar Bakanlığımız Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde yayımlanmaktadır.
Ülkemizdeki yaban hayvanlarının envanteri yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yapılmakta olup envanter çalışmalarındaki teknikler, gelişmiş ülkeler tarafından kullanılmakta ve literatürde yer almaktadır. Bu yöntemler profesör unvanlı bir akademisyen tarafından hazırlanan ve Bakanlığımızca kullanılan "Yaban Hayatında Envanter" isimli kitapta izah edilmektedir. Üniversitelerin ilgili bölümlerinde yaban hayatı envanteri konusunda kullanılan teknikler ders olarak anlatılmaktadır. Uluslararası literatüre uygun olarak yaban hayvanları türlerine yönelik envanter tekniklerinden Gözlek metodu, Sürek-Bek metodu ve gelişen teknolojinin imkanları (fotokapan-drone vb.) kullanılarak yapılmaktadır. Yaban Hayatı Geliştirme Sahalarına ilişkin envanter sonuçları resmi istatistik programı kapsamında Bakanlığımız Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde yayımlanmaktadır.
Merkez Av Komisyonu'nda görev alacak sivil toplum kuruluşları, Bakanlığa başvuran sivil toplum kuruluşları arasından, son beş yıl içerisinde yaptığı Türkiye'deki doğa korumanın araştırılması, izlenmesi ve korunması çalışmaları ile kuruluşu adına komisyon toplantılarına katılmak üzere önerdiği kişinin doğa koruma konusundaki birikim ve tecrübesi değerlendirilerek Bakanlıkça oluşturulan beş kişilik değerlendirme komisyonu tarafından seçilir. Komisyonda görev alacak bilim insanları, Bakanlığa başvuran bilim insanları arasından değerlendirme komisyonu tarafından seçilir ve alınan karar doğrultusunda iş ve işlemler gerçekleştirilir.
1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığından (A) ve (C) grubu seyahat acentesi işletme belgesi alan acentelere; av organizasyonları, av ve yaban hayvanı gözlem turları ile fotoğraf ve film çekimleri düzenleyebilmelerini sağlamak üzere Bakanlığımız Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nce Av Turizmi İzin Belgesi verilir. Bu kapsamda belge alan firma sayısı düzenli olarak internet sayfasında yayınlanmaktadır.
Bakanlığımızca avlanmaya yönelik kamuoyundan gelen talepler göz önüne alınmaktadır. Av turizmini sürdürülebilir yaban hayatı yönetimi ve doğal hayatın korunması ilkeleri gözetilerek, popülasyonları ve yıllık artım miktarları belirlenmiş av ve yaban hayvanlarının avlatılması ile yöre insanlarının yaban hayatı kaynaklarının varlığından oluşan katma değerden yararlandırılarak kırsal kalkınmaya katkıda bulunmak ve sürdürülebilir yaban hayatı kaynaklarının yöre insanına katkı sağlayacak şekilde değerlendirilmesini sağlayarak talep değerlendirilmektedir.
Av turizmi kapsamında elde edilen gelirler belirli bir kısmı katılım payı adı altında koruma, üretim, bakım ve avcılığın düzenlenmesi karşılığı iş birliği yapan belde belediyesi ve köy tüzel kişiliği ile büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe belediyelerine aktarılmaktadır. Kalan kısmı ise sürdürülebilir av ve yaban hayatı ile diğer görevler için kullanılmaktadır.
Av turizmi kapsamında av organizasyonlarına izin verilecek avlak ve sahalar; işletilen ya da işlettirilen örnek avlaklar, devlet avlakları, genel avlaklar, avlanma planı çerçevesinde TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı avlanmanın yapılabilmesine izin verilen yaban hayatı geliştirme sahaları ile özel kanunlarla korunan sahalar, özel avlaklar ve 4915 sayılı Kanun'un 12'nci maddesi ile yönetmelik hükümleri çerçevesinde, Kanun'un 2'nci maddesinin birinci fıkrası yaban hayatı koruma sahası, yaban hayatı geliştirme sahası ve üretme istasyonu veya merkez av komisyonunca avlanmanın yasaklandığı yerlerde, av ve yaban hayvanlarının çoğaldığı ve zararlı olduğu durumlarda avlanmaların av turizmi kapsamında yapılmasına Bakanlıkça izin verilir.
Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi) kapsamında taraf ülkelerin doğadan birey almasına veya avlatmasına izin verilmektedir. Ek I'de bulunup da ülkemizin sözleşmeyi imzalarken ihtirazi kayıt düştüğü türler arasında yaban keçisi (Capra aegagrus) yer almaktadır. Ek Il "te bulunan türler konu kızıl geyik (Cervus elaphus), Çengel boynuzlu dağ keçisi (Rupicapra rupicapra), ve karaca (Capreolus capreolus) olup sözleşme gereği avlanmasında sakınca bulunmamaktadır.
4915 sayılı Kanun kapsamında avcılığın kontrolü, av hayvanlarının korunması, av yasaklarının takibi Bakanlığımızca yapılmaktadır. Avcılığın kontrolü, av hayvanlarının korunması, av yasaklarının takibi eğitilen ve görevlendirilen av koruma memurları ve saha bekçileri (av koruma görevlisi) tarafından yapılmaktadır.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne bağlı 15 bölge müdürlüğü, 81 il müdürlüğü ve 289 şeflikte görev yapan 2.498 Av Koruma Görevlisi aracılığıyla av koruma ve kontrol faaliyetleri yürütülmektedir.
Yasadışı avcılığı engellemek amacıyla, 4915 sayılı Kanunu'na göre sorumlu birimler arasında Bakanlığımız, jandarma, emniyet, fahri av müfettişleri, köy muhtarları ve kır bekçileri yer almaktadır. Yasadışı avcılığın önlenmesi için av koruma ve kontrolde sorumlu birimler arasında koordinasyon sağlanmaktadır. Teknolojik ekipmanlar, fotokapanlar, dronelar ve güvenlik kameraları, arazide kurularak av ve yaban hayatı düzenli bir şekilde izlenmektedir. Elde edilen görüntüler incelenmekte, yine internet ortamında yasadışı avcılıkla ilgili yapılan paylaşımlar takip edilmektedir. Ayrıca, yöre halkına yönelik eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri düzenlenerek, yaban hayatı kaynaklarının korunması ve sürekliliğin sağlanması için koruma bilinci oluşturulmaktadır.
Yaban hayvanlarının ve yaşam alanlarının korunması için her aşamasında günümüzün dinamiklerine uygun, gerektiğinde üniversitelerimizin görüşleri de alınarak bilimsel temelli politikalar oluşturulmakta ve bu şekilde yönetilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan