Erzurum'un Çat ilçesinde şap hastalığı ile mücadeleye ilişkin
Kaynak göster
Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 27 Ağustos 2025 tarihinde 7/33107 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 69 gün sonra, 4 Kasım 2025).
Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Erzurum'un Çat ilçesinde şap hastalığı ile mücadeleye ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33107, 27 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33107-erzurum-un-cat-ilcesinde-sap-hastaligi-ile-mucadeleye-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ce4547f2-c4c5-48bb-bcd4-0198f0775852
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 69 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96 ile 99'uncu maddeleri uyarınca, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Türkiye genelinde yeniden yayılmaya başlayan şap hastalığı salgını, hayvancılıkla geçimini sağlayan üreticileri ciddi ekonomik kayıplarla karşı karşıya bırakmaktadır. Salgının yayılımı nedeniyle birçok ilde hayvan pazarları kapatılmış, hayvan hareketleri kısıtlanmış, üreticilerin borçlarını ödeyememesi ve geçim sıkıntısı yaşaması yaygınlaşmıştır. Özellikle hayvancılığın yoğun yapıldığı Erzurum ve çevresinde üreticilerin yaşadığı mağduriyetler hem ekonomik hem sosyal boyutlarıyla kaygı verici düzeye ulaşmıştır.
Bakanlığınız daha önce yaptığı açıklamalarda, şap hastalığıyla mücadelede önemli mesafe kat edildiğini ve 2024 yılı itibarıyla "9080 oranında azalma sağlandığını" ifade etmiştir. Ancak 2025 yılı itibarıyla salgının yeniden artış göstermesi, alınan tedbirlerin yetersizliğini; aşı temini, dağıtımı ve saha uygulamalarında ciddi sorunlar yaşandığını ortaya koymaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Erzurum'un Çat ilçesinde üreticilerden gelen yoğun şikâyetler, mevcut durumun aciliyetini gözler önüne sermektedir: e İlçede kullanılan Draksin aşısı uygulamalarında personel yetersizliği nedeniyle aşılama oranı "020'de kalmıştır. e o Aşılaması yapılmış ve 21 günlük karantina süresi dolmuş hayvanlarda dahi sevk yasağı devam etmektedir. Bu durum üreticinin hayvanını satamamasına, borçlarını ödeyememesine ve ciddi maddi sıkıntılara neden olmaktadır. NE e Çat, Tekman ve Aşkale ilçelerinde şap vakalarının bulunmadığı Tarım İl Müdürlüğü tarafından da ifade edilmesine rağmen sevk yasağının devam etmesi üreticiler tarafından "keyfi bir uygulama" olarak görülmektedir.
" Üreticiler, sevklerin veteriner kontrolünde yapılmasını talep etmektedir. e Ayrıca hayvan küpeleme işlemlerindeki eksiklikler nedeniyle kontrol noktalarında çiftçiler mağduriyet yaşamaktadır.
Bu tablo, yalnızca hastalıkla mücadelede değil, aynı zamanda tarımsal destek, lojistik ve yerel koordinasyonda da ciddi sorunlar bulunduğunu göstermektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2025 yılı içerisinde şap hastalığı nedeniyle kaç ilde ve kaç ilçede karantina uygulaması yapılmıştır? Bu karantinalar ne kadar süreyle devam etmiştir?
Erzurum'da tespit edilen şap vakalarının ilçe bazlı dağılımı nedir? Çat, Tekman ve Aşkale ilçelerinde resmi olarak şap vakası tespit edilmiş midir?
SAT-I başta olmak üzere şap virüsünün farklı serotiplerine karşı kaç doz aşı temin edilmiştir? Bu aşıların illere göre dağılımı ve uygulama oranı nedir?
Erzurum'da şapla mücadele için ek aşı sevkiyatları yapılmış mıdır? Yapıldıysa hangi tarihlerde ve kaç doz gönderilmiştir?
Çat ilçesinde olduğu gibi, aşılamanın personel yetersizliği nedeniyle yavaş ilerlediği yönündeki şikâyetler doğru mudur? Bakanlığınız bu sorunu çözmek için ek personel veya mobil ekip görevlendirmiş midir?
Aşılaması tamamlanmış ve karantina süresi dolmuş hayvanlarda dahi sevk yasağının devam etmesinin gerekçesi nedir? Üreticilerin bu süreçte mağduriyet yaşamaması için hangi adımlar atılacaktır?
Hayvan pazarlarının kapatılması nedeniyle mağduriyet yaşayan üreticilerin gelir kayıplarının telafisi için Bakanlığınızın bir destek planı bulunmakta mıdır? Bu kapsamda hibe, kredi erteleme, yem desteği veya sigorta ödeme kolaylığı gibi özel mekanizmalar öngörülmekte midir?
Hayvan küpeleme işlemlerindeki eksikliklerin giderilmesi için Bakanlığınızın özel bir çalışması var mıdır? Bu sorun ne zaman çözülecektir?
Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'ne (WOAH) bildirilen şap vakaları kapsamında Türkiye hangi uluslararası önlemleri almıştır?
Hayvan hareketleri ve nakillerinin kontrolünde dijital izlenebilirlik sistemleri (e-küpe, elektronik nakil belgesi, dijital denetim) ne ölçüde kullanılmaktadır? Bu sistemlerin etkinliğini artırmaya yönelik yeni bir eylem planınız var mıdır?
Şap salgınlarıyla mücadelede üniversiteler, veteriner hekim odaları ve üretici birlikleri ile ortak bir işbirliği mekanizması kurulmakta mıdır? Kurulmuyorsa neden?
Sınır aşan hayvan hareketleri ve kaçak hayvan ticaretinin şap hastalığının yeniden yayılmasında oynadığı rol nedir? Bu konuda Bakanlığınızın aldığı özel önlemler nelerdir?
Erzurum ve çevresindeki üreticilerin kayıplarına ilişkin bugüne kadar bir ekonomik etki analizi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince hassasiyetle yürütülmektedir.
Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı, aşılama programı uygulanmaktadır. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları, Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmıştır.
2025 yılında şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan virüsün ülkemizde yeni bir serotipinin (Sat-1) ortaya çıkmış olmasıdır. Bu yeni serotipe karşı hayvanların bağışıklığının bulunmaması, hastalığın yayılımında en önemli etken olarak kabul edilmektedir.
Şap hastalığının yeni varyantına karşı 19,4 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve taşra birimlerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.
Bölgesel incelemeler neticesinde, hayvan hareketlerinin yoğun olduğu, mera kullanımının yaygınlaştığı ve hayvanlar arasında doğrudan temasın yüksek olduğu bölgelerde, hastalığın bulaşma hızı daha yüksek seyretmektedir. Bu durum, hastalığın yayılımında hayvan hareketliliği ve temasın ne denli etkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Salgın niteliği taşıyan hayvan hastalığı tespit edilmesi durumunda, mihraklarda koruma ve gözetim bölgesi oluşturulmaktadır. Hastalık sönüşü yapılana kadar epidemiyolojik incelemeler sonucu belirlenen sınırlar içerisinde hayvan giriş ve çıkışı yasaklanmakta ve hastalık mihrakını çevreleyen koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan tüm hayvanlar aşılanmaktadır. Hastalık hakkında tüm paydaşları bilgilendirme ve eğitim çalışmaları, mihrakta temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri gerçekleştirilmektedir.
Ülke genelinde hayvan nakillerinden önce tüm hayvanların sağlık kontrolleri "Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılmaktadır. Ayrıca Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları 7/24 çalışmaktadır.
Hayvan pazarları, kesimhaneler ve kurbanlık satış yerleri ile kesim yerlerine; ililçe tarım ve orman müdürlüklerinden alınan veteriner sağlık raporu ile sevk edilen tüm hayvanlar, sağlık taramasından geçirilerek gönderilmiştir. Yapılan kontroller sonucunda hastalık tespit edilen hayvanlarla ilgili mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler uygulanmıştır.
Hayvan pazarlarının kapatılmasının yanı sıra, yapılan epidemiyolojik çalışmalar doğrultusunda riskli illerde, Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile il içi ve il dışı hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiştir. Bu kısıtlamalara uymayarak kontrolsüz hayvan hareketinde bulunan kişilere, il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında cezai işlemler uygulanmaktadır.
Aşılama çalışmaları ve alınan tedbirler sayesinde hastalığın yayılımı büyük ölçüde kontrol altına alınmış, hayvan pazarlarının açılma süreci başlamıştır.
Bu kapsamda, aşılama oranı yüzde 85'in üzerine çıkan 55 ilimizde hayvan pazarları yeniden açılmıştır.
Aşılı hayvan popülasyonunun, sürü bağışıklığının sağlanabileceği oranlara ulaşmasıyla birlikte, hastalık risk kriterleri doğrultusunda diğer illerin hayvan varlığı ve hayvan hareketliliği değerlendirilerek, hayvan satış yerlerinin kademeli olarak yeniden açılması planlanmaktadır. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır.
Bakanlığımız tarafından hayvanların elektronik olarak tanımlanmasına yönelik Ar-Ge çalışmaları sürdürülmektedir. Bunun yanı sıra, hayvan nakilleri ve sevkiyatların kontrolünde fiziki küpe uygulaması yapılmakta; küpelenen hayvanların hareketleri ile aşılarının takibi kayıt sistemi üzerinden etkin bir şekilde gerçekleştirilmektedir. Veteriner hekimler tarafından düzenlenen sağlık raporları da bu sistem üzerinden dijital ortamda oluşturulmakta, ardından fiziki çıktıları alınarak nakil sorumlularına teslim edilmektedir.
Erzurum ilinde şap hastalığından etkilenen hayvan sayısı ile ekonomik kayıplar, epidemiyolojik veri toplama yöntemleri kullanılarak eş zamanlı olarak tasnif edilmektedir. Hastalığın tamamen söndürülmesinin ardından kesin sonuçlar ortaya çıkacaktır.
İbrahim YUMAKLIBakan