Mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan kadınların çalışma koşullarına ilişkin
Kaynak göster
Beritan Güneş Altın (DEM Parti), 27 Ağustos 2025 tarihinde 7/33505 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 306 gün sonra, 29 Haziran 2026).
Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “Mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan kadınların çalışma koşullarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33505, 27 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33505-mevsimlik-tarim-iscisi-olarak-calisan-kadinlarin-calisma-kosullarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b973de03-72cd-43dd-8ac4-0198f054509c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 306 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arzederim.
Türkiye'de mevsimlik tarım işçisi kadınlar, tarım sektörünün görünmeyen fakat er ağır yükünü üstlenen kesimini oluşturmaktadır. Hakikat niteliğindeki bu durumu, 29 Temmix. tarihinde DEM Parti Kadın Meclisi olarak Mardin Kızıltepe'deki tütün tarlalarında çalışan mevsimlik tarım işçisi kadınlarla yaptığımız buluşmada da bizzat gözlemleme fırsatı bulmuştuk. Özellikle tütün üretiminde çalışan kadın işçiler; yaz aylarında yüksek hava sıcaklıklarında uzun saatler boyunca ağır iş yüküne maruz bırakılmakta, günlük 770 lira gibi düşük ücretlere mahkum edilmekte, sosyal güvenceden yoksun çalıştırılmakta ve her daim mobbing, cinsiyet temelli ayrımcılık ve baskılarla karşı karşıya bırakılmaktadır.
Kadın tarım işçilerinin büyük çoğunluğu barınma, temiz suya erişim, hijyen ve sağlık hizmetleri gibi temel haklardan mahrum kalmaktadır. İşçi sağlığı ve iş güvenliğine dair gerekli tedbirlerin alınmadığı, bu konuda herhangi bir denetimin yapılmadığı da tarafımıza iletilen, mevcut koşullarda özellikle tütün işçiliğinde cilt hastalıkları, solunum problemleri ve sıcak çarpması gibi ciddi sağlık sorunları yaşanmaktadır.
Kadın emeğinin görünmez kılınması ve ginsiyetçi istihdam rejimi, kadın işçilerin erkek işçilerden daha düşük yevmiyeler alması şeklinde de karşımıza çıkmakta ve bu durum doğalında toplumsal cinsiyet eşitsizliğini perçinleyen bir hal almaktadır. Mevsimlik tarım işçisi kadınların, güvencesiz, sağlıksız, işçi sağlığı ve iş güvenliği koşullarının sağlanmadığı, cinsiyetçi emek rejimi koşullarında yaşadıkları problemlerin ortadan kaldırılmasına dönük köklü politikaların belirlenmesi ve eksiksiz bir şekilde hayata geçirilmesi bir ihtiyaçtan öte zorunluluk halini almıştır.
Bu bağlamda:
SORULAR
. Türkiye genelinde mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan kadınların sayısına dair güncel bir veri mevcut mudur? Bakanlığınızca bu alanda düzenli bir kayıt ve istatistik tutulmakta mıdır?
. ,Güvencesiz koşullarda çalışmak zorunda bırakılan mevsimlik tarım işçisi kadınların sosyal güvencelerinin sağlanmasına dönük bir çalışmanız var mıdır? Yok ise olacak mıdır?
. Aşırı sıcakların yaşandığı Mardin gibi birçok kentte, yaz aylarında mevsimlik tarım işçiliğinde işçi sağlığı ve iş güvenliğine dönük gerekli tedbirlerin alınmamasının gerekçesi nedir? Bu yönlü bir planlamanız olacak mıdır?
. Mevsimlik tarım işçisi kadınlara yönelik cinsiyet temelli ücret eşitsizliği ve mobbing vakalarının önlenmesi için Bakanlığınızın denetim ve yaptırım mekanizmaları nelerdir?
. Tarım işçisi kadınların barınma, hijyen ve sağlıkla ilgili yaşadıkları sorunlara yönelik özel sosyal destek programları geliştirilmekte midir veya geliştirilecek midir?
, Kadın emeğinin görünürlüğünü ve haklarını güvence altına almak amacıyla mevsimlik tarım işçilerine yönelik herhangi bir çalışma planlamakta mısınız?
. Tütün işçiliğinde yaygın olan solunum ve cilt hastalıklarına karşı, kadın işçilerin koruyucu ekipman kullanımı ve periyodik sağlık taramalarına erişiminin sağlanmasına dönük bir planlamanız var mıdır?
. Türkiye'de il bazlı olarak ailesi mevsimlik tarım işçisi olan, kendisi de işçileştirilen, kaç çocuk vardır? Bu sebeple eğitim hakkına erişemeyen çocuk sayısı yine il bazlı olarak kaçtır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 15.09.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1697712 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Mardin Milletvekili Sayın Beritan GÜNEŞ ALTIN tarafından yöneltilen 7/33505 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Ülkemizin çalışma hayatını düzenleyen Bakanlığımız çalışma hayatında insana yakışır iş anlayışının yaygınlaştırılması ve iş yerlerinde şiddete sıfır tolerans gösterilmesi hususlarına önem vermekte ve bu konuda politikalar üretmektedir.Bununla birlikte, Mevsimlik Tarım İşçileri konulu 2024/5 sayılı Genelge 27.4.2024 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup bu kapsamda Mevsimlik Tarım İşçileri Projesi uygulanmaya devam etmektedir. Bakanlığımız koordinasyonunda yürütülen söz konusu Genelge ile mevsimlik tarım işçisi vatandaşlarımızın ve ailelerinin yaşadıkları sorunların giderilmesi için ilgili kurumların görev ve sorumlulukları belirlenmiş olup il düzeyinde alınacak tedbirler ise valiliklerce ilan edilmekte ve tüm bu tedbirlere yönelik çalışmalar valilerin gözetim ve denetiminde yürütülmektedir. 2024/5 sayılı Genelge hükümleri uyarınca, il sağlık müdürlüğünce; mevsimlik tarım işçileri ve ailelerinin aşılanmaları, kadın, gebe, bebek, çocuk ve gençlik sağlığı izlemleri, bulaşıcı hastalık, kanser ve verem taramaları ile kronik hastalık tarama ve izlemlerine yönlendirmeye ilişkin faaliyetler periyodik olarak yürütülmektedir.
3310 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Sigortalı sayılmayanlar' başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fikrasının (Y bendi ile de; kamu idarelerinde ve Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanların sigortalı sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Yine, 5510 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesinin birinci fikrasında, '4 üncü madde ile isteğe bağlı sigortalılık hükümleri ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalı olmayan, kendi sigortalılıklarından dolayı bu kanunlara göre gelir veya aylık almayan ve 18 yaşını doldurmuş olanlardan; tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar, örneği Sosyal Güvenlik Kurumunca hazırlanan ve Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenen ilgili muhtarlık, birlik, kuruluş, il veya ilçe tarım müdürlükleri tarafından usulüne uygun olarak düzenlenip onaylanmış belgeleri ile tâlepte bulunmaları halinde talepte bulundukları tarihten itibaren sigortalı sayılırlar.' hükmü amirdir..
Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir. ©
Prof. Dr. Vedat IŞ N
Bakan Çankaya / ANKARA Tel:(312) 296— 71 68