Toprak Mahsulleri Ofisine sınırsız ithalat yapabilme yetkisi verilmesine ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Akın (DEM Parti), 4 Eylül 2025 tarihinde 7/33654 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 140 gün sonra, 22 Ocak 2026).
İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “Toprak Mahsulleri Ofisine sınırsız ithalat yapabilme yetkisi verilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33654, 4 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33654-toprak-mahsulleri-ofisine-sinirsiz-ithalat-yapabilme-yetkisi-verilmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/438d2e5e-7a2c-4d58-af19-0199193435fd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 140 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN İzmir Milletvekili
27 Ağustos 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan düzenleme ile Toprak Mahsulleri Ofisi'ne (TMO), Tarım ve Orman Bakanı'nın onayıyla sınırsız ithalat yapabilme yetkisi verilmiştir. Bu düzenleme, tarım politikalarının planlama ve denetim mekanizmalarından koparılarak tek bir Bakan imzasına indirgenmesi anlamına gelmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
TMO, bu yetkiyle birlikte hiçbir ihale sürecine, rekabet koşuluna ya da şeffaf kriterlere bağlı olmadan milyonlarca dolarlık ürün ve hizmet alımı gerçekleştirebilecektir. Düzenleme sadece buğday, arpa, mısır gibi stratejik tarımsal ürünleri değil; taşıma, sigorta, gözetim ve gümrük gibi hizmetleri de kapsamaktadır. Dolayısıyla, kamu kaynaklarının kullanımında denetim dışı bir alan yaratılmakta, ithalat lobilerine yeni rant kapıları açılmaktadır.
Türkiye'de çiftçi artan girdi maliyetleri, düşük taban fiyatlar ve yetersiz destekler nedeniyle üretimden kopma noktasına gelmişken, üretimi teşvik edecek politikalar yerine ithalatı kolaylaştıran düzenlemeler yapılmaktadır. Bu durum, yerli üreticinin göz ardı edilmesi, tarımsal planlamanın yok edilmesi, gıda güvenliği ve tarımsal bağımsızlığın tehlikeye girmesi, uluslararası fiyat dalgalanmalarının doğrudan iç piyasaya yansıması, yolsuzluk risklerinin artması sonuçlarını doğuracaktır.
Tarımsal üretimi güçlendirmek ve çiftçiyi üretimde tutmak yerine ithalata dayalı bir politikayı kurumsallaştırmak, ülke ekonomisini ve kırsal toplumsal yapıyı derinden sarsacaktır.
Sayı AZ. 7 Maaaananaisane j 26 3 4
Bu bilgiler doğrultusunda;
SORULAR
TMO"ya sınırsız ithalat yetkisi tanıyan bu düzenlemenin hazırlanma gerekçesi nedir? Bakan onayıyla yapılacak ithalatlarda şeffaflığı, hesap verebilirliği ve denetimi sağlamak için hangi mekanizmalar devreye girecektir?
Bu düzenleme ile TMO'nun doğrudan anlaşma yapacağı kişi, şirket veya yabancı kurumların belirlenmesinde hangi kriterler esas alınacaktır?
Bakan imzasıyla yapılacak ithalatlarda kamu ihale mevzuatının devre dışı bırakılması, bütçe şeffaflığı açısından nasıl açıklanacaktır?
Bu düzenlemeden önce TMO'nun yıllık ithalat hacmi ne kadardır, bu düzenleme sonrası ithalat hacminin ne kadar artması öngörülmektedir?
Düzenlemenin yayımlandığı tarihten itibaren TMO tarafından Bakan onayıyla doğrudan gerçekleştirilen ithalat var mıdır? Varsa miktarı, ürünü ve hangi firmalardan yapıldığı kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
Çiftçinin üretim maliyetlerinin sürekli artmasına rağmen taban fiyatların yetersiz kaldığı dikkate alındığında, ithalatı kolaylaştıran bu düzenleme üreticinin üretimden kopuşunu hızlandırmayacak mıdır?
Türkiye'nin gıda güvenliği ve tarımsal bağımsızlığı açısından, temel ürünlerde dışa bağımlılığı artıracak bu düzenlemenin uzun vadeli etkileri hakkında Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir?
İthalat lobilerinin ve aracılık faaliyetlerinin güçlenmesi ihtimaline karşı Bakanlığınızın aldığı önlemler nelerdir?
TMO'nun ithalat yoluyla değil, üreticiye destek sağlayarak arz güvenliğini sağlaması yönünde herhangi bir plan veya hazırlık bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
27.08.2025 tarihli ve 32999 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünün İthalat Yoluyla Yapacağı Tarımsal Ürün Alımları ve Buna İlişkin Hizmet Alımları İhale Yönetmeliği", TMO'nun ithalat yoluyla yapacağı tarımsal ürün alımları ve buna ilişkin hizmet alımları ihalelerinde uygulanacak esasları belirlemektedir. Anlık gelişen piyasa koşullarında kamunun proaktif bir aktör olarak piyasada yer alabilmesi, istikrar açısından önem taşımaktadır. TMO, kuruluş amacına uygun bir şekilde üretici, tüketici ve sanayici lehine piyasaların istikrarlı seyretmesi için yalnızca gerekli görülen durumlarda aksiyon almaktadır.
Söz konusu Yönetmelik Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürlüğüne sınırsız ithalat yetkisi vermemektedir. Kamu İhale Kanunu'nun hükümleri çatı mevzuattır.
TMO'nun faaliyetleri kamu denetimine tabi olup iktisadi devlet teşekkülü statüsü gereği tüm iş ve işlemleri sürekli kontrol ve izleme mekanizmaları kapsamında takip edilmektedir.
TMO, adı geçen Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Tarım ve Orman Bakanı'nın onayı ve Yönetim Kurulu'nun yetkilendirmesiyle, sadece yabancı devletlerin kendi mevzuatına göre devlet kurumu veya kuruluşu sayılanlardan, yabancı devletin ortaklığı bulunan kuruluşlardan protokol ile doğrudan ithalat yoluyla alım yapabilecektir.
Yönetmelik kapsamında şu ana kadar protokol ile doğrudan ithalat yapılmamıştır.
İhaleler, Kamu İhale Kanunu'nun geçici 4'üncü maddesinin beşinci fıkrası kapsamında gerçekleştirilecek, ilgili Kanunun 5'inci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen temel ilkeler doğrultusunda rekabetçi ve şeffaf şekilde ihale ilkelerine dayalı olarak yapılmaya devam edilecektir. Dolayısıyla Kamu İhale Kanunu'nun devre dışı bırakılması gibi bir husus söz konusu değildir.
Her sezonun iklim, arz-talep dengesi ve uluslararası piyasa koşulları farklıdır. TMO'nun görevi, bu koşulları dikkate alarak her dönem için ayrı strateji geliştirmek ve kamu yararını ön planda tutarak faaliyetlerini yürütmektedir. TMO faaliyet alanına giren ve gerektiğinde Cumhurbaşkanı tarafından hububat ve bakliyat dışındaki diğer tarım ürünleriyle ilgili verilecek görevlerle ilgili ürünlerde piyasa istikrarı için gerekli tüm tedbirleri almaktadır.
Ürün fiyatlarını açıklarken, üretimin sürdürülebilirliğini ve tüketiciye yansıyan fiyatları dengede tutacak politikalar geliştirmektedir. Bu kapsamda, TMO alım fiyatları belirlenirken üretici maliyeti, ekonomik göstergeler, üretim miktarı, önceki yıl alım fiyatları, dünya piyasa fiyatları, tarımsal sanayinin hammadde tedarik durumu, iç ve dış piyasalardaki gelişmeler, tüketici fiyatları, refah payı ile üretimin sürdürülebilirliğini sağlayacak kâr marjı gibi çok sayıda faktör değerlendirilmektedir.
TMO alım fiyatı piyasa fiyatlarının belirli bir düzeyin altına düşmesini önlemek için belirlenen referans fiyat olup üreticilerimizin bu fiyatların altında ürün satmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
TMO alım fiyatları bu yıl da ithal (FOB) fiyatlarının üzerinde açıklanmış, bu şekilde üreticinin ürününün yurt dışı fiyatlarının üzerinde bir fiyattan satması sağlanmış, dolayısı ile üretim teşvik edilmiştir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
2025 yılı TMO hububat alım fiyatları Bakanlığımızca 03.06.2025 tarihinde açıklanmış olup geçen yıla göre ekmeklik buğdayda 9046 artışla 13.500 TL/4on, makarnalık buğdayda 9035 artışla 13.500 TI./ton ve arpada 9052 artışla 11.000 TL/ton olarak açıklanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan