Dikili Jeotermal Isıtmalı Sera Organize Tarım Bölgesi kapsamında açılan jeotermal su kuyusuna ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Bilici (Yeni Yol), 8 Eylül 2025 tarihinde 7/33731 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 77 gün sonra, 24 Kasım 2025).
Mustafa Bilici (Yeni Yol, İzmir). “Dikili Jeotermal Isıtmalı Sera Organize Tarım Bölgesi kapsamında açılan jeotermal su kuyusuna ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33731, 8 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33731-dikili-jeotermal-isitmali-sera-organize-tarim-bolgesi-kapsaminda-acilan-jeotermal-su-kuyus (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4b84fe27-5bb9-4211-9703-01992d8f4a80
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 77 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Anayasanın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96. Maddesi gereğince aşağıd sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından y cevaplandırılmasını arz ederim.
25/08/2025
. Mustafa BİLİCİ
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
İzmir'in Dikili ilçesinde, Türkiye ve Avrupa'nın en büyük teknolojik sera üslerinden biri olması hedeflenen Dikili Jeotermal Isıtmalı Sera Organize Tarım Bölgesi kapsamında bir jeotermal su kuyusu açılmıştır. Söz konusu açılış, organize tarım bölgesinin açılışı için geri sayımın başladığını simgeleyen önemli bir gelişme olarak öne çıkmaktadır.
Bu gelişmeler tarımsal yatırımlar açısından büyük önem taşımakla birlikte, projenin sürdürülebilirliği, ekonomik etkisi, çevresel boyutları, yerel halk ve istihdam üzerindeki etkileri - konusunda kamuoyunun ayrıntılı bilgilendirilmesi gerekmektedir.
Bu bilgilendirme ışığında:
SORULAR
Açılan jeotermal kuyunun teknik kapasitesi ve beklenen ısı üretimi değeri nedir? Bu kaynak sera alanlarının ne kadarını ısıtmak için kullanılacaktır?
Projenin öngördüğü 15 milyar dolarlık yatırım tutarının hangi kısımları kamu, hangi kısımları uluslararası finans kuruluşları kaynaklıdır? Yatırımın finansman modeli ve takvimi nedir?
Jeotermal kaynak kullanımının çevresel etkileri ve sürdürülebilirlik açısından alınan önlemler nelerdir? Bu kapsamda çevre etki değerlendirme raporları var mıdır?
Projenin, yatırımcı tahsis oranı yüzde 99 olan parseller üzerindeki planlanan faaliyetlerin detayları nedir?
Proje süresince yerel halkın istihdamı, özellikle kadınların iş gücüne katılımı nasıl desteklenecektir? Uygulanacak istihdam modeli nedir?
Bu projenin tamamlanmasıyla birlikte bölge genelinde yıllık hedeflenen üretim miktarı nedir? Bölge bazında gıda güvenliği, tedarik zinciri ve piyasa bağlantıları nasıl kurgulanmıştır?
E-mail : mustafa.bilici(©tbmm.gov.tr
Adres : TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat F Koridor Oda No: 224 06543-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Dikili Organize Tarım Bölgesi seralarının enerji ihtiyacını karşılamak için jeotermal kaynak aramalarına kuruluş öncesinde başlamıştır. İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) ile protokolle 3 işletme ruhsatı ve 6 jeotermal kuyu, ayrıca Organize Tarım Bölgesine (OTB) kayıtlı 8 arama ruhsatı alınmıştır. 16.000 hektarlık alanda Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü ile jeofizik çalışmalar yürütülmüş, potansiyel sondaj lokasyonları belirlenmiş ve toplam 11 kuyu açılmıştır. Bu kuyular, seraların tüm enerji ihtiyacını karşılamaktadır. Üretim-reenjeksiyon dengesi için ilave sondajlar ve kaynak arama çalışmaları devam etmektedir, böylece kaynak sürdürülebilirliği garanti altına alınmaktadır.
Projenin öngördüğü 15 milyar dolarlık yatırım; altyapı (kanalizasyon, yağmur suyu, içme suyu, elektrik, telekomünikasyon, sanat yapıları, jeotermal ısı merkezi, ileri atık su arıtma), yenilenebilir enerji (güneş ve rüzgâr santralleri, katı atık tesisi), sera ve sanayi üst yapıları, idari tesisler, eğitim merkezi, Ar-Ge merkezi, akredite laboratuvar ve hizmet alanlarını kapsamaktadır.
Kamu yatırımları, Dünya Bankası kredisiyle Türkiye İklim Akıllı ve Rekabetçi Tarımsal Büyüme Projesi (TUCSAP) kapsamında finanse edilmektedir. Üstyapılar, OTB ve parsel sahiplerince yapılacak; seralar modern, otomasyonlu, yapay zekâ kontrollü, LED ışıklandırmalı ve 7/24 üretim kapasiteli olacaktır. Sanayi tesisleri, Bakırçay ve Ege Bölgesi'ne tarımsal odaklı hizmet sunacaktır. Finansman, kamu-özel sektör ortaklığına dayanır; kamu kısmı TUCSAP, özel sektör kısmı parsel tahsisleri ve yatırımcı katkılarıyla sağlanacaktır. Proje 2022'de başlamış, 2024-2025'te kuyu açılışı ve altyapı ihaleleri tamamlanmıştır.
Jeotermal kullanımının çevresel etkileri (hava emisyonları, su kaynakları, toprak, biyoçeşitlilik) Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) raporunda kapsamlı şekilde değerlendirilmiştir. Kapalı sistemle jeotermal su çıkarılıp reenjeksiyonla rezervuar korunmakta, çevresel etkiler en aza indirilmektedir. Tüm kuyular, merkezi otomasyon ve kontrol sistemiyle denetlenmektedir. 2014/2872 sayılı ÇED Yönetmeliği'ne uygun Proje Tanıtım Dosyaları hazırlanmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nden "ÇED Gerekli Değildir" belgeleri alınmıştır. Bu belgeler, çevresel etkilerin kabul edilebilir düzeyde olduğunu ve gerekli önlemlerin alındığını teyit etmektedir. Gelecek sondajlar da aynı titizlikle yürütülecektir.
Sera tesislerinde yaş sebze-meyve üretimi, sanayi tesislerinde tarımsal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi, kurutulması, sera sarf malzemesi üretimi ve soğuk hava depoları gibi faaliyetler gerçekleştirilecektir. Tesisler, OTB, Bakırçay havzası ve Ege Bölgesi'ne hizmet verecek, sürdürülebilir ve yeşil üretim standartlarına uygun olacaktır.
Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamalarında toplam 3.500-4.000 kişilik istihdam öngörülmektedir. İnşaatta 200'den fazla yerel işçi, işletmede ise 9080 oranında yerel iş gücü istihdamı planlanmaktadır. Kadın istihdamı mesleki eğitim, kooperatif iş birlikleri ve ayrımcılık karşıtı uygulamalarla teşvik edilecektir. Proje ile yıllık 80.000 ton yaş sebze ve meyve üretimi hedeflenmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan