Ağrı ilinde şap hastalığıyla mücadeleye ilişkin
Kaynak göster
Nejla Demir (DEM Parti), 16 Eylül 2025 tarihinde 7/34112 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 71 gün sonra, 26 Kasım 2025).
Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı). “Ağrı ilinde şap hastalığıyla mücadeleye ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34112, 16 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34112-agri-ilinde-sap-hastaligiyla-mucadeleye-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7b9f27a4-5193-499c-8911-01995cc68100
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
, | "Nejla DEMİR
Bu yaz Ağrı ve Kars gibi büyükbaş hayvancılığın yoğun olarak yapılan iller başta olmak üzere Türkiye'nin birçok ilinde yaygın olarak görülen şap hastalığı, hayvancılıkla geçinen çiftçilerin yaşamını doğrudan tehdit etmeye devam etmektedir. İktidarın ihmali, bakanlık uhdesinde bulunan aşıların yetersiz olması, zamanında alınmayan önlemler ve geç müdahale edilmesi sebebiyle salgın geniş alanlara yayılırken çiftçilere herhangi bir destek verilmesi hayvancılık yapan çiftçilerin mağduriyetini artırmıştır. Bu süreçte çiftçilerimizin maliyeti ve borç yükü artmış, birçok çiftçimiz hayvanlarını satamadığı için bireylere ve bankalara olan borçlarını ödeyememiştir. £ Bu nedenle ilk olarak çiftçilerimizin bankalara olan borçları ertelenmeli ve faizsiz hayvancılık kredi alma imkanları sağlanmalıdır.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Hayvan pazarlarının bir an önce açılması önemli ve yurttaşlarımız bu konuda büyük bir beklenti içerisindeler. Ancak gerekli önlemler alınmadan hayvan pazarların açılması önümüzde süreçte çok daha büyük mağduriyetlere yok açabilme riskini de barındırmaktadır. Bu nedenle zaman kaybedilmeden gerekli önlemler alınmalı ve havyan pazarına alınacak hayvanların aşıları mutlaka ücretsiz bir şekilde yapılmalıdır. Aksi takdirde yeni bir mağduriyet çiftçilerimiz çok daha büyük maddi kayıplar ve maliyetlerle karşı karşıya kalacaktır.
Bununla birlikte gerekli önlemler alınmadan hayvan pazarların açılması yeni riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu anlamda kamuoyuna yansıyan iddialara göre, Ağrı'da hayvan pazarlarının yeniden açılabilmesi için gerekli yasal şart olan 9085 aşılama oranı sağlanmadığı hâlde, yalnızca 9051,82 oranında aşı yapıldığı halde pazarların açıldığı iddia edilmektedir. Daha önce Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın daha önce aşılama oranı yüzde 85$'in altındaki illerde hayvan pazarlarının açılmayacağını açıklamıştı. Ancak buna rağmen yanıltıcı verilerle aşılama oranı yüksek gösterilerek Ağrı hayvan pazarının açılmasının sağlandığı iddia edilmektedir. Bu durumun ortaya çıkması üzerine, veteriner hekimlere "aşı yapılmamış hayvanların da sisteme aşı yapılmış gibi girilmesi" yönünde baskı yapıldığı da ileri sürülmektedir.
Türkiye'de hayvancılık önemli geçim kaynaklarından biridir. Ancak iktidarın uzun yıllardır izlediği rant ve ithalat odaklı politikalar, üreticiler kaderine terk edilmiş, bir yandan hayvancılığın temel girdi maliyetleri artarken diğer yandan hayvan sağlığı ve gıda güvenliği alanında ciddi riskler ortaya çıkmıştır. Önleyici veteriner hekimliği hizmeti olmadığından dolayı şap hastalığı gibi salgınların etkin biçimde önlenmemesi, üreticinin hem ekonomik hem de sosyal anlamda yıkımına yol açmıştır.
Özellikle şap hastalığının yaygınlaştığı bu dönemde özel sektör aşı fiyatlarının 4-5 katına çıkmış olması, üreticinin sırtındaki yükü daha da ağırlaştırmaktadır. Bakanlığınız, zamanında ve etkin bir aşı seferberliği başlatmak yerine, üreticiyi özel sektörün insafına terk etmiş, aşırı fiyat artışlarına karşı hiçbir önlem almamıştır.
Hayvancılık yalnızca salt bir ekonomik faaliyet değildir, aynı zamanda toplumsal yaşamın, kültürel varlığın ve önemli bir istihdam kaynaklarındandır. Ancak yaklaşık 23 yılık AKP iktidarında ısrarla uygulanan o yanlış tarım politikaları, köylüyü ve üreticiyi yok sayarak, hayvancılığı tamamen ithalat lobilerinin ve sermayenin çıkarlarına teslim etmiştir. İktidarın bu yanlış tutumundan derhal vazgeçmelidir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Şap hastalığından etkilenen çiftçilerimizin desteklenmesi, bankalara olan borçlarının ertelenmesi ve faizsiz hayvancılık kredi alma imkanları sağlanmasına yönelik bir çalışmanız var mı?
Ağrı'da yanıltıcı verilerle aşılama oranı yüksek gösterilerek Ağrı hayvan pazarının açılmasının sağlandığı iddiası doğru mudur?
ÇIMNIA
. Bu durumun ortaya çıkması ile birlikte veteriner hekimlere, aşı yapılmamış hayvanların sisteme "yapılmış gibi" kaydedilmesi yönünde baskı yapıldığı iddiası doğru mudur? Bu iddialar hakkında Bakanlığınızca herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır?
. Eylül 2025 yılı itibarıyla Ağrı"daki büyük ve küçük hayvan varlığı kaçtır? Şap aşısı uygulanan hayvan sayısı kaçtır?
. Bu yıl Ağrı'da şap hastalığından dolayı kaç hayvan ölmüş, hayvanları ölen çiftçilere yönelik herhangi bir destek yapılmış mıdır? Yapılmışsa hangi tür destekler yapılmıştır?
. Aşı fiyatlarının özel sektörde 4-5 katına çıkmasına yönelik önlemlerin alınmamasının gerekçesi nedir? Özellikle kriz anlarında bu tür fiyat artışların önlenmesi ve üreticinin korunması için bakanlığınızın herhangi bir eylem planı var mıdır?
. 500 bin doz aşının ithal edildiği ve İç Anadolu bölgesine dağıtıldığına dair iddialar doğru mu?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince hassasiyetle yürütülmektedir.
2025 yılında ortaya çıkan şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan şap virüsünün yeni bir serotipinin (SAT-1) uzun yıllar sonra ülkemizde ortaya çıkmış olmasıdır.
Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı yılda iki defa ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde aşılama programları yürütülmektedir. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmış olup 2025 Haziran ayında başlatılan sonbahar dönemi şap aşılama kampanyasında ise ortalama 9099 seviyesinde ülke bazlı aşılama oranı yakalanmıştır. Risk esaslı olarak ülke bazlı baskın aşılama çalışmaları, il ve bölge bazlı ek aşılama çalışmaları ve mihrak bazlı aşılama çalışmaları yürütülmektedir.
Aşılama çalışmalarıyla birlikte sahadan düzenli olarak numune akışı sağlanmakta, virüsün genetik yapısı takip edilmekte ve değişen genetik yapıya bağlı olarak saha suşu ile uyumlu aşı üretim çalışmaları gerçekleştirilmektedir.
Şap hastalığının yeni varyantına karşı 20,7 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.
Bölgesel incelemeler neticesinde, hayvan hareketlerinin yoğun olduğu, mera kullanımının yaygınlaştığı ve hayvanlar arasında doğrudan temasın yüksek olduğu bölgelerde, hastalığın bulaşma hızı daha yüksek seyretmektedir.
Salgın niteliği taşıyan bir hayvan hastalığının tespit edilmesi durumunda, mihraklarda koruma ve gözetim bölgesi oluşturulmakta, hastalık sönüşü yapılana kadar da belirlenen sınırlar içerisinde hayvan giriş ve çıkışları yasaklanmakta ve hastalık mihrakını çevreleyen koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan tüm duyarlı hayvanlar aşılanmaktadır. Hastalık hakkında paydaşlara yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmaları yapılmakta, mihraklarda ise temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri büyük bir hassasiyetle gerçekleştirilmektedir.
Hayvan pazarları, kesimhaneler ve kurbanlık satış yerleri ile kesim yerlerine; il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden alınan veteriner sağlık raporu ile sevk edilen tüm hayvanlar, sağlık taramasından geçirilerek gönderilmektedir. Yapılan kontroller sonucunda hastalık tespit edilen hayvanlar hakkında ilgili mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler uygulanmaktadır.
Ülke genelinde hayvan nakillerinden önce tüm hayvanların sağlık kontrolleri "Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılmaktadır. Ayrıca Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları 7/24 çalışmaktadır.
Hayvan pazarlarının kapatılmasının yanı sıra, yapılan epidemiyolojik çalışmalar doğrultusunda riskli illerde, Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile il içi ve il dışı hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiştir. Bu kısıtlamalara uymayarak kontrolsüz hayvan hareketinde bulunan kişilere, il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında cezai işlemler uygulanmaktadır.
Ülke genelinde yürütülen yoğun aşılama, karantina ve saha denetimleri sayesinde hastalığın yayılımı büyük oranda sınırlandırılmıştır. Aşılama oranı yüzde 85'in üzerine çıkan çoğu TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ilimizde hayvan pazarları açılmıştır. Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile risk durumu göz önünde tutularak ve önlem amaçlı olarak hayvan pazarı kapatılması kararları da mihrak alanlarından bağımsız olarak alınabilmektedir.
Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır.
Hastalığa karşı kullanılan aşıların 31.12.2025 tarihine kadar aşı bedeli alınmadan ücretsiz olarak uygulanması şeklinde bir destekleme programı yürütülmektedir.
Ağrı ilimizde 2025 yılında (TÜİK 6 aylık) 300.980 büyükbaş ve 1.515.371 küçükbaş hayvan bulunmakta olup sonbahar dönemi şap aşılama kampanyası devam etmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan