Dilimizin Zenginlikleri Projesi'ne ilişkin
Kaynak göster
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti), 27 Ekim 2025 tarihinde 7/36566 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 53 gün sonra, 19 Aralık 2025).
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van). “Dilimizin Zenginlikleri Projesi'ne ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36566, 27 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36566-dilimizin-zenginlikleri-projesi-ne-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7f2d3239-eef5-42ab-87b7-019a2a1fdaa8
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 53 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gülcan KA Z SAYYİĞİT Van Milletvekili
2025 — 2026 eğitim ve öğretim yılında milyonlarca yurttaşın anadilinde eğitim talebini karşılamak bir yana Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) birçok tartışmalı projeye imza atmaktadır. Özellikle ekseriyeti Kürt olan kentlerde Kürtçenin (Kurmancca, Zazaca) eğitimde yok sayıldığı görülmektedir. MEB'in başlattığı "Dilimizin Zenginlikleri" projesi de Türkçe dışındaki dilleri görmeyen bir temelde hazırlanmıştır. Çünkü projeyle birçok kentte binlerce okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğrencisine ulaşılması hedeflenirken temel kazanım olarak sadece Türkçe üzerinden "anadilinin zenginliklerinin öğretilmeye çalışılması" ile diğer anadiller yok sayılmaktadır. Oysaki Anadolu ve Mezopotamya coğrafyasında Kürtçe başta olmak üzere birçok anadil bulunmaktadır. Buna rağmen MEB'in projesinde yerelin özgünlükleri dikkate alınmadan, "homojen toplum" ön kabulüyle hareket edilmektedir. yabancılaştırılmasına hizmet etmektedir. Öyle ki 2017 yılında Şırnak"ta bir okulda bir öğretmen tarafından kural olarak "Kürtçe konuşmayacağım" uyarısı panoya asılırken bugün Van'ın Başkale ilçesinde öğrencilere "Türkçem benim anadilini / Türk'üz, Türkçe konuşuruz" dizelerinin yer aldığı şiirlerin okutulduğu belirtilmektedir. Neredeyse yüzde yüzü Kürt olan bir okulda, öğrencilere okutulan veya söyletilen buna benzer ifadelerin pedagojiyle bir ilgisi olmadığı gibi asimilasyona da yol açmaktadır. Dolayısıyla her ne kadar inkardan vazgeçilmiş olsa da kamusal alanda Kürtçeye yönelik bir yok sayma söz konusudur. Bunun en önemli göstergesi de MEB'in öğrencilerin anadilini ve kültürünü dikkate almadan müfredat ve projelerde tekçi, hatta ırkçı bazı unsurlara yer vermesidir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Tekçi pedagojik bir yaklaşımla hazırlanan proje, milyonlarca öğrencinin anadiline
Türkiye'nin üzerinde kurulduğu coğrafya, Türkçenin yanı sıra Kürtçe (Kurmancca, Zazaca), Arapça, Lazca ve birçok anadilin de kadim coğrafyasıdır. Gelinen aşamada öğrencilerin anadilini veya inancını eğitimde dikkate almamak pedagojik bir yaklaşım değildir. Bu sebeple ekseriyeti Kürt olan bir kentte öğrencilere "Türk'üz, Türkçe konuşuruz" dedirtmenin eğitimde bir kazanıma yol açmadığının görülmesi elzemdir. Dolayısıyla MEB'in tekçi müfredatı, bir barış müfredatıyla revize etmesi tüm öğrenciler ve eğitim emekçileri için en yararlı adım olacaktır.
Bu bağlamda;
SORULAR
1 — Anadilinde eğitime yönelik 2025-2026 eğitim ve öğretim döneminde neden herhangi bir çalışma yapılmamıştır? Buna yönelik bir adım atılacak mıdır?
2— MEB'in hazırladığı projelerde Türkçe dışındaki anadiller dahil edilmekte midir? Son 5 yılda Türkçe dışında hangi anadillerde projeler uygulanmıştır?
3 — "Dilimizin Zenginlikleri" adlı projenin hazırlanması ve uygulanması sürecinde Türkçe dışındaki anadillere neden yer verilmemiştir? Yerelin özgünlüğü neden dikkate alınmamaktadır?
4 — Van'ın Başkale ilçesinde anadilleri Kürtçe (Kurmancca, Zazaca) olan öğrencilere "Türk'üz, Türkçe konuşuruz" dedirtmek, pedagojik midir? Andımız'ın yerine benzer uygulamalara mı başvurulması amaçlanmaktadır?
5 — Eğitimde kültürel ve inançsal çeşitliliğin dikkate alındığı bir barış müfredatı neden hazırlanmamaktadır? Buna yönelik herhangi bir adım atılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 12/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1733357 sayılı yazınız.
c) 12/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1733959 sayılı yazınız.
ç) 17/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1736862 sayılı yazınız. d)19/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1737875 sayılı yazınız.
e) 20/11/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1739032 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e)'de kayıtlı yazıyla iletilen Bursa Milletvekili Hasan ÖZTÜRK'ün 7/30608, Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU'nun 7/36046, Konya Milletvekili Ali YÜKSEL'in 7/36171, İzmir Milletvekili İbrahim AKIN"ın 7/36172, İzmir Milletvekili Burcugül ÇUBUK'un 7736173, İzmir Milletvekili Hüsmen KIRKPINAR"ın 7136242, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/36373, 7/36375 ve 7/36567, Van Milletvekili Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'in 7/36566 ile Zonguldak Milletvekili Eylem ERTUĞ ERTUĞRUL un 7/36569 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek*te sunulmuştur.
Yusif TEKİN Milli Eğitim Bakanı
1130408 GK Ii 1134375 GK u5 NX.
Tİ 3404b GK Al 1/3b5b6 -3isşa GK 5 afla 35 Gk Al alay OK 05
1J10141 Gk
1) 36315 GK 49
Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı ey YUZYILI a |3e5bb YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42'nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan "Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. Eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar kanunla düzenlenir. Milletlerarası andlaşma hükümleri saklıdır." hükmü gereği Türk vatandaşlarına eğitim ve öğretim kurumlarında Türkçe'den başka hiçbir dilin ana dil olarak okutulamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ücretsiz şekilde dağıtılan ders kitapları ve eğitim araçları, 14.10.2021 tarihli ve 31628 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin "Ders kitapları ve eğitim araçlarının nitelikleri" başlıklı 6. maddesi gereğince; Anayasa ve yürürlükteki mevzuata uygun, bilimsel yeterliliği denetlenmiş, eğitim ve öğretim programının amaçları ve kapsamını karşılayacak şekilde, eğitim ve öğretim programının bütünleşik yapısını temel alan, öğrencilerin bilgi ve beceri düzeylerinin ölçülmesi ile biçimlendirici ve geliştirici ölçme ve değerlendirme etkinliklerini içerecek, dil ve anlatım yeterliği taşıyacak şekilde, görsel tasarım ve içerik tasarımı öğrenmeyi destekleyecek nitelikte ve öğrencilerin gelişim özelliklerini önceleyen, dersin türüne ve içeriğine göre yaş/sınıf seviyesine uygun olarak etkili bir öğrenme-öğretme sağlayacak nitelik ve nicelikte elektronik içeriğe sahip olacak şekilde hazırlanır. Bununla birlikte ders kitapları ve eğitim araçlarının hazırlanması, incelenmesi ve değerlendirilmesi süreçlerinde kullanılan ve Talim ve Terbiye Kurulu tarafından 15.10.2024 tarih ve 117172165 sayılı Kurul Mütalaası ile uygun bulunan "TYMM Ders Kitapları ve Eğitim Araçları ile Bunlara Ait Elektronik İçeriklerin İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamalar" belgesine göre incelenip değerlendirilmektedir. Bakanlığımızca ücretsiz bir şekilde dağıtılan ders kitapları ve eğitim araçları farklı kültürlere saygı duyan, çoğulcu ve her türlü ayrımcılığı reddeden bir anlayışla hazırlanmaktadır. İlgili değerlendirme kriterlerinin içerisinde yer alan maddelerden bazıları aşağıda sunulmuştur:
• Anayasa'da ve Milli Eğitim Temel Kanunu'nda açıkça hükme bağlanmış eşitlik ilkesi gözetilerek temel insan hak ve özgürlüklerini destekleyen ve her türlü ayrımcılığı reddeden bir yaklaşımla hazırlanmalıdır.
• Ders kitabı ve eğitim aracı eşitlikçi ve kapsayıcı şekilde tasarlanmalı, bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edebilecek herhangi bir unsur bulundurmamalıdır.
• İçerikte çoğulculuk ilkesi gözetilmelidir.
• İçerikte ırk, renk, dil, din, siyasi tercih, etnik köken, mülkiyet veya başka herhangi bir ayrım gözetilmeksizin evrensel insan haklarının herkes için geçerli olduğu ilkesi esas alınmalıdır.
• Konuların işlenişinde veya örneklerde, insanların betimlenmesi ve olayların sunulmasında toplumsal eşitlik ilkesi gözetilmelidir.
• İçerik oluşturulurken toplumun tüm kesimlerine hitap edilerek toplumsal temsiliyet dikkate alınmalıdır.
• İçeriktedin ve vicdan hürriyeti, düşünce ve ifade özgürlüğü, adalet, toplumsal barış ve insan hakları gözetilmelidir; bu anlayışı bozan herhangi bir ifade veya ima yer almamalıdır.
• İçerik rol, statü ve kuşaklar arası çatışma oluşturmayacak mahiyette olmalıdır. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN e . x YÜZYILI Strateji Geliştirme Başkanlığı PO
• Toplumsal kesimlerin düşünce ve inanç biçimini, siyasi görüş ve felsefi tercihini küçük düşürebilecek, ön yargı ile değerlendirilmesine yol açabilecek anlatımlara yer verilmemelidir.
• İçerikte tarafsızlık ilkesi gözetilerek kişileri ve toplulukları aşağılayıcı, dışlayıcı, etiketleyici veya aşırı yüceltici ifadeler bulunmamalıdır.
• İçerikte farklı kültürel ve etnik yapılar ile yerel-yöresel ayrıntılar, din ve mezhep kaynaklı özellik ve davranışlar üzerinden gidilecek genellemelere yer verilmemelidir.
• İçerikte gelir düzeyine veya sosyal konuma göre bireyi aşağılayacak ya da yüceltecek ifade, kinaye, ima yer almamalıdır.
• İçerikte bireysel, sosyal, mesleki kimlikleri ve kişilikleri küçülten herhangi bir ifade veya ima yer almamalıdır.
Bununla birlikte, 24.08.2023 tarihli ve 43 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Kararı ile uygun bulunan İlköğretim Kurumları (ilkokul-ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi ile yaşayan diller ve lehçeler seçmeli dersleri farklı sınıf ve seviyelerde uygulanmaktadır.
İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi ile 25.06.2024 tarihli ve 23 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Kararı ile uygun bulunan İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi'nde yaşayan diller ve lehçeler dersine ilişkin aşağıda yer alan öğretim programları, Bakanlığımıza bağlı resmi eğitim öğretim kurumlarında Talim ve Terbiye Kurulunun ilgili kararları doğrultusunda 2012-2013 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmaktadır:
• Adığece ve Abazaca (Kiril Alfabesi); 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2012/153 sayılı Karar
• Lazca;5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2013/119 sayılı Karar
• Gürcüce 5,6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2014/89 sayılı Karar
• Adığece(Latin Alfabesi) 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2015/18 sayılı Karar
"* Kürtçe (Kurmancca ve Zazaca);
• 5. Sınıf Öğretim Programı 2012/154 sayılı Karar
• 6. Sınıf Öğretim Programı 2014/5 sayılı Karar
• 7. Sınıf Öğretim Programı 2014/22 sayılı Karar
• 8. Sınıf Öğretim Programı 2015/100 sayılı Karar
• Arnavutça 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/8 sayılı Karar
• Boşnakça5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/9 sayılı Karar
Söz konusu derslere yönelik hazırlanan ve Talim ve Terbiye Kurulu Kararı ile uygun bulunan Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 5, Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 6, Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 7, Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 8, Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 5, Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 6, Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 7 ve Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 8 eğitim araçları yer almaktadır. Kabul edilen eğitim araçlarının listesi Ocak 2025 tarihli ve 2806 sayılı Tebliğler Dergisi"nde yayımlanmıştır.
Yusif TEKİNMilli Eğitim Bakanı