Meriç Nehri'nin suyunun OSB'lere taşınmasına yönelik projenin tarım üretimine etkilerine ilişkin
Kaynak göster
Ediz Ün (CHP), 20 Kasım 2025 tarihinde 7/36821 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 91 gün sonra, 19 Şubat 2026).
Ediz Ün (CHP, Edirne). “Meriç Nehri'nin suyunun OSB'lere taşınmasına yönelik projenin tarım üretimine etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36821, 20 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36821-meric-nehri-nin-suyunun-osb-lere-tasinmasina-yonelik-projenin-tarim-uretimine-etkilerine-i (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9930bb65-feae-40f4-833d-019aa588a58d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 91 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
Trakya Bölgesi, Türkiye'nin en önemli çeltik, ayçiçeği ve buğday üretim merkezlerinden biri olup bölge ekonomisi büyük ölçüde tarımsal üretime dayanmaktadır. Buna rağmen Trakya'da uzun yıllardır planlanan sulama yatırımları tamamlanamamış, mevcut su kaynaklarının verimli kullanılması için gerekli altyapı hizmetleri yetersiz kalmış, Meriç ve Ergene havzalarında su kalitesini tehdit eden kirleticilerle etkin mücadele sağlanamamıştır.
Bu sorunlar giderilememişken, Meriç Nehri'nin suyunun Uzunköprü—Çakmakköy civarından alınarak yüzlerce kilometrelik isale hattıyla Çorlu—Çerkezköy çevresindeki Organize Sanayi Bölgelerine taşınmasını öngören projenin ÇED süreçleri devam etmektedir. Raporda saniyede 7,2 m"'ün üzerinde su çekileceği, üç ayrı depolama göleti yapılacağı, kil— kum—kaya ocakları ile kırma-eleme-yıkama tesisleri ve beton santrallerinin kurulacağı belirtilmektedir.
Trakya'da hâlen yetersiz sulama koşulları nedeniyle tarımsal üretim ciddi risk altındayken, bölgede üretimin can damarı olan Meriç Nehri'nin suyunun tarım yerine sanayi kullanımına yönlendirilmesi üreticiyi doğrudan etkileyecek; çeltik başta olmak üzere bölgenin tarımsal sürdürülebilirliğini tehlikeye atacaktır.
Ayrıca Ergene Havzası'nda yıllardır süren kirliliğin tam olarak giderilememiş olması, su yönetimi, havza koruma ve kirlilik kontrolü konularındaki planlama eksikliklerini daha da görünür kılmaktadır. Bu koşullar altında Meriç'in suyunun bölgeden çekilmesi, Trakya'nın tarımsal geleceğini olumsuz etkileyecek ve kamusal fayda yönünden ciddi tartışmaları beraberinde getirecektir. Bu bağlamda;
SORULAR
Trakya'daki mevcut sulama projelerinin (Çakmak Barajı Sulaması, Hamzadere Sulaması, diğer uzun süredir bekleyen sulama kanalları ve modernizasyon projeleri) tamamlanamamasının gerekçesi nedir? Bu projelerin tamamlanması için belirlenmiş takvim nedir?
Meriç Nehri'nden saniyede 7,2 m"ün üzerinde su çekilmesinin bölgedeki tarımsal su ihtiyacına etkisi için yapılmış bilimsel etki değerlendirmesi var mıdır? Varsa sonuçları nedir?
Trakya'da çeltik, ayçiçeği, buğday ve hayvancılık için kritik öneme sahip tarımsal su ihtiyacının mevcut ve gelecekteki durumu Bakanlığınızın hangi teknik raporlarına dayanılarak değerlendirilmektedir?
Söz konusu projede yapılması planlanan üç yeni depolama göletinin tarımsal su arzına olası etkileri analiz edilmiş midir? Bu göletlerin tarıma tahsis edilmesi yerine sanayiye su taşımak amacıyla planlanmasının gerekçesi nedir?
Meriç havzasında suyun tarımdan sanayiye yönlendirilmesi planlanırken, Trakya'da yeraltı su seviyelerinin düşüşü ve bazı bölgelerde kuyuların kuruması riskine karşı hangi koruyucu tedbirler alınmıştır?
Ergene Havzası'nda sanayi kaynaklı kirliliğin tamamen giderilmediği kamu kurumlarının raporlarında yer alırken, Meriç'in suyunun OSB"lere taşınması sonrasında tarımsal alanlara olası atık su geri dönüşümü veya nehirdeki kirlilik artışı riskine ilişkin bir planlama yapılmış mıdır?
ÇED raporunda belirtilen kil, kum ve kaya ocakları ile kırma—eleme—yıkama tesisleri ve beton santrallerinin kurulmasıyla ortaya çıkacak çevresel etkiler tarımsal üretim açısından nasıl değerlendirilmiştir? Bu tesislerin verimli tarım topraklarına etkisi ne olacaktır?
Trakya'daki su yönetimine ilişkin bütüncül ve uzun vadeli bir planlama Bakanlığınız tarafından hazırlanmış mıdır? Hazırlandıysa kamuoyuyla neden paylaşılmamıştır? Meriç Nehri'nin tarımsal üretim açısından kritik önemi göz önüne alındığında, bölgedeki ziraat odaları, kooperatifler, sulama birlikleri ve üretici örgütlerinin itirazlarının değerlendirilmesi için Bakanlığınız bünyesinde bir çalışma başlatılmış mıdır?
Projenin tamamlanması hâlinde Trakya'da sulu tarım yapılan alanların daralması ve çeltik üretiminin azalması ihtimali karşısında Bakanlığınızın öngördüğü ekonomik ve sosyal etkiler nelerdir? Bu risklere karşı bir telafi planı var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Soru önergesinde bahsi geçen projelere ilişkin güncel durum bilgileri aşağıda sunulmuştur. se Çakmak Barajı Sulaması 1. Kısım işinde 9656 oranında fiziki gerçekleşme sağlanmış olup işin 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir.
"e Hamzadere Barajı Sulaması işinde 9695 oranında fiziki gerçekleşme sağlanmış olup 2026 yılında tamamlanması hedeflenmektedir. e oHamzadere Barajı Sulaması 2. Kısım işinde 9056 oranında fiziki gerçekleşme sağlanmış olup işin 2026 yılında tamamlanması hedeflenmektedir.
"e Meriç Edirne Sulaması işinde 9696 oranında fiziki gerçekleşme sağlanmış olup 2026 yılında tamamlanması hedeflenmektedir. e Çömlekköy Barajı ve Sulaması Projesi kapsamında, baraj inşaatının 2027 yılında tamamlanması, sulama inşaatının ise 2026 yılında ihale edilmesi hedeflenmektedir.
" Lalapaşa Büyüköğünlü Göleti ve Sulaması ile Lalapaşa Doğanköy Göleti ve Sulaması işleri 2025 yılında tamamlanmıştır. e İpsala Karaağaç Barajı ve Sulaması İkmali. Lalapaşa | ve 2 Göletleri ve Sulaması İkmali, Uzunköprü Sipahi Göleti, Uzunköprü Bülbüldere Regülatörü ve Meriç Subaşı Sulaması İkmali işlerinin 2026 yılında tamamlanması hedeflenmektedir. e Keşan Beğendik oMandadere Göleti işinin 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir.
Meriç Nehri'nden saniyede 7,2 m? ün üzerinde su çekilmesinin bölgedeki tarımsal su ihtiyacına etkisi için yapılmış olan, "Meriç Nehri Çorlu ve Çerkezköy Endüstri ve Kullanma Suyu Temini Planlama Raporu" işi kapsamında, Su Kullanım Hakları Planlama Raporu ile Hidroloji Raporu hazırlanmıştır.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yapılan sulama projelerinde, Tarımsal Ekonomi Raporu her bir proje için ayrı ayrı hazırlanmaktadır.
Söz konusu göletlerin, Meriç Nehri akımlarıyla doldurulması için sadece kasım- nisan ayları arasındaki akımlar kullanılacaktır. Meriç Nehri'nden su çekimlerinin yapılacağı aylar (kasım, aralık, ocak, şubat, mart ve nisan). su fazlası döneme denk gelmektedir. Bu nedenle yağışlı dönemlerde Meriç Nehri'nden 3 gölet için çekilecek su miktarı hidrolik ve ekolojik sistemde olumsuz bir etkiye neden olmayacaktır.
Meriç-Ergene Havzası'nda yer alan akiferlerin su bütçelerini ve su potansiyellerini hesaplamak için Thornthwaite-Mather ile hesaplanan hidrolojik su döngüsü bileşenleri, yeraltı suyu sistemine entegre edilerek, bu bileşenlerin sistem içerisindeki akiferler ile olan ilişkileri işletme öncesi ve işletme sonrası durumlar için ayrı şemalarla kavramsallaştırılmıştır. Böylelikle bu akiferlerin işletilmesiyle her akiferin su bütçesinde oluşacak değişiklikler ve hidrolojik bölümlerin birbirleri ile olan etkileşimi ortaya konmuştur.
Ergene Alt Havzası ile Meriç Alt Havzasını besleyen ve yeraltı suyu çekimi yapılan ortak akiferlerin olması nedeniyle havzayı bir bütün olarak değerlendirmek ve Ergene Alt Havzası Çorlu bölümünde yapılacak yüksek yeraltı su çekiminin, dolaylı olarak Meriç Alt Havzasını da etkileyeceği öngörülmektedir. Bu nedenle su fazlası dönemlerde Meriç Nehri'nden aktarılarak, depolanacak suyun, sanayiye yönlendirilmesi sanayi amaçlı aşırı yeraltı suyu çekiminin önüne geçeceği ve yeraltı suyu korunmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bahse konu projenin, sulu tarım yapılan alanlara etkileri incelenmiş olup proje kapsamında Su Kullanım Hakları Planlama Raporu hazırlanmıştır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Meriç-Ergene Havzası için; Kuraklık Yönetim Planı, Nehir Havza Yönetim Planı ve İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi ve Ergene Havzası Koruma Eylem Planı tamamlanmış olup, Taşkın Yönetim Planı çalışmaları devam etmektedir.
Bütüncül ve uzun vadeli bir planlama ile sulama projeleri, içme suyu projeleri ve taşkın yönetimi yürütülmekte ve bu konuda birçok paydaş kurum ve kuruluş yer almakta olup kamuoyuna açıktır.
Bölgedeki ziraat odaları, kooperatifler, sulama birlikleri ve üretici örgütlerinin yapmış olduğu itirazlar değerlendirilerek, kanuni süresi içinde yanıtlanmaktadır. Ayrıca, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu sürecinde tüm itirazlar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ele alınarak değerlendirilmekte olup itirazlara göre proje yönlendirilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan