2020'den bu yana yüksek ve orta-yüksek yatırımlar için sağlanan teşvik tutarına ilişkin

Türkiye, katma değeri yüksek ürün ve hizmet üretmekte zorlanan, yüksek teknolojili ürün ve hizmet ihracatı yapamayan, orta-teknoloji tuzağında bir ülke görüntüsüne sahiptir. Ülkemiz, cari açığının önemli bir kalemi olan yüksek teknolojili ürün ihracatındaki düşük oranı kıramamaktadır.

Sorunumuz sadece yüksek teknolojili ürün üretimi ve ihracı değil, küresel pazarlarda markalaşma sürecinde kamunun aktif rolünün sağlanması ve küresel rekabet düzeyimizdir. Nitekim yeni sanayi politikalarının en önemli basamağı olan teknoloji politikası, küresel değer zincirinden daha fazla pay alma hedefindeki ülkeler için kamunun daha fazla müdahaleci politikalarla hem sektörleri belirlemesini hem de bu sektörleri koruyucu önlemler alarak üretimi artıracak teşvikler sağlamasını içermektedir.

Bu bağlamda olmak üzere;

Soru 1- Ülkemiz için kritik olan "yüksek ve orta-yüksek teknolojili yatırımlar" için 2020'den beri verilen yatırım teşvikleri tutarının toplam ayrı ayrı olmak üzere ne kadardır? Yatırım teşvikleri içindeki payı kaçtır?

Soru 2- Yüksek teknolojili alanlara geçişe ilişkin insan gücünün yetiştirilmesi, eğitim sisteminin dönüştürülmesi, mesleki ve teknik eğitimin ön plana çıkarılması adına özellikle organize sanayi bölgelerinde teknoloji meslek liseleri ve teknoloji üniversiteleri olmalı ve gençlerin hem teorik eğitimi hem de uygulamayı birlikte yapabilecekleri modeller olarak Bakanlığınızın yaptığı çalışmalar nelerdir?

Soru 3- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak genç girişimciler, inovasyon merkezleri, AR-GE altyapısı ve startup ekosistemi aracılığıyla gençlerin teknoloji üretimini teşvik edecek destek modelleri konusunda ayrılan bütçe nedir?

Soru 4- Yüksek teknoloji yatırımlarında Yalova'nın mevcut payı nedir? Önümüzdeki dönemde bu payı artırmaya yönelik herhangi bir çalışma var mıdır?

Soru 5- Son beş yılda, teknoloji yoğunluğu yüksek sektörlerde faaliyet gösteren firmaların ithal girdi oranı kaçtır?

CEVAPLAR:

Bakanlığımız, Türk sanayisini daha rekabetçi hale getirerek yüksek katma değerli, ileri teknolojiye dayalı, çevreye ve topluma duyarlı bir sanayi yapısına dönüşümü hızlandırmayı amaçlamaktadır.

Yatırımcılarımızın 2020-2025 yılları arasında yüksek ve orta-yüksek teknolojili yatırımlara yönelik olarak Bakanlığımıza yaptıkları başvurular kapsamında; ülke genelinde gerçekleştirilecek yatırımlar için toplam 13.721 adet Yatırım Teşvik belgesi (YTB) düzenlenmiştir. Bu belgeler kapsamında; 2,55 trilyon TL tutarında sabit yatırım ve 294.891 kişilik istihdam öngörülmüştür.

Önergede belirtilen 2020-2025 döneminde Türkiye genelinde yatırımcılarımıza verilen toplam faiz desteğinin 9078,4'ü, nitelikli personel desteğinin 9493,5'i, enerji desteğinin 678,9'u ve hibe desteğinin 90100'ü Orta-Yüksek ve Yüksek Teknoloji sınıflarında gerçekleştirilmesi öngörülen yatırımlara tahsis edilmiştir.

Öte yandan, 2012/3305 sayılı "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar"ın yürürlük tarihi olan 20/6/2012 tarihinden günümüze kadar yatırımcıların Bakanlığımıza yaptığı başvurular çerçevesinde; Yalova ilimizde gerçekleştirilecek yatırımlar için toplam 574 adet Yatırım Teşvik belgesi (YTB) düzenlenmiş olup bu belgeler kapsamında 291,3 milyar TL tutarında sabit yatırım ve 45.141 kişilik istihdam öngörülmüştür.. Belirtilen rakamlar, yüksek teknoloji yatırımlarını da içermektedir.

9/7/2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında ise, Yalova'da yatırım yapacak girişimcilerimize vergi indirimi, nakdi destek ve faiz katkısı gibi çok sayıda avantaj sağlanacaktır. Yalova için öncelikli yatırım konuları olarak otomotiv sektörüne yönelik kauçuklu parça üretimi, katma değeri yüksek tıbbi ve aromatik bitki işleme teknolojileri, akıllı sulama ve iklimlendirme sistemleri üretimi ile gemi motoru üretimi belirlenmiş olup bu alanlarda gerçekleştirilecek yatırımlar, Programda yer alan daha avantajlı desteklerden faydalanacaktır.

Diğer taraftan, Bakanlığımızca oluşturulan girişimcilik fon mekanizmasına ek olarak, teşviklerden yoğun şekilde yararlanan Ar-Ge ve Tasarım merkezleri ile Teknopark firmalarının belirli oranda ayırdıkları tutarlardan oluşan fon, teknoloji girişimlerine sermaye olarak yönlendirilmekte (oOve böylelikle genç o girişimcilerimizin (o finansmana ( erişimi kolaylaştırılmaktadır. Bu uygulama kapsamında teknoloji girişimlerine 2025 yılı sonu itibariyle 15 milyar TL'nin üzerinde sermaye kaynağı sağlanmış olacaktır.

Son olarak, OSB'lerde nitelikli iş gücü yetiştirmek ve genç istihdamını artırmak için 48 özel, 33 devlet olmak üzere toplam 81 meslek lisesi ile 26 meslek yüksekokulu faaliyet göstermektedir. Bu kapsamda Bakanlığımız ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında 18 Kasım 2021'de "Mesleki ve Teknik Eğitim İşbirliği Protokolü" imzalanarak 81 ilde 279 Mesleki Eğitim Merkezi İrtibat Bürosu kurulmuş ve her biri bir meslek lisesi veya mesleki eğitim merkeziyle eşleştirilmiştir. Hâlihazırda meslek liseleri, meslek yüksekokulları ve mesleki eğitim merkezlerinde yaklaşık 160 bin öğrenci eğitim görmektedir. Bu model vasıtasıyla mesleki eğitimin cazibesinin artırılması, genç işsizliğinin azaltılması ve özel sektörün nitelikli eleman ihtiyacının büyük ölçüde karşılanması hedeflenmektedir. Buna ilaveten 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi ile fen, teknoloji ve meslek eğitimine odaklı Sanayi ve Teknoloji Kolejlerinin kurulması da planlanmaktadır.

Bu kapsamda Yalova'daki uygulamalarda ise; Yalova Makine İhtisas OSB ile Şehit Sercan Yazar Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Yalova Kompozit ve Kimya İhtisas OSB ile Şehit Sercan Yazar Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve Yalova Avrasya Giyim ve Gemi İhtisas

OSB ile Çiftlikköy Mesleki Eğitim Merkezi eşleştirilmiş olup bu okullarda toplamda 1.464 öğrencimiz eğitim görmektedir.

Bakanlığımız, Yalova ilimizdeki planlı sanayileşmenin, ileri teknoloji yatırımlarının ve nitelikli istihdamın güçlü bir öncüsü ve destekçisi olmaya devam edecektir.

Mehmet Fatih KACIRBakan