Çarşamba Ovası'ndaki sulama, ıslah ve drenaj projelerinin akıbetine ilişkin
Kaynak göster
Murat Çan (CHP), 27 Kasım 2025 tarihinde 7/37221 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 84 gün sonra, 19 Şubat 2026).
Murat Çan (CHP, Samsun). “Çarşamba Ovası'ndaki sulama, ıslah ve drenaj projelerinin akıbetine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37221, 27 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37221-carsamba-ovasi-ndaki-sulama-islah-ve-drenaj-projelerinin-akibetine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2d21e025-1ed5-42f2-801a-019aca403b8f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 84 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. unat ÇAN
Türkiye'nin en verimli tarım alanlarından biri olan Çarşamba Ovası, yıllık rekolte potansiyeli, ürün çeşitliliği, bölgesel istihdama katkısı ve Karadeniz Bölgesi'nin stratejik tarımsal üretim kapasitesindeki ağırlığı nedeniyle ülke tarımının kalbi niteliğindedir. Buna rağmen ova; sulama yetersizliği, drenaj eksikliği, taşkın riski ve doğru yönetilmeyen altyapı çalışmaları nedeniyle yıllardır verim kaybı yaşamaktadır. Devlet Su İşleri'nin yatırım programlarında uzun süredir yer almasına rağmen, Çarşamba Ovası Sulama Projesi, Tersakan ve Yeşilırmak drenaj—ıslah hatları, kanalet yenilemeleri ve kapalı sistem sulama geçişleri tamamlanamamış; yıllardır sürekli ertelenen, ödenek yetersizliği gerekçesiyle ilerlemeyen bir projeler zincirine dönüşmüştür.
| Her yıl yatırım programlarında "devam eden proje" statüsünde yer almasına, bu kapsamda ödenek ayrılmasına rağmen sahada kayda değer bir ilerleme sağlanamaması; hem kamu kaynaklarının verimli kullanılamadığını hem de iktidarın Samsun'un tarımsal geleceği konusunda basiretsiz ve kayıtsız bir tutum sergilediğini göstermektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu gecikmeler; üretim maliyetlerini artırmakta, ovada su yönetimini kırılgan hale getirmekte, çiftçinin kurak dönemde sulamaya erişimini, yağışlı dönemde ise su tahliyesini imkânsızlaştırmakta, tarımsal verimi ciddi biçimde düşürmekte ve bölge ekonomisini olumsuz i etkilemektedir.
Verimli bir ovanın yıllardır tamamlanamayan sulama ve drenaj projeleri nedeniyle sorunlara işaret etmektedir.
Bu tespit ve değerlendirmelerden hareketle; potansiyelinin altında üretim yapmak zorunda bırakılması, kabul edilebilir bir durum değildir. Kamu yatırımlarının bu ölçüde geciktirilmesi hem planlama hem de yönetim açısından ciddi
SORULAR
Çarşamba Ovası sulama ve drenaj projeleri, DSİ'nin hangi yıllardan bu yana yatırım programlarında yer almaktadır? Bu projelerin başlangıç yılı, hedef bitiş yılı ve bugüne kadarki fiziki gerçekleşme oranı nedir?
2015—2025 yılları arasında Çarşamba Ovası Sulama Projesi, drenaj ve ıslah projeleri, kanalet yenileme, kapalı sistem dönüşümü ve taşkın koruma çalışmaları için yatırım programlarında ayrılan toplam ödenek kaç TI.'dir? Bu ödeneklerin kaçı fiilen harcanmıştır?
Ayrılan ödeneklere rağmen sahada ilerlemenin sınırlı kalmasının gerekçesi nedir? Proje gecikmelerine ilişkin Bakanlığınız veya DSİ tarafından hazırlanmış bir inceleme/denetim raporu var mıdır?
Çarşamba Ovası'ndaki mevcut sulama altyapısının ekonomik ömrünü tamamlamış bölümlerinin oranı nedir? Kapalı sistem sulamaya geçiş için teknik bir master plan hazırlanmış mıdır?
Aşırı yağış dönemlerinde ovada yaşanan su birikmesi, taban suyu yükselmesi ve tarım arazilerinin zarar görmesi konusunda Bakanlığınızın elinde güncel bir risk haritası bulunmakta mıdır?
Çarşamba Ovası'nın drenaj hatlarında tespiti yapılan tıkanma, yetersiz kapasite ve işletme sorunu sayısı kaçtır? Bu sorunların çözümü için hangi teknik adımlar planlanmaktadır?
Samsun'un tarımsal üretim kapasitesi açısından hayati öneme sahip bu ovanın projelerinin yıllardır tamamlanamamasının sorumluluğu hangi kurumlara âittir? Bu gecikmeler nedeniyle kamu zararı oluşmuş mudur?
Çarşamba Ovası'nın verimliliğini artırmaya yönelik çalışmaların hızlandırılması için 2025 yılı yatırım programında ek ödenek veya hızlandırılmış proje planı öngörmekte misiniz?
Samsunlu üreticilerin tüm bu süreçlerde yaşadığı mağduriyetleri gidermek ve bölgede sürdürülebilir su yönetimini sağlamak için Bakanlığınızın kısa, orta ve uzun vadeli eylem planı var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Taban suyunun yüksek olduğu Çarşamba Ovası'nda öncelikli olarak drenaj sorununun çözülmesi amacıyla Yeşilırmak Nehri'nin batısında kalan Çarşamba Ovası sol sahilde drenaj çalışmaları tamamlanmıştır. "Çarşamba Ovası Sol Sahil Sulaması" işine ait proje çalışmaları devam etmektedir. Proje çalışmalarının tamamlanması sonrasında yapım işi ihalesinin 2026 yılında yapılması planlanmaktadır.
Yeşilırmak Nehri'nin doğusunda kalan Çarşamba Ovası sağ sahilde ise drenaj kanalı imalatları devam etmektedir.
Çarşamba Ovası'nın drenajı ve sulanmasıyla ilgili Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüzce yürütülen "Çarşamba Ovası Sağ Sahil Drenaj İkmali" işine 1992 yılında başlanmış ve 2000 yılında tamamlanmış, "Çarşamba Ovası Sağ Sahil Yüzeysel Drenajı 1. Kısım" işine 1997 yılında başlanmış ve 2002 yılında tamamlanmış, "Sol Sahil Ana Kanal Drenaj İkmali" işine 1993 yılında başlanmış ve 1998 yılında tamamlanmış, "Sağ Sahil Ana Kanal Drenaj İkmali" işine 1994 yılında başlanmış ve aynı yılda tamamlanmış, "İşletme Tesisleri", "Müteferrik Tesisler", "Yeşilırmak Islahı" işlerine 1994 yılında başlanmış ve 2002 yılında tamamlanmış, "Kumköy Regülatörü ve Sağ Sahil 1. Kısım" işine 1994 yılında başlanmış ve 2011 yılında tamamlanmış, "Kumköy HES Müteferrik Tesisleri" işine 2001 yılında başlanmış ve 2002 yılında tamamlanmış, "Kumköy HES Müteferrik Tesisleri İkmali" işine 2006 yılında başlanmış ve 2008 yılında tamamlanmış, "Yeşilırmak Islahı İkmali" işine 2009 yılında başlanmış ve 2011 yılında tamamlanmış, "Çarşamba Ovası Sol Sahil Yüzeysel Drenajı İkmali" işine 2012 yılında başlanmış ve 2019 yılında tamamlanmış, "Yeşilırmak Islahı İkmali 1, Kısım" işine 2015 yılında başlanmış ve 2019 yılında tamamlanmış, "Samsun Çarşamba Ovası Denize Çıkış Yapıları ve Sol Sahil Drenajı 2. Kısım" işine 2018 yılında başlanmış ve 2025 yılında tamamlanmış, "Yeşilırmak Islahı İkmali (1.Kısım) Tamamlama" işine 2022 yılında başlanmış ve 2023 yılında tamamlanmıştır. "Çarşamba Ovası Sol Sahil Yüzeysel Drenajı", "Çarşamba Ovası Sağ Sahil 2. Kısım Yüzeysel Drenajı" ve "Çarşamba Ovası Sağ Sahil 2. Kısım Yüzeysel Drenajı İkmali ile 2m Kotu Altı Arazisinin Pompalı Drenajı" işleri fesih edilmiştir. "Çarşamba Ovası Sağ Sahil 2. Kısım Yüzeysel Drenajı ile 2 Metre Kotu Altı Arazisinin Pompalı Drenajı İkmali" işine 2019 yılında başlanmış ve 2022 yılında iş tasfiye edilmiştir. "Yeşilırmak Islahı İkmali (2.Kısım)", "Samsun Çarşamba Ovası Sağ Sahil Sulaması 2. Kısım", "Samsun Çarşamba Ovası Sağ Sahil Sulaması 1.Kısım İkmali" ve "Samsun Çarşamba Ovası Sol Sahil Sulaması" işlerine başlanılamamıştır. Devam eden "Samsun Çarşamba Ovası Sağ Sahil 2. Kısım Yüzeysel Drenajı ile 2 Metre Kotu Altı Arazisinin Pompalı Drenajı İkmali 2. Kısım" işine 2023 yılında başlanmış ve 2027 yılında tamamlanması planlanmaktadır.
Çarşamba Ovası Sulaması ve Drenajı Projesi'ne 2015-2025 yılları arasında yatırım programlarında ayrılan toplam 574.510.000 TL ödeneğin tamamı harcanmıştır.
Yeşilırmak Deltası Sulak Alan Koruma Bölgeleri, 17.05.2005 tarihli ve 25818 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği'nin 17'nci maddesi uyarınca Ulusal Sulak Alan Komisyonu tarafından 2008 yılında onaylanmıştır.
Sulak alanlar, doğanın taşkın depolama alanları olma özelliğine sahiptir. Fazla suyun geniş bir alana yayılmasını sağlayıp, derinliğini ve hızını azaltarak doğal depolama rezervuarları olarak görev yapmaktadır. Bu nedenle Çarşamba Ovası'nda sulak alan olarak belirlenen koruma bölgelerinde kalan alanlarda yaşanan su birikintisi ve taban suyu yükselmesi olağan bir durumdur.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Çarşamba Ovası'nda ana drenaj kanalları deniz çıkışlarında, rüzgâr ve dalga hareketleri nedeniyle tıkanmaları önlemek amacıyla 9 adet denize çıkış yapısının 6 adedinin yapımı tamamlanmış ve 3 adedinin yapımı devam etmektedir. İşletmeye alınan drenaj kanallarında faydalanıcıların talepleri de dikkate alınarak temizlik, bakım ve onarım çalışmaları yürütülmektedir.
Çarşamba Ovası'nda yapılan çalışmalar sonrasında drenaj sorunlarının güncel olarak irdelenmesi, teknik ve ekonomik çözüm önerilerinin ortaya konulmasını amaçlayan ve ihalesi 19.08.2021 tarihinde yapılan "Aşağı Yeşilırmak Projesi Çarşamba Ovası Drenaj Raporu Mühendislik Hizmetleri" işi 12.12.2024 tarihinde tamamlanmıştır.
İş kapsamında havzanın 50 yıllık tekerrür sürelerine sahip taşkın debisi (050) kullanılarak mevcut kanalların hidrolik kapasiteleri tespit edilmiş, gerekli taban suyu haritaları çizilmiş ve "Çarşamba Ovası Planlama Drenaj Raporu" hazırlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan