Pnömokonyoz ve diğer toza bağlı hastalıklar için tanı ve bildirim sisteminin güçlendirilmesine ilişkin

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞPNA

Aşağıdaki sorularımın Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Diyarba

4 Aralık Dünya Madenciler Günü kapsamında Türk Toraks Derneği tarafından düzenlehen "Her Yönüyle Pnömokonyoz" sempozyumu, Türkiye?de işçi sağlığı açısından kritik bir tabloyu ortaya koymuştur. Sempozyumda hem yeraltı madenlerinde hem de yapay taş, mermer işleme, seramik, dökümhane ve diş protez laboratuvarları gibi sektörlerde pnömokonyoz vakalarının hızla arttığı aktarılmıştır. 60 yaşın üzerindeki bir madencinin anlatımları, yeraltı madenlerindeki çalışma koşullarının resmi belgelerle örtüşmediğini açıkça ortaya koymuş, işçilerin 150 yıllık makinelerle çalıştırıldığı, iş güvenliği ekipmanlarının yetersiz olduğu, grizu uyarıcı cihazların işlevselliğinin dahi bilinmediği ve denetimlerin yok denecek kadar az olduğu ifade edilmiştir.

Türk Toraks Derneği Meslek Hastalıkları Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Peri Arbak'ın | aktardığına göre, 2024 yılında bildirilen 888 meslek hastalığının 114*ünü pnömokonyoz oluşturmakta, ancak düşük tanı ve düşük bildirim nedeniyle gerçek tablo çok daha ağır görünmektedir. Yapay taş sektöründe görülen agresif seyirli yeni nesil silikozis vakalarının özellikle genç işçiler arasında hızla arttığı; buna rağmen ülke çapında özel bir erken tanı ve tarama programının henüz bulunmadığı belirtilmiştir.

Ayrıca, Kürtlerin yoğun yaşadığı illerdeki madenlerde düşük ücret, uzun mesai, koruyucu ekipman eksikliği ve kayıt dışı çalışmanın daha yaygın olduğu; işçilerin toza karşı korunma ve sağlık taramalarına erişiminin daha sınırlı kaldığı yönünde ciddi değerlendirmeler bulunmaktadır. Bu tablo, işçi sağlığındaki eşitsizliği ve bölgesel halk sağlığı kırılganlığını derinleştirmektedir. Pnömokonyoz gibi tamamen önlenebilir bir hastalığın Türkiye'de hâlâ ciddi bir halk sağlığı sorunu olması, erken tanı, tarama, rehabilitasyon ve sosyal güvence mekanizmalarında ciddi eksiklikler bulunduğunu göstermektedir.

Bu bağlamda;