Koster Filosunun Yenilenmesi Projesi'nin akıbetine ilişkin
Kaynak göster
Şenol Sunat (İYİ Parti), 10 Aralık 2025 tarihinde 7/37556 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 48 gün sonra, 27 Ocak 2026).
Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa). “Koster Filosunun Yenilenmesi Projesi'nin akıbetine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37556, 10 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37556-koster-filosunun-yenilenmesi-projesi-nin-akibetine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/05d77296-9555-47e4-a584-019b0cacf94a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 48 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasası'nın 98. maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96. maddesi gereğince Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Sn. Abdulkadir URALOGLU tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Türk Armatörler Birliği (TAB) tarafından yayımlanan son sektör raporuna göre Türkiye, 2024 yılında filosunu 908,2 oranıyla dünyada en fazla büyüten ülke olmuştur. Böylece Türk sahipli deniz ticaret filosu 2025 yılı itibarıyla 53,1 milyon DWT seviyesine ulaşarak dünya sıralamasında 10'uncu sıraya yükselmiştir.
Türk dış ticaretinin yaklaşık 9089'unun deniz yolu ile gerçekleştirildiği dikkate alındığında, özellikle kısa mesafe taşımacılığının bel kemiği olan koster filosunun yenilenmesi, sektörün sürdürülebilirliği açısından stratejik önem taşımaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Yük taşıma kapasitesi azami 12.000 DWT olan, kuru-dökme yük taşıyan ve kısa mesafe taşımacılıkta kullanılan bu gemilerden 2.092 adet Türk sahipli filoda yer almakta olup, filonun ortalama yaşı 22'dir. Ayrıca 30 yaşını aşmış yaklaşık 250 koster gemisinin aktif olarak taşımacılık yaptığı bildirilmektedir. Bu durum, güvenlik, çevresel standartlar ve rekabet gücü açısından ciddi bir risk yaratmaktadır.
Koster filosu yenileme projesi, 2009 yılından bu yana sektörün "rüya projesi" haline gelmiş; 2015'te hurda teşviki, 2020'de KOSGEB geri ödemesiz faiz desteği gibi adımlar atılmış olmasına rağmen bugüne kadar tek bir gemi dahi yenilenememiştir. Finansman sorunu bu sürecin temel engeli olarak ifade edilmektedir.
Bu kapsamda sektör temsilcileri, Dünya Bankası'nın Türkiye'deki yeşil enerji projelerine 200 milyon dolar civarında finansman ayırdığını ve bunun önemli bir kısmının alternatif yakıtlı çevreci gemi projeleri aracılığıyla koster filosunun yenilenmesinde kullanılabileceğini belirtmektedir. Ancak söz konusu projenin duraksadığı, gerekli koordinasyonun Bakanlık tarafından yeterince sağlanamadığı yönünde sektörden yoğun şikâyetler gelmektedir.
Bu bağlamda, aşağıdaki soruların yanıtlanması kamuoyunun bilgi alma hakkı açısından önem arz etmektedir;
SORULAR
Koster Filosunun Yenilenmesi Projesi kapsamında öngörülen toplam finansman ihtiyacı Bakanlığınız tarafından ne kadar olarak hesaplanmaktadır?
Dünya Bankası'nın Türkiye Denizcilik Sektörü Projesi kapsamında sağlamak istediği finansmanın mevcut durumu nedir?
Projenin duraksadığı iddiaları doğru mudur?
Duraksamanın sebebi nedir?
Bakanlığınızın koordinasyonunda yürütülen çalışma kapsamında koster filosunun yenilenmesine yönelik bir finansman modeli oluşturulmuş mudur?
Oluşturulduysa bu modelin detayları nelerdir?
Hangi gemi tipleri kapsam altında olacaktır?
Oluşturulmadıysa sürecin tamamlanması için belirlenen takvim nedir?
2015 yılında yürürlüğe giren hurda teşviki ve 2020'de açıklanan KOSGEB desteklerine rağmen bugüne kadar tek bir geminin bile yenilenememiş olmasının sebepleri nelerdir?
Sektörün hurda teşvikinin maliyetler ve finansman eksikliği nedeniyle işlevsiz kaldığı yönündeki eleştirilerine Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir?
Hurda teşviki ve diğer destek mekanizmalarının yeniden düzenlenmesine yönelik Bakanlığınız bünyesinde devam eden veya planlanan bir çalışma var mıdır? Varsa ayrıntıları nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Abdulkadir Uraloğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı ·
Türk ticaret filosunun yenilenmesi amacıyla ekonomik ömrünü tamamlamış gemilerin hurdaya ayrılmasını desteklemek maksadıyla 15.04.2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanun çıkarılarak uygulamaya esas olmak üzere "Hurdaya Ayrılan Türk Bayraklı Gemilerin Yerlerine Yeni Gemi İnşa Edilmesinin Teşvikine Dair Yönetmelik" düzenlenmiş olup zaman içerisinde yapılan değerlendirmeler çerçevesinde Yönetmeliğin kapsamı da genişletilerek en güncel hali 23.03.2024 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Bu yönetmelik kapsamında hazırlanan proje için hesaplanan bir finansman miktarı bulunmamakla birlikte, Bakanlığımızın bütçe imkanları doğrultusunda her yıl hurda teşvikinden yararlanacak gemi sayısı yıllık 10 adet olup toplam tonaj üst sınır 50.000 grostondur. Yönetmelik kapsamında ilk teşvik uygunluk belgesi 2022 yılı içinde düzenlenmiş olup 2023 yılında, Bakanlığımızca sağlanan ve toplam 12 milyon Türk Lirasına ulaşan Hurda Teşvikinden faydalanan ilk deniz aracının yapımı tamamlanmıştır. 2024 yılı içerisinde ise 4 adet ve 2025 yılı Ocak- Kasım döneminde de inşası devam eden 2 adet gemi için toplam 15.766.151 ABD Doları tutarında Teşvik Uygunluk Belgesi düzenlenmiştir.
Türkiye ile Dünya Bankası arasındaki mali iş birliği; kurumsal olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda yürütülmektedir. Dünya Bankası tarafından sağlanan krediler, Hazine'nin borçlanma stratejisi ve kamu yatırım öncelikleri doğrultusunda yapılandırılmakta olup ilgili sektör Bakanlıkları proje bazında uygulayıcı veya ilgili kurum olarak sürece dahil olmaktadır. Bu çerçevede, halihazırda Dünya Bankasının Türkiye için özel olarak tanımlanmış, onaylanmış ve yürütülmekte olan bağımsız bir "Denizcilik Sektörü Projesi" ve bu kapsamda tahsis edilmiş bir finansman bulunmamaktadır.
Dünya Bankası tarafından denizcilik sektörü için Nisan 2025'te hazırlanan "Sustainable Shipping and Ports in Türkiye: Fuels & Ports Study" raporu; alternatif denizcilik yakıtları, liman altyapısı, yeşil koridorlar, düzenleyici çerçeve ve teşvik mekanizmaları hakkında teknik ve politika odaklı bir değerlendirme sunmaktadır. Ancak söz konusu çalışma, herhangi bir kredi tahsisi veya yatırım projesi içermemekte, yalnızca politika diyaloğu, teknik analiz ve kapasite geliştirme amacı taşımaktadır. Dünya Bankası, Türkiye özelinde denizcilik alanında finansman içeren resmi bir proje yürütmemekle birlikte söz konusu rapor, ile süreç ön fizibilite ve yol haritası düzeyinde tamamlanmıştır.
Diğer taraftan Bakanlığımızca; Kabotaj hattında veya içsularda sefer yapan, ana sevk sisteminin enerji kaynağını fosil yakıttan alternatif çevre dostu bir enerji kaynağına dönüştürecek cins ve nitelikleri Bakanlıkça belirlenen ticari gemi, deniz ve içsu yolu araçlarının sahiplerinin, dönüşüm maliyetinin 9050'sine kadar ve yeni inşa edilecek, cins ve nitelikleri Bakanlıkça belirlenen ticari gemi, deniz ve içsu yolu araçlarının sahiplerinin de makine maliyetinin 9o100*üne kadar desteklenmesi planlanmaktadır.
Abdulkadir URALOĞLUBakan