Hakkari ili Yüksekova ilçesine bağlı Dağlıca köyünden göç eden vatandaşların bazı taleplerine ilişkin
Kaynak göster
Öznur Bartin (DEM Parti), 23 Aralık 2025 tarihinde 7/38059 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 139 gün sonra, 11 Mayıs 2026).
Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Hakkari ili Yüksekova ilçesine bağlı Dağlıca köyünden göç eden vatandaşların bazı taleplerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38059, 23 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38059-hakkari-ili-yuksekova-ilcesine-bagli-daglica-koyunden-goc-eden-vatandaslarin-bazi-talepler (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/05b082a8-a589-46da-aa1d-019b4f35afda
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 139 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Hakkâri ili Yüksekova ilçesine bağlı Dağlıca köyünün mezralarından olan Üçkardeş (Zâre) ve Nerik (Nerik) mezraları, 1993 yılında kamuoyunun da yakından bildiği güvenlik gerekçeli olaylar nedeniyle zorunlu göçe tabi tutulmuştur. Aradan geçen otuz yılı aşkın süreye rağmen, söz konusu mezralara yönelik kalıcı geri dönüş sağlanamamış, yurttaşların yaşam alanlarıyla olan bağları fiilen koparılmıştır.
Zorunlu göçten bugüne kadar geçen sürede, mezralara yalnızca patika yollarla ulaşım sağlanabilmekte olup, herhangi bir araç yolu inşa edilmemiştir. Bu durum, yerleşim yerlerine erişimi fiilen imkânsız hâle getirmekte; yurttaşların mülkiyet, barınma, üretim ve yaşam haklarını kullanmalarını engellemektedir. Hâlihazırda Üçkardeş ve Nerik mezralarıyla doğrudan bağlantılı yaklaşık 1.500 yurttaş bulunmakta olup, yol yapılması ve idari engellerin kaldırılması hâlinde bu yurttaşlar köylerine geri dönmek istediklerini açıkça ifade etmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Zorunlu göç öncesinde Üçkardeş mezrasında yaklaşık 1.150, Nerik mezrasında ise 850 kişi yaşamaktaydı. Ancak yurttaşlar, yıllar boyunca yalnızca askeri makamlarca verilen geçici ve süreli izinlerle, köylerinde en fazla birkaç gün kalabilmiş; ardından yeniden ayrılmak zorunda bırakılmıştır. Günümüzde dahi, her ne kadar valilik makamlarınca herhangi bir kısıtlama olmadığı belirtilse de fiiliyatta Yüksekova İlçe Jandarma Komutanlığı'ndan izin alınmadan söz konusu mezralara gidilememektedir. Verilen izinler ise birkaç günle sınırlandırılmakta, bu durum kalıcı yaşamı, tarım ve hayvancılık faaliyetlerini imkânsız kılmaktadır.
Bu uygulamalar, Anayasa'nın 23'üncü maddesinde güvence altına alınan yerleşme ve seyahat özgürlüğü, 35'inci maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı ve 2'nci maddede yer alan hukuk devleti ilkesi ile açıkça çelişmektedir. Ayrıca Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Birleşmiş Milletler Zorla Yerinden Edilme Rehber İlkeleri ve AİHM içtihatları, yerinden edilen kişilerin güvenli, gönüllü ve onurlu geri dönüşlerinin sağlanmasını devletlerin pozitif yükümlülüğü olarak tanımlamaktadır.
Öte yandan, mezralara ulaşımı sağlayacak yol güzergâhı tamamlandığı takdirde; Yazılı Köyüne bağlı Kapalı, Demirli, Alaso, Çevrecik ve Topacık mezraları da bu yolu aktif biçimde kullanabilecektir. Ancak bu mezralara da hâlen izinle gidilebilmekte, kalıcı dönüşlere müsaade edilmemektedir. Üçkardeş mezrası yolunda bugüne kadar toplam 10 km'lik güzergâhın yalnızca 2 km'lik kısmı tamamlanmış, kalan 8 km'lik bölüm ise yıllardır bitirilmemiştir.
Söz konusu yolun tamamlanması ve mezralara dönüşe izin verilmesi hâlinde, 5.000"den fazla yurttaşın kendi topraklarına geri döneceği ifade edilmektedir. Buna rağmen, bugüne kadar yapılan dilekçe başvuruları ve sözlü talepler karşılıksız kalmış, kamu kurumlarınca verilen hiçbir taahhüt hayata geçirilmemiştir. Özellikle 87 yaşındaki Numan amcanın, kendi köyüne ulaşabilmek için son derece ağır koşullarda yürümek zorunda kalması, yaşanan mağduriyetin insani boyutunu gözler önüne sermektedir.
Beyaztepe, Dilekli, Çanaklı ve Kivona bölgelerinde askeri üslerin kurulmuş olması ve bu alanlarda güvenlik güçlerinin sürekli olarak yaşamlarını sürdürebilmesi, söz konusu mezralara yurttaşların dönüşlerinin de güvenlik gerekçesiyle engellenemeyeceğini göstermektedir. Demokratikleşme ve kalıcı barışın inşası, yerinden edilmiş yurttaşların mekânsal, ekonomik ve toplumsal bağlarının yeniden kurulmasıyla mümkündür.
Bu bağlamda, Hakkâri ilindeki tüm köy ve mezralar bakımından fiili ve idari kısıtlamaların. kaldırılması, ulaşım ve altyapı hizmetlerinin tamamlanması ile kalıcı ve onurlu köye dönüş politikalarının hayata geçirilmesi; teknik bir altyapı meselesinin ötesinde, hak temelli, barışçıl ve demokratik bir kamusal yükümlülük olarak ele alınmalıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Zorunlu göç nedeniyle yerinden edilen yurttaşların yaşadığı sosyal, psikolojik ve ekonomik travmalar Bakanlığınızca izlenmekte midir?
Yaşlı yurttaşların (örneğin 87 yaşındaki Numan amcanın durumu) köylerine erişememesinin yarattığı insani mağduriyet hakkında bir çalışma yapılmış mıdır?
Geri dönüşlerin sağlanması hâlinde, sosyal destek ve uyum programları uygulanacak mıdır?
Zorunlu göç mağdurlarına yönelik onarıcı sosyal politikalar neden hayata geçirilmemektedir?
Hakkâri ilinde köy ve mezralara dönüşlerin engellenmesi nedeniyle zorunlu göç mağduru olduğu tespit edilen kişi ve hane sayısı kaçtır; bu yurttaşlara sağlanan sosyal destekler nelerdir ve kalıcı ve onurlu köye dönüş politikalarının hayata geçirilmesi hâlinde, sosyal onarım ve uyum sürecini destekleyecek özel programlar geliştirilmesi planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o :a)09.12.2025 tarihli ve 1754503 sayılı yazınız.
b) 02.01.2026 tarihli ve 1768720 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Hakkari Milletvekili Sayın Öznur BARTİN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/37146 ve 7/38059 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
1. 7737146 Cevap Metni (6 Sayfa)
2. 738059 Cevap Metni (1 Sayfa) Telefon No:(312) 705 73 30 İŞ
138053 EL76
Hakkari Milletvekili Sayın Öznur BARTİN'e Ait 7/38059 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız aile ve topluma yönelik koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve rehabilite edici sosyal hizmet faaliyetlerini yürütmekte; aile yapısının ve değerlerinin korunması, güçlendirilmesi, ailenin sosyal refahının artırılması ve çocuk, kadın, erkek, engelli ve yaşlı tüm ihtiyaç sahiplerinin sosyal hizmetlerden yararlandırılması için gerekli çalışmaların, politika ve stratejilerin hayata geçirilmesini sağlamaktadır.
Bu hizmetlerin sunumunda Bakanlığımıza bağlı olarak hizmetlerini sürdüren Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun 3*üncü maddesinde "ihtiyaç o sahiplerinin tespit edilerek sosyal hizmet müdahalesinin ve takibinin gerçekleştirilmesinden, çocuk, genç, kadın, erkek, engelli, yaşlı bireylere ve ailelerine koruyucu, önleyici, destekleyici, geliştirici hizmetler ile rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin bir arada ve en kolay ulaşılabilir biçimde, gerektiğinde kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve gönüllüler ile iş birliği içinde sunulmasından ve bu hizmetlerin koordinasyonundan sorumlu gündüzlü sosyal hizmet kuruluşları" olarak tanımlanmıştır.
SHM'lerde, 09.02.2013 tarihli ve 28554 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Hizmet Merkezleri Yönetmeliği ve hizmet alanına ilişkin mevzuat uyarınca, müracaat odaklı hizmetlerin yanı sıra arz odaklı, yerinden, bütüncül ve izlenebilir bir sosyal hizmet anlayışı benimsenmiştir.
Bu kapsamda Hakkâri ilinde bulunan Hakkâri (Merkez), Şemdinli ve Yüksekova Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM) aracılığıyla gerekli sosyal hizmet müdahaleleri, koruyucu önleyici çalışmalar ve rehberlik/yönlendirme faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.
Diğer taraftan Bakanlığımızca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıfları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza yönelik başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli ve yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan