Türkiye limanlarında 2025 yılı Ocak-Kasım döneminde ihracatın azalıp, ithalatın artmasına ilişkin
Kaynak göster
Şenol Sunat (İYİ Parti), 22 Aralık 2025 tarihinde 7/38133 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 44 gün sonra, 4 Şubat 2026).
Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa). “Türkiye limanlarında 2025 yılı Ocak-Kasım döneminde ihracatın azalıp, ithalatın artmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38133, 22 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38133-turkiye-limanlarinda-2025-yili-ocak-kasim-doneminde-ihracatin-azalip-ithalatin-artmasina (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0b1e9d62-fb72-4fbc-9d5c-019b46045a60
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 44 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)| Aşağıdaki sorularımın Anayasası'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı maddesi gereğince Ticaret Bakanı Sn. Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. 17.12.2025
SUNAT
Ticaret Bakanlığı ve ilgili kamu kurumlarının yayımladığı veriler, Türkiye limanlarında elleçlenen toplam yük ve konteyner hacminin artmaya devam ettiğini göstermektedir. Ancak 2025 yılı Ocak-Kasım dönemine ilişkin veriler, bu büyümenin ihracat odaklı değil; ağırlıklı olarak ithalat kaynaklı olduğunu ortaya koymaktadır. Limanlarda elleçlenen konteyner sayısı artarken, dolu ihracat konteynerlerinde gerileme, boş ihracat konteynerlerinde ise dikkat çekici bir artış yaşanmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Denizcilik Genel Müdürlüğü verilerine dayanan analizlere göre; söz konusu dönemde gemilere yüklenen ihracat konteynerlerinin yaklaşık yüzde 22'si boş olarak gönderilmiş, dolu ihracat konteynerleri gerilerken, boş konteyner sayısı yüzde 35 artmıştır. Buna karşılık dolu ithalat konteynerlerinde yaklaşık yüzde 10'luk artış gerçekleşmiştir. Boş gönderilen ihracat konteynerlerinin, ithalat yüküyle dolu biçimde geri dönmesi; Türkiye'nin dış ticaret yapısında ihracatın zayıfladığı, ithalatın ise kalıcı biçimde arttığı yönünde ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.
Bu tablo, "ihracata dayalı büyüme" hedefi ile fiili dış ticaret verileri arasında belirgin bir uyumsuzluk olduğunu; konteyner taşımacılığında niceliksel artışa karşın niteliksel bir bozulma yaşandığını göstermektedir. İhracatın değer ve hacim olarak güçlenememesi, sanayi üretimi, rekabet gücü ve dış ticaret dengesi açısından orta ve uzun vadeli riskler barındırmaktadır.
Bu çerçevede, dış ticaretin yapısal sorunlarının ve izlenen politikaların etkinliğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir:
SORULAR
2025 yılı Ocak-Kasım döneminde gemilere yüklenen ihracat konteynerlerinin yaklaşık yüzde 2?'sinin boş gitmesi, Ticaret Bakanlığı tarafından nasıl değerlendirilmektedir?
Aynı dönemde dolu ihracat konteynerlerinin azalmasına karşılık boş ihracat konteynerlerinin yüzde 35 artmasının temel nedenleri nelerdir?
Dolu ithalat konteynerlerinde gözlenen yaklaşık yüzde 10'luk artışın, Türkiye'nin dış ticaret dengesi ve cari açık üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlığınızın bir değerlendirmesi bulunmakta mıdır?
Boş gönderilen ihracat konteynerlerinin ithalat yüküyle dolu biçimde geri dönmesinin; lojistik maliyetler, navlun fiyatları ve liman işletmeciliği açısından ekonomiye yıllık maliyeti ne kadardır?
Sonuç yılda konteyner hacmi artmasına rağmen ihracat yükündeki gerilemenin, izlenen kur, teşvik ve dış ticaret politikalarıyla bir bağlantısı bulunmakta mıdır?
"İhracat odaklı büyüme" hedefi çerçevesinde, ihracat konteynerlerinin doluluk oranını artırmaya yönelik somut bir politika veya eylem planı bulunmakta mıdır?
Küresel rekabet koşulları ve parite etkileri dikkate alındığında, Türkiye'nin konteyner taşımacılığında ithalat ağırlıklı bir büyüme yapısına kalıcı olarak yönelme riski Bakanlığınızca öngörülmekte midir?
Son yıllarda yapılan liman ve lojistik yatırımlarının, ihracat yerine ithalat hacmini artırdığı yönündeki değerlendirmeler dikkate alındığında, bu yatırımların dış ticaret dengesi üzerindeki etkisi Bakanlığınızca nasıl izlenmektedir?
Mevcut dış ticaret eğiliminin devam etmesi hâlinde, ihracatın taşımacılık ve lojistik boyutunda yaşanabilecek yapısal zayıflamalara karşı alınması planlanan önlemler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi | : 02.01.2026 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1768720 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Manisa Milletvekili Sayın Şenol SUNAT tarafından verilen 7/38133 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
ÖnmerBelak
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (2 Sayfa) Faks No: (0312) 449 1341 Fatih Mehmet ÖZCAN | İnternet Adresi: www .ticaret.gov.tr
TİCARET BAKANLIĞI
Manisa Milletvekili Sayın Şenol SUNAT'a Ait 7/38133 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 9) Şirketlerimizin ihracata hazırlanması ve uluslararası pazarlarda rekabet avantajı kazanmaları amacıyla kapasitelerinin güçlendirilmesi, ürünlerinin yurt dışında tanıtımı, pazarlanması, tutundurulması ve markalaşmasının desteklenmesine yönelik giderler ile ihracatımızın sürdürülebilir artışının sağlanması için 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar çerçevesinde ihracat destekleri sağlanmaktadır. Söz konusu Karar kapsamında yeni pazarlara açılmak ya da yurt dışı pazarlardaki rekabetçiliğini artırmak isteyen firmalarımıza pazara giriş belgeleri, yurtdışı marka tescil, yurt dışı pazar araştırması, yurt dışı ve yuri içi fuarlara katılım, birim kira, tanıtım, heyetler, markalaşma, yeşil mutabakata uyum konularında destekler verilmektedir.
Bu çerçevede, mal ve hizmet ihracatına yönelik olarak 2025 yılında yaklaşık 33 milyar TL destek ödemesi gerçekleştirilmiş olup, 2026 yılında mal ve hizmet ihracatına yönelik devlet destekleri için 45 milyar TL bütçe ayrılmıştır. Desteklerin detaylarına ilişkin bilgilere ise Bakanlığımızın resmi internet sayfasından (Wwww.ticaret.gov.tr) erişilebilmektedir.
Öte yandan, ihracatçı firmalarımızın küresel finansmana erişim imkânlarını genişletmek, desteklemek ve kolaylaştırmak da firmalarımızın dış pazarlarda rekabetçi konumlarını sürdürebilmeleri açısından önem taşımaktadır. Bu doğrultuda, Bakanlık olarak ihracatçımızın daha düşük maliyetli finansman imkânlarına kavuşması için Türk Eximbank, Türk Ticaret Bankası ve İhracatı Geliştirme Anonim Şirketi (İGE A.Ş.) ile iş birliği içinde çalışmalarımız sürdürülmektedir.
Bakanlığımız dış ticaret ve cari işlemler dengesine dair tüm verileri yakından takip ederek gerekli tedbirleri almaktadır. Nitekim, AB'nin ithalatının yatay seyri, zayıf dış talep, yakın coğrafyamızda süregelen savaşlar, iç karışıklıklar ve gerilimler, tarife artışlarının getirdiği belirsizliğin devam etmesiyle beraber gelen zorlu rekabet koşullarına rağmen hem mal hem de hizmet ihracatımızda artış devam etmekte olup, dış dengedeki iyileşme istikrarlı şekilde devam etmektedir.
Bununla birlikte, boş konteyner hareketliliğindeki değişimler sadece dış ticaret dengesi ile ilgili değildir. Küresel arz-talep dengesine ve jeopolitik gelişmelere bağlı olarak boş konteyner elleçlemelerinde artış ve azalışlar olabilmektedir. Örneğin, geride bırakılan dönemde Kızıldeniz'deki güvenlik sorunları nedeniyle gemilerin rotalarını Ümit Burnu'na çevirmesi gibi gelişmeler küresel ticareti ve konteyner dolaşım hızını yavaşlatmıştır. Pandemi döneminden itibaren değişen alışkanlıklar da konteyner hareketliliğini etkileyen unsurlardandır. Her halükârda söz konusu gelişmeler Bakanlığımızca izlenerek gerekli tedbirler alınmaktadır.
Diğer taraftan, ülkemizin artan dış ticaret hacmi doğrultusunda, ticaret erbabına sunulan gümrük hizmetlerinin sade, şeffaf ve dijital bir mevzuat yapısı temelinde yürütülmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Bu kapsamda, yeni nesil gümrük uygulamaları hayata geçirilmekte; fiziki altyapısı ve teknik kapasitesi güçlendirilmiş yeni gümrük idareleri aracılığıyla dış ticaret süreçlerinin hızlandırılması ve maliyetlerin azaltılması hedeflenmektedir.
Hâlihazırda 161 faal gümrük müdürlüğü ile hizmet sunulmakta olup, 2025 yılında Karasu, Konya Ereğli ve Bingöl Gümrük Müdürlükleri faaliyete geçirilmiştir. Ayrıca, Adana Gölovası Gümrük Müdürlüğünün 2026 yılı içerisinde hizmete alınması planlanmaktadır.
Gümrük işlemlerinin dijitalleşmesi kapsamında, Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri (BİLGE) sistemi merkezli olarak Tek Pencere, Kağıtsız Gümrük, Yükümlü Kayıt ve Takip Sistemi gibi uygulamalar yaygınlaştırılmıştır. Konteyner ve Liman Takip Sistemi ile limanlardaki eşya hareketleri elektronik ortamda izlenmekte; Liman Kapı Otomasyon Sistemi sayesinde ihracat yükü taşıyan araçların liman giriş süreçleri hızlandırılmaktadır. Havayolu taşımacılığında ise "Havayolu Gümrük Beyan Sistemi" ile işlemlerin dijital ortamda gerçekleştirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir.
İlaveten, sınır ötesi e-ticaret ve mikro ihracat işlemleri basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamalarıyla hızlandırılmış, ihracatçılara zaman ve maliyet avantajı sağlanmıştır. Ortak Transit Rejimi, NCTS ve izinli gönderici uygulamaları ile transit taşımalar kolaylaştırılmış; gümrük kapılarından hızlı geçiş suretiyle operasyonel verimlilik artırılarak lojistik süreçler hızlandırılmıştır.
Öte yandan, ülkemizde yer alan limanlarda karşılaşılan sorunların çözülmesi, bürokratik
• ve idari süreçlerin hızlandırılması, limanların etkin kullanımının sağlanması için Bakanlık olarak, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile iş birliği içerisinde çalışmalar sürdürülmektedir.