Giresun'da yapılması planlanan balık çiftliklerine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Mehmet ÖZHASEKİ tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını dilerim.

SORULAR

1. 08.2023

   Elvapfişık GEZMİŞ Giresun Milletvekili TBMM Katip Üyesi

   Giresun'da Keşap İlçesi Yolağzı Köyü Açıkları mevkiinde, Ağ Kafeslerde Su Ürünleri Yetiştiriciliği (3.000 ton /yıl Alabalık) Tesisi için 13.06.2022 tarihinde, Ağ Kafeslerde Su Ürünleri Yetiştiriciliği (2.000 ton/yıl) Tesisi için 26.07.2022 tarihinde, Ağ Kafeslerde Su Ürünleri Yetiştiriciliği (1.000 ton/yıl) Tesisi için 05.08.2022 tarihinde, Düzköy açıkları mevkiindeki (2.000 ton/yıl Alabalık Yetiştiriciliği) Tesisiiçin 18.08.2022 tarihinde ÇED Olumlu Raporu verilmiştir.

   Oldukça temiz deniz suyuna sahip Giresun ili Keşap ilçesi ile Espiye ilçeleri arasında Düzköy, Yolağzı ve Hisarüstü Köylerinde "Ağ Kafeslerde Kültür Balığı Yetiştiriciliği" projeleri faaliyete geçirilecektir.

   Keşap ilçesinde bulunan Asarkaya Aile, Uluburun Halk, TI ve Düzköyaltı Plajları yüzme suyu kalitesi bakımından en temiz kalite kriterlerine sahip plajlardandır. Bu sahil, koy ve plajlar yalnızca yöre halkının değil tüm şehrin kullandığı, deniz turizmi ve doğal güzellikleriyle Karadeniz sahil kesiminde kalan ender yerlerdendir.

   Düzköy Köyünde seçilen yer dikkate alındığında Karakoç, Tepeköy, Kılıçlı, Yolağzı ve Hisarüstü Köyleri de projeden kötü etkilenecek köyler arasındadır.

   Balık çiftliklerinin kurulacağı alanların yöreye has deniz canlılarının yaşam ve üreme alanlarına koylara ev yaptığı bu sebeple kıyı balıkçılığı ve çeşitleri açısından özel bir yapıya sahip alanlar olduğu görülmektedir.

   Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporları (ÇED) sürecinde Proje konusu faaliyete ilişkin, halkı bilgilendirmek, projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere Giresun Çevre ve Şehircilik Müdürlüğünün başkanlığında gerçekleştirilen halkın katılımı toplantılarında yapılan itirazlar, öneri ve talepler dikkate alınmamıştır.

   Konuya ilişkin olarak;

2. Giresun İlinde faaliyet gösteren "Ağ Kafeslerde Kültür Balığı Yetiştiriciliği" tesisleri ve üretim kapasiteleri nedir? ÇED olumlu raporu alan yada ÇED süreci devam, proje aşamasında yer alan tesis sayısı nedir? Üretim planlaması yapılan yerler nerelerdir?

3. Keşap İlçemizde kafes balıkçılığı projelerinin düşünüldüğü alanlar ÇED Sürecinde "Denizlerde Balık Çiftliklerinin Kurulamayacağı Hassas alan Niteliğindeki Kapalı Koy ve Körfez Alanlarının Belirlenmesine İlişkin Tebliğ" kapsamında değerlendirilmiş midir? O halde ÇED sürecinde Düzköy ve diğer proje alanlarının tebliğ kapsamında hassas alan niteliği neden göz ardı edilmiştir?

4. Giresun valiliği tarafından 2012 yılında kurulan Giresun Turizm Altyapı Hizmet Birliği (GİRTAB)'nin önemli turizm yerlerinden birisi olarak kabul ettiği Düzköy'de hayata geçirilmek istenen proje Turizm sektörü açısından endişe yaratmaktadır. Çiftliklerin kurulduğu alanlarda suyun rengi ve kalitesi değiştiği görülmektedir. Söz konusu kurulması planlanan yerde deniz altı görüş mesafesi berrak ve temiz olduğu halde kurulduktan sonra görüş mesafesi 2-3 m'ye kadar düşecek ve deniz dibi adeta bir çöplük görünümünü alacaktır. ÇED sürecinde kurulması planlanan tesisin yöre halkı ve yabancı ziyaretçiler için ortaya çıkaracağı olumsuzluklar yeterince değerlendirilmiş midir?

5. ÇED Başvuru Dosyasını hazırlayan çalışma grubu içinde hangi kurum ve kişiler yer almıştır? Komisyonun bu tebliğ kapsamında yaptığı değerlendirmelerde bağımsız hareket edemediği yönündeki kaygılar yersiz midir? Faaliyete geçirilecek projelere ilişkin vatandaşlarımızın taşıdığı kaygılar ÇED inceleme ve değerlendirme komisyonu üyesi kurum ve kuruluşlar tarafından neden dikkate alınmamıştır?

6. Bilimsel değerlendirmelerden uzak, halkın görüş ve önerilerinin yok sayıldığı ÇED süreçleriyle sağlanacak ekonomik faydadan çok telafisi mümkün olamayan zararlar ortaya çıkacağı dikkate alınmakta mıdır?

7. Keşap ve Espiye ilçeleri kıyı balıkçılığı ve çeşitleri açısından özel bir yapıya sahiptir. Balıklara verilen yemlerin, antibiyotiklerin ve çeşitli kimyasalların o bölgede yaşayan ve çoğu endemik tür olan balıklara vereceği zararlar ÇED Raporlarında yer almış mıdır? Karadeniz bölgesinde bulunan ve yöreye has hamsi, palamut, mezgit, lüfer, çinekop, kalkan vb. balık türlerinin; ayrıca bölgede bulunan balık üreme kuyularının (löngöz) tesislerin faaliyete geçmesiyle zarar görmesi nasıl önlenecektir?

8. Karadeniz'deki rüzgar yönleri dikkate alındığında; kuzeybatı yönünden esen Karayel ile kuzeydoğu yönünden esen Poyraz rüzgarlarının yönü tesisin kurulması planlanan yerden kıyılara ve plaj alanlarına doğrudur. Bu durum da balık çiftliklerinde oluşacak her türlü kirliliğin ve atıkların kıyılara doğru taşınacağının göstergesidir. ÇED sürecinde bölgede rüzgar ve akıntı testleri hangi bölgelerde hangi tarihlerde gerçekleştirilmiştir? Deniz suyu fiziksel, kimyasal ve biyolojik analizleri hangi sıklıkla yapılmıştır? Tesislerin kıyıya uzaklığı ve derinliği ne şekildedir?

9. Yöre halkının kaygılarını, itirazlarını dile getireceği toplantıların müşavir firmanın inisiyatifine bırakılmaksızın Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü başkanlığında vatandaşlarımızın hukukunu koruyan bir anlayışla gerçekleştirilmesi sağlanmış mıdır?

10. ÇED sürecinde görüş ve önerileri alınan kamu kurum ve kuruluşlarının bağımsız objektif bir değerlendirme imkânı sizce var mıdır? Keşap ve Espiye ilçeleri arasında, Düzköy, Yolağzı ve Hisarüstü Köylerinin bulunduğu deniz sahasında kurulması planlanan 4 ayrı kafes balıkçılığı tesisi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na verilen ÇED dosyası hazırlama çalışma grubunda balık yetiştiriciliğinden anlayan Su Ürünleri Mühendisleri ve Balıkçılık Teknolojisi Mühendislerinin görüş ve önerilerine yer verildiğini düşünüyor musunuz? Düşünülen proje için su ürünleri kooperatifleri başta olmak üzere turizm dernekleri, üniversitelerin ve akademisyenlerin, yörede geçimini denizden karşılayan balıkçıların görüşleri ne kadar alınmıştır? ÇED Raporlarında bu görüşlere yer verilmiş midir? Gerek olta/kıyı balıkçılığı gerekse tekne balıkçılığı yaparak geçimini sağlayan esnafın olumsuz etkileneceğine raporlarda neden yer verilmemiştir?