Bolu ilinde evsel atık toplama ve geri dönüşüm uygulamalarına ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

1. Bolu il genelinde (merkez, ilçe ve beldeler dâhil) yıllık toplam evsel atık miktarı ne kadardır? Bu atıkların ne kadarı düzenli depolama sahalarına gönderilmektedir?

2. Bolu ilinde kaynağında ayrıştırılan ambalaj atıklarının toplam atık miktarına oranı yüzde kaçtır? Bu oranı artırmaya yönelik Bakanlığınızca yürütülen veya planlanan çalışmalar var mıdır?

3. Bolu il genelinde faaliyet gösteren düzenli depolama, geri dönüşüm, ön ayrıştırma ve benzeri tesislerin sayısı, kapasiteleri ve mevcut doluluk oranları nedir?

4. İl genelinde organik atıkların (mutfak, pazar, yeşil atıklar vb.) ayrı toplanması ve kompost veya benzeri yöntemlerle değerlendirilmesine yönelik bir proje veya uygulama bulunmakta mıdır?

5. Bolu'daki ilçe ve belde belediyeleri arasında atık toplama ve geri dönüşüm uygulamaları açısından ciddi farklılıklar bulunmakta mıdır? Bu farklılıkların giderilmesine yönelik Bakanlığınızca bir koordinasyon çalışması yapılmakta mıdır?

6. Bolu il genelinde tespit edilen kaçak döküm alanlarının sayısı kaçtır? Bu alanlara ilişkin olarak son beş yılda uygulanan idari yaptırımlar nelerdir?

7. Atık yönetimi ve geri dönüşüm faaliyetleri kapsamında Bolu iline son beş yıl içerisinde Bakanlığınızca sağlanan mali destek, hibe veya yatırım tutarı ne kadardır?

8. Bolu ilinde atık yönetimi ve geri dönüşüm alanında önümüzdeki yıllar için planlanan yeni tesis, kapasite artırımı veya altyapı yatırımları bulunmakta mıdır?

CEVAPLAR

1,3) Bolu İli genelinde geri dönüşüm, ön ayrıştırma ve benzeri tesislerin sayısı 23 adet olup; toplam kapasiteleri 626.615 ton/yıl'dır. Bolu İli genelinde faaliyet gösteren düzenli depolama sayısı 1 adet olup, Bolu Merkez Belediyesine aittir, toplam kapasitesi 914.980 m"dür. Ayrıca Bolu Merkez, Muduru, Seben, Kıbrısçık, Dörtdivan, Gerede, Yeniçağa, Mengen ilçeleri, Gökçesu, Karacasu ve Taşkesti Beldeleri ile İl Özel İdaresi sorumluluk sahalarında oluşan atıklar için Katı Atık Bertaraf Tesisleri Kurma ve İşletme Birliği (BEKAB) tarafından Bolu İlimiz Merkez İlçe Müstahkimler Köyü mevkiinde 960.655 m3 depolama hacim kapasiteli Katı Atık Düzenli Depolama tesisi yapımı devam etmektedir.

2) Ambalaj atığı ve toplam atık miktarları verileri Bakanlığımızca (ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğümü) yürütülmekte olan Atık Beyan Sistemi (TABS) üzerinden atık üreticilerince oluşturulan beyanlarla hazırlanan Atık İstatistikleri Bülteninde yer almaktadır. Söz konusu Bülten ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğümüz web sayfasında (https://çed.csb.gov.tr/atik-istatistikleri-bültenleri) yayınlanmakta olup, Resmi İstatistik Programı (RİP) kapsamında çalışmaları tamamlanarak en son 2023 yılı istatistikleri yayınlanmıştır.

4) 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi doğrultusunda Bakanlığımız; 2872 sayılı Çevre Kanunu başta olmak üzere ilgili ikincil mevzuat kapsamında atık yönetimine ilişkin ulusal strateji ve politikaların belirlenmesi, mevzuat hazırlanması, uygulamaların izlenmesi ve denetlenmesi görevlerini yürütmektedir.

Atıkların sahada ayrı toplanması ve yönetimi ise 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı

Büyükşehir Belediye Kanunu, 30829 sayılı Sıfır Atık Yönetmeliği ve ilgili meri mevzuat hükümleri uyarınca belediyelerin görev ve sorumluluğundadır.

Bu çerçevede Sıfır Atık Yönetmeliği kapsamında Ek-3 "Sıfır Atık Yönetim Sisteminin Kurulması İçin Kriterler" başlığı altında yer alan Ek-3/A "Mahalli İdareler İçin Kriterler" tablosunun 9 uncu maddesinde; toptancı halleri ve pazar yerlerinde gıda israfının önlenmesi amacıyla gerekli önlemlerin alınması, oluşan gıda atıklarının geri kazanımının sağlanması amacıyla kaynağında ayrı biriktirilmesine yönelik sistemlerin oluşturulması ile biyobozunur atıkların ayrı toplanarak kompost, biyometanizasyon vb. yöntemlerle değerlendirilmesine yönelik çalışmaların yapılması hüküm altına alınmıştır. Bu doğrultuda atıkların kaynağında ayrı biriktirilmesi ve geri kazanımının sağlanması amacıyla yerel yönetimler tarafından ayrı toplama sistemleri kurulmakta ve geliştirilmektedir.

Organik atıkların yönetimi kapsamında; hanelerden, pazaryerlerinden ve park-bahçe bakım faaliyetlerinden kaynaklanan mutfak atıkları, pazar atıkları ve yeşil atıkların ayrı toplanarak kompost veya benzeri biyolojik yöntemlerle değerlendirilmesine yönelik uygulamalar yerel yönetimler tarafından geliştirilebilmekte olup Bakanlığımız tarafından bu kapsamda rehber dokümanlar, teknik kriterler ve hedef oranlar belirlenerek uygulamalar izlenmektedir.

Pazaryerlerinden kaynaklanan organik içerikli atıkların ayrı toplanması ve uygun yöntemlerle değerlendirilmesine ilişkin hükümler ilgili mevzuat kapsamında yer almakta olup yerel yönetimler tarafından bu doğrultuda uygulamalar yürütülmektedir.

Bolu İli genelinde de Sıfır Atık Yönetmeliği kapsamında belediyeler tarafından sıfır atık yönetim sistemleri kurulmakta olup hizmet alanı için sıfır atık belgesi alan belediyeler, verilen eğitim faaliyetleri ve yürütülen farkındalık çalışmaları aracılığıyla kaynağında ayrı toplama uygulamaları yaygınlaştırılmaktadır. Bolu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğümüz tarafından belediyelere teknik destek sağlanmakta ve uygulamalar izlenmektedir.

5) Sıfır Atık Yönetmeliği kapsamında belediyeler hizmet alanları içerisinde oluşan atıkların ayrı toplanmasından, geri dönüşüm ve geri kazanımından yükümlü kılınmıştır. Bu kapsamda gerekli altyapıyı oluşturmak belediyenin sorumluluğunda bulunmaktadır. Her belediyenin sıfır atık yönetim sistemini kurması zorunlu olmakla birlikte sistem kurulumunda uygulamada farklılıklar görülebilmektedir. Belediyelerin nüfus yoğunlukları, fiziki koşulları ve arazi yapıları farklılık gösterebildiğinden bu durum doğal karşılanmaktadır. Bolu ili özelinde sadece merkez belediyenin hizmet alanı için sıfır atık belgesi bulunmakta olup mahalli idarelere bu kapsamda 05.01.2026 tarihinde sisteminin ivedilikle kurulmasına yönelik resmi yazı yazılmıştır. Mahalli idarelerce sıfır atık yönetim sistemi kurulurken talep edilmesi halinde Bakanlığımız tarafından hibe desteği sağlanmaktadır.

6) 2025 yılında Gökçesu Belde Belediye Başkanlığına vahşi depolama yapılmasından dolayı 1.869,726 TL idari para cezası uygulanmıştır.

Diğer taraftan, Bakanlığımızca e-denetim sistemi verilerine göre 2021 yılı itibari ile Bolu İlinde gerçekleştirilen çevre denetimleri sonucunda Atık bertaraf ve geri dönüşüm faaliyeti gösteren 12 tesise 6.192.614,24 TL idari yaptırım uygulanmıştır.

7,8) Belediyelerin/birliklerin en uygun ve ekonomik şekilde atık yönetimi yatırımları yapması, atık yönetiminde çevresel yükümlülüklerini yerine getirmeleri amacıyla Bakanlığımızca yürütülen Katı Atık Programı (KAP) kapsamında, 2019 yılından itibaren Bolu Düzeni Depolama Tesisi yapım işi ve Bolu Belediyeler Birliği (BEKAB) Entegre Atık Yönetim Tesisi uygulama projesi hazırlanması işi için 860.862 TI. hibe desteği sağlanmış ve projeler tamamlanmıştır. Bolu Belediyeler Birliği (BEKAB) Entegre Atık Yönetim Tesisi Yapım İşi için 58.000.000 TL ve Bolu Belediyeler Birliği (BEKAB) Ön İşlem Tesisi Projesi hazırlanması işi için de 667.749 TL hibe desteği sağlanmakta olup projeler devam etmektedir.