Çığ tehlikesi olan bölgelerde kalıcı çığ önleme projeleri geliştirilmesi talebine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Gül ARLİ Van Milletvekili

Türkiye'nin zorlu iklim koşullarına ve dağlık, eğimli coğrafi yapıya sahip bölgelerinde kış aylarında yaşanan doğal afetler, yeterli ve zamanında önlemler alınmadığında ağır sonuçlara yol açmaktadır. Belli bölge ve illerde her yıl tekrarlanan çığ olayları, can ve mal kayıplarına neden olmakta; ulaşım, sağlık, tarım ve hayvancılık faaliyetlerini durma noktasına getirmektedir.

Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Son bir hafta içerisinde Van, Hakkâri ve Artvin olmak üzere birçok ilde meydana gelen çığ olaylarında insanlar yaşamını yitirmiş, yüzlerce hayvan telef olmuş, çok sayıda yerleşim yerinin yolu ulaşıma kapanmıştır.

Artvin'in Ardanuç ilçesine bağlı Aksu Yaylası'nda meydana gelen çığda iki çoban (Suat Temel, Afganistan uyruklu Kerimullah Azizulla) hayatını kaybetmiş, çoban Bülent Gezer için de arama kurtarma çalışmalarının hava koşullarına bağlı olarak sürdüğü bildirilmiştir. Van'ın Çatak ilçesinde bir evin üzerine düşen çığ nedeniyle 61 yaşındaki Gülnaz Bitik yaşamını yitirmiş; bölgede devam eden riskler nedeniyle 22'den fazla ev tedbir amaçlı tahliye edilmiştir. Van'ın Gürpınar ilçesine bağlı Yalaztepe Mahallesi'nde meydana gelen çığda ise çok sayıda hayvan enkaz altında kalmıştır. Hakkâri'nin Taşbaşı köyüne bağlı İde Mezrası'nda yaşanan çığda 8 boş ev ve 2 ahır zarar görmüş, yaklaşık 120 küçükbaş hayvan telef olmuştur.

Özellikle Van, sert iklim koşulları, yoğun kar yağışı, dağlık ve eğimli yapısı nedeniyle her yıl ciddi çığ tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Son günlerde etkili olan yoğun kar yağışı sonucunda Van genelinde 670'ten fazla yerleşim yerinin yolu ulaşıma kapanmış, yurttaşlar temel kamu hizmetlerine erişimde ciddi sorunlar yaşamıştır. Bölge genelinde yaşanan buzlanma ve don olayları karayolu ve havayolu ulaşımını aksatmış, günlük yaşam büyük ölçüde durmuştur.

Öte yandan, 4-5 Şubat 2020 tarihlerinde Van'ın Bahçesaray ilçesinde meydana gelen çığ olayında resmi verilere göre 42 kişi yaşamını yitirmiş, 84kişi de yaralanmıştır. İlk çığın ardından gerekli güvenlik önlemleri alınmadan sürdürülen arama kurtarma çalışmaları sırasında ikinci bir çığın meydana gelmesi, yaşanan kayıpların ihmal ve tedbirsizlik boyutunu gözler önüne sermiştir.

Tüm bu olaylar, öngörülebilir doğal afetlerin kader olmadığını; yaşam hakkını esas alan, önleyici bir afet politikasının zorunlu olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Çığ riski yüksek olduğu bilinen bölgelerde risk haritaları en son ne zaman güncellenmiştir? Bu haritalar kamuoyuna ve bölge halkına açık mıdır?

2. Çığ tehlikesi altında bulunan yerleşim yerlerinde yapılaşmaya ilişkin herhangi bir kısıtlama veya dönüşüm planı var mıdır? Çığ tehlikesine rağmen yerleşime açık tutulan alanlara ilişkin hangi kurumlar tarafından denetim yapılmaktadır? Bu denetimlerin sıklığı ne kadardır?

3. Sonbir haftada yaşanan olaylar sonrası hasar gören konut ve yapılar için yürütülen tespit ve yeniden inşa çalışmaları nelerdir?

4. İklim krizinin çığ riskini artırıcı etkilerine karşı ulusal düzeyde bir uyum ve önleme stratejisi hazırlanmakta mıdır?

5. Van, Hakkâri ve Artvin illerinde son 5 yıl içerisinde meydana gelen çığ olaylarının sayısı kaçtır? Bu olaylarda kaç kişi yaşamını yitirmiş, kaçı yaralanmıştır?

6. Çığ tehlikesi olan yollara dair can kayıplarının yaşandığı bölgelerde kalıcı çığ önleme projeleri (çığ tünelleri, bariyerler, yol güzergâhı değişiklikleri vb.) için yapılan çalışmalar var mıdır? Varsa bu çalışmalar hayata geçirilmiş midir? Geçirilmediyse gerekçesi nedir?

7. Riskli bölgelerde yaşayan yurttaşlara yönelik bilgilendirme, eğitim ve erken uyarı çalışmaları yürütülmekte midir? Yürütülüyorsa bu çalışmaların kapsamı nedir?

8. Bahçesaray'daki 2020 çığ faciasında arama-kurtarma ekiplerinin de yaşamını yitirmiş olması dikkate alındığında, çığ riski bulunan alanlarda müdahale ve kurtarma protokolleri yeniden düzenlenmiş midir?