Evsiz kalan vatandaşların desteklenmesine ilişkin

İlgi (o :23.01.2026 tarihli ve 1785152 sayılı yazınız.

İlgi yazı ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Özgül SAKİ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/39048 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan

Telefon No:(312) 705 7330 >

İstanbul Milletvekili Sayın Özgül SAKİ'ye Ait 7/39048 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni

Bakanlığımızca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıfları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza yönelik başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda çeşitli sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli ve yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır.

İlgili mevzuat doğrultusunda, SYD Vakıfları tarafından evsiz, mekânsız ve kimsesiz kişilerin tespiti yapılmakta ve bu kişilerin barınma ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Söz konusu kişilerin sosyal hizmetlere erişimi, SYD Vakıfları tarafından arz odaklı bir yaklaşımla gerçekleştirilen tespit çalışmaları aracılığıyla sağlanmaktadır. Tespit edilen kişiler, ihtiyaç durumlarına göre sosyal yardım programları ile sosyal hizmet modellerine yönlendirilmektedir. Ayrıca düşük gelirli vatandaşların barınma ihtiyacına yönelik, ülkemiz genelinde yürütülen çalışmalar da bulunmaktadır.

Bu kapsamda evsiz, mekânsız ve kimsesiz kişilerin tespiti yapılmakta, öncelikle kamu kurumlarına ait misafirhanelerde barındırılmaları sağlanmakta; bu imkânın bulunmaması hâlinde pansiyon, otel ve benzeri yerlerde konaklamaları temin edilmekte veya bu kişilerin kışı geçirebilmeleri amacıyla uygun mekânlar tahsis edilmektedir. Ayrıca, konaklayan kişilerin temizlik, sağlık, temel gıda, giyim ve diğer ihtiyaçları karşılanmakta; valilikler, kaymakamlıklar ve il müdürlükleri ile iş birliği içerisinde süreç yürütülmektedir.

Öte yandan oluşan giderler öncelikle vakıf imkânları çerçevesinde karşılanmakta, imkânların yetersiz kalması hâlinde ise Bütünleşik Sosyal Yardım Hizmetleri Bilgi Sistemi üzerinden "Evsizlere Konaklama Projesi" kapsamında Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünden kaynak talebinde bulunulmakta ve barınma ihtiyacı bulunan kişiler, SYD Vakıfları tarafından arz odaklı bir yaklaşımla tespit edilmekte; telafisi güç durumların önlenmesi amacıyla proaktif bir tutumla Evsizlere Konaklama Projesi yürütülmektedir.

Ayrıca 3294 sayılı Kanun kapsamında olan ihtiyaç sahibi vatandaşlardan oturulamayacak derecede eski, bakımsız ve sağlıksız evlerde yaşayanlara temel ve zaruri ihtiyaçlarından olan barınma ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla evlerinin bakım-onarımı, betonarme ev yapım yardımı, prefabrik ev yapım yardımı ve afet kapsamında ev eşyası alımı için ayni veya nakdi olarak yardım yapılmaktadır.

Bu kapsamda tematik ve kapsayıcı sosyal yardım programları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımız desteklenmekte olup Bakanlığımızca yürütülen sosyal yardım programlarına ilişkin detaylı bilgiler ve veriler Bakanlığımız internet sitesinden takip edilebilmektedir.

Diğer taraftan İstanbul ilinde faaliyet gösteren 38 Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) tarafından, çocuk, genç, kadın, erkek, engelli, yaşlı bireylere ve ailelerine koruyucu, önleyici, destekleyici, geliştirici hizmetler ile rehberlik ve danışmanlık hizmetleri tek çatı altında sunulmakta, gerekli sosyal hizmet müdahaleleri gerçekleştirilmektedir.

Ayrıca Bakanlığımızca engelli ve yaşlı bireylere yönelik bakım hizmetleri aile odaklı sosyal hizmet politikası doğrultusunda geliştirilmekte ve çeşitlendirilmektedir. Toplum temelli bakım anlayışı doğrultusunda; yatılı bakımın yanı sıra birey odaklı hizmet anlayışı ile engelli ve yaşlı bireylerin kendi sosyal çevrelerinden ayrılmadan yaşamlarını sürdürmelerini sağlayan bakım hizmet modellerine ağırlık verilmektedir. Aile yanında bakımı desteklemek amacıyla evde bakım yardımı, sosyal yardım, gündüzlü bakım hizmetleri, geçici misafir bakım hizmetleri ve ev tipi sosyal hizmet kuruluşu gibi toplum temelli bakım hizmetleri birlikte ve birbirini tamamlayıcı şekilde bütünleşik olarak sunulmaktadır.

Engelli bireylere, ailelerinin talepleri halinde yılda 30 güne kadar yatılı bakım merkezlerinde her türlü ihtiyaçları ücretsiz karşılanarak Bakanlığımıza bağlı bakım merkezlerinde geçici misafir bakım hizmeti verilmektedir. 2025 yılsonu itibarıyla 259 engelli birey geçici ve misafir bakım hizmetinden yararlanmıştır.

Ailesinin yanında bakımı mümkün olmayan ve kurum bakımı ihtiyacı olan engelli bireyler için, toplum temelli yaklaşımla en fazla 6 engelli bireyin ev ortamında hizmet almalarını sağlayan Umut Evi uygulamamız devam etmektedir. 2008 yılında hayata geçirilen Umut Evi uygulaması ile 2025 yılsonu itibarıyla 145 Umut Evinde 497 engelli birey ev ortamında bu hizmetten faydalanmaktadır.

Türkiye genelinde 145 Gündüzlü Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde engelli bireylerin öz bakım becerileri geliştirilirken diğer taraftan da sosyal yaşam becerileri geliştirilerek toplumsal yaşamın aktif birer üyeleri haline gelmeleri sağlanmaktadır. Bu merkezlerde ayrıca ailelere rehberlik ve danışmanlık hizmetleri sunulmaktadır. 2025 yılsonu itibarıyla toplam 145 Gündüzlü Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinden 2.686 engelli birey hizmet almaktadır.

Günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getiremeyen, ağır engelli/tam bağımlı olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen bakıma muhtaç ve hanede kişi başına düşen geliri net asgari ücret tutarının 2/3'ünden daha az olan ekonomik yoksunluk içerisinde bulunan engelli bireylerin bakımı için evde bakım yardımı sağlanmaktadır. Bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin bakımının aile yanında ve yaşadıkları çevrede desteklenmesi için 2006 yılından bu yana Evde Bakım Yardımı uygulaması devam etmektedir. 2025 yılsonu itibarıyla 516.720 kişi evde bakım yardımından yararlanmıştır.

Bununla birlikte, toplum temelli hizmetlerin yanı sıra kurum bakım ihtiyacı devam eden engelli bireylere engelli bakım merkezlerinde hak temelli, insan onuruna yaraşır ve yaş, cinsiyet ve engel durumuna uygun olarak bakım, rehabilitasyon ve aile danışma hizmetleri ücretsiz olarak sunulmaktadır.

Bakanlığımıza bağlı yaşlı bakım kuruluşlarımızda ise yaşlı bireylere yönelik barınma, bireysel öz bakım, sağlık, sosyal destek-danışmanlık, psikolojik destek-danışmanlık, rehabilitasyon, sosyal aktivite, beslenme, temizlik gibi hizmetler sunulmaktadır.

Asgari ücretin 1/3'ünden az geliri olan yaşlılar Bakanlığımıza bağlı huzurevlerinden ücretsiz faydalandırılmaktadır. Bu kapsamada Bakanlığımıza bağlı hizmet veren Huzurevi ve Huzurevi Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezlerimizde hizmet alan yaşlıların 9630*u kurum bakımı hizmetinden ücretsiz faydalanmaktadır. 2025 yılsonu itibarıyla Bakanlığımıza bağlı 173 huzurevi ve yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezinde 15.124 yaşlı bireye bakım hizmeti sunulmaktadır.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan