TBMM Kütüphanesinin dijitalleştirme çalışmalarına ve erişilebilirlik kapasitesinin artırılmasına ilişkin
Kaynak göster
Nimet Özdemir (CHP), 21 Ocak 2026 tarihinde 7/39309 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Başkan Numan KURTULMUŞ. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 24 Şubat 2026).
Nimet Özdemir (CHP, İstanbul). “TBMM Kütüphanesinin dijitalleştirme çalışmalarına ve erişilebilirlik kapasitesinin artırılmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/39309, 21 Ocak 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39309-tbmm-kutuphanesinin-dijitallestirme-calismalarina-ve-erisilebilirlik-kapasitesinin-artiril (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/acd27915-980f-499f-a374-019be4a82ae4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 34 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Sayın Numan
TBMM Kütüphanesinde kitap, dergi, gazete ve benzeri yayınlar dâhil olmak üzere yaklaşık 450 bine yakın materyal bulunduğu, bunların 357 bine yakını basılı kitaplardan oluştuğu bilinmektedir. Buna karşın, dijital erişim kapsamında internet üzerinden erişilebilen materyal sayısının yalnızca yaklaşık 4 bin ile sınırlı olduğu görülmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bilgi çağında yasama faaliyetlerinin etkinliği, milletvekillerinin güncel, hızlı ve kesintisiz bilgiye erişimi ile doğrudan bağlantılıdır. Özellikle milletvekillerinin 7 gün 24 saat uzaktan erişim imkânına sahip olması, yasama, denetim ve temsil görevlerinin gereği olarak büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, engelli bireylerin bilgiye erişimini kolaylaştıracak Braille alfabesi, sesli kitap ve erişilebilir dijital içerik uygulamalarının Meclis Kütüphanesinde son derece sınırlı olduğu ya da olmadığı ifade edilmektedir. Her ne kadar TBMM Kütüphanesi ulusal kütüphane statüsünde olmayan, kurum içi bir kütüphane niteliği taşısa da; çağdaş parlamentolarda bilgiye erişimde eşitlik, erişilebilirlik ve dijitalleşme, kurumsal itibarın ayrılmaz bir parçasıdır. '
Bu çerçevede;
I. TBMM Kütüphanesinde bulunan 357 bin basılı kitabın büyük çoğunluğunun dijital ortama aktarılmamış olmasının gerekçeleri nelerdir?
SORULAR
Mevcut dijitalleştirme çalışmalarının kapsamı, yıllık hedefleri ve uygulama takvimi var mıdır? Varsa bu hedefler nelerdir?
Dijital erişime açılan materyal sayısının yaklaşık 4 binle sınırlı kalmasının hukuki, teknik veya bütçesel nedenleri nelerdir?
Telif hakkı engeli gerekçesiyle dijitalleştirilemeyen eserlerin oranı nedir? Telif sorunu bulunmayan eserler için neden daha kapsamlı bir dijitalleştirme yapılmamaktadır?
TBMM Kütüphanesinde hâlihazırda Braille alfabesiyle yazılı kaç adet kitap bulunmaktadır? Bu kitapların konu dağılımı ve güncellik durumu nedir?
Görme engelli mijletvekilleri ve personel için Braille kitap, sesli kitap ve erişilebilir ekitap üretimine yönelik bir politika ya da düzenli çalışma yürütülmekte midir?
Görme engellilerin veya vatandaşın uzaktan erişimine olanak sağlayacak sesli kitap ve erişilebilir dijital kütüphane uygulamalarının hayata geçirilmemesinin gerekçesi nedir?
TBMM Kütüphanesinin, milletvekillerinin mekândan ve zamandan bağımsız biçimde 7/24 uzaktan erişimine imkân tanıyacak bir dijital kütüphane altyapısına kavuşturulması yönünde bir çalışma planı bulunmakta mıdır?
TBMM'nin kurumsal itibarı ve çağdaş parlamentolarla uyum açısından, Meclis Kütüphanesinin dijital ve erişilebilirlik kapasitesinin artırılmasına yönelik orta ve uzun vadeli bir strateji hazırlanması planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Başkan Numan KURTULMUŞ ·
Sayı : Z-43452547-120.07.03-4895S6 24 022026 Konu : Soru Önergesi
Sayın Nimet ÖZDEMİR İstanbul Milletvekili
İlgi O: 21.01.2026 tarihli ve 7/39309 esas numaralı yazılı soru önergeniz.
TBMM Kütüphanesinin dijitalleştirme çalışmalarına ve erişilebilirlik kapasitesinin artırılmasına ilişkin ilgi önergenizde yer alan sorularınız ekte cevaplandırılmıştır. Bilgilerinizi rica ederim.
Z BOZDAĞ Z
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili
CEVAPLAR:
Cevap1.,2.,3.,4.,5.,6., 7., 8. ve 9.- Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Kütüphanesi, derleme kütüphanesi olup öncelikli olarak milletvekilleri ve Meclis personeline hizmet veren bir ihtisas kütüphanesidir.
Koleksiyonda bulunan basılı eserlerin tamamının dijital ortama aktarılamamasının temel nedeni, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan kaynaklanan hukuki engellerdir. Mezkur Kanun'un 22'nci maddesi uyarınca çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Dijitalleştirme işlemi hukuki açıdan çoğaltma sayıldığından, telif hakkı koruması altındaki eserlerin eser sahibinin izni olmaksızın dijital ortama aktarılması mümkün bulunmamaktadır.
Koleksiyonun büyük çoğunluğu 20. ve 21. yüzyıla ait eserlerden oluşmakta olup, bu eserlerin önemli bir kısmı 5846 sayılı Kanun kapsamında koruma altındadır. 5846 sayılı Kanun'un 27'nci maddesi uyarınca eser sahibinin ölümünden itibaren 70 yıl süreyle koruma devam ettiğinden, koleksiyonun yaklaşık 9085'inin telif koruması altında olduğu değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, görme engelli milletvekilleri ve personelin ihtiyaçları doğrultusunda, kurum içi erişilebilir dijital içerik sunumu konusunda çalışmalar değerlendirilmektedir. Sesli kitap üretimi telif hakkı kapsamında çoğaltma ve işleme hakkını gerektirdiğinden, bu alanda atılacak adımlar 5846 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde planlanmaktadır. Fakat görme engelliler tarafından Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkanlığına bugüne kadar herhangi bir talep yöneltilmemiştir.
Dijital parlamento ve kağıtsız meclis projeleri kapsamında dijitalleştirme çalışmaları artan hızla devam etmektedir. Kullanıcı sayısı dijitalleştirme ile birlikte artmaktadır.
Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkanlığının kurumsal bir dijitalleştirme politikası mevcuttur. o Öncelik TBMM'nin kendi yayınlarına verilmiştir. Telifi bulunmayan eserler acikerisim.tbmm. gov.tr sisteminde yayınlanmaktadır.
Dijital dönüşüm kapsamında Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen başlıca çalışmalar şunlardır:
• 1908'den 2015 yılına kadar tüm tutanak dergisi ciltlerinin dijitalleştirme işlemleri tamamlanmıştır. 2015 yılından günümüze kadar olan tutanak dergisi ciltleri ise hem basılı olarak hem de dijital ortamda üretilmektedir.
• 2024 yılında temin edilen 4 adet seri tarayıcı ile yaklaşık bir milyon belge dijital ortama aktarılmıştır.
• 2025 yılında gazete ve dergi dijitalleştirmesi için Al boyutlu tarayıcı alınarak 50.000 sayfa gazete tam metin kelime taranabilir şekilde dijital ortama aktarılmıştır.
• 2024 yılında paydaş kurumlarla yürütülen iş birliği kapsamında dijital kaynak paylaşımı gerçekleştirilmiş ve yaklaşık 5 milyon dijital görüntü ihraç edilmiştir.
• Kütüphane 20 ulusal gazetenin basın arşivine günlük olarak erişim sunmaktadır. Bu hizmete TBMM Mobil uygulaması ve arşiv.:bmm. gov.tr adresi üzerinden tüm milletvekilleri ve Meclis çalışanları ulaşabilmektedir.
• arşiv.ibmm.gov.ir sistemi üzerinden çeşitli süreli yayınların dijital sayılarına TBMM Yerleşkesi içerisinden erişim ve kelime taraması yapılabilmektedir.
• 2025 yılında New York Times, Newsweek ve The Economist yayınları için internet aboneliği gerçekleştirilmiştir.
• 2025 yılında Springer Nature aboneliği ile 12.000 e-kitap kalıcı olarak Kütüphaneye kazandırılmıştır.