TMO'nun fındık piyasasına üretici lehine müdahale etmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Adıgüzel (CHP), 3 Şubat 2026 tarihinde 7/39876 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 27 Nisan 2026).
Mustafa Adıgüzel (CHP, Ordu). “TMO'nun fındık piyasasına üretici lehine müdahale etmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/39876, 3 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39876-tmo-nun-findik-piyasasina-uretici-lehine-mudahale-etmesi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/15dedc4c-2f3f-4da0-8ee0-019c283b300c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 83 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Dr. Mustafa Ordu Mill&tve
2025 üretim sezonunda yaşanan doğuda zirai don batıda kuraklık olayları, fındık üretiminde ciddi verim kayıplarına yol açmıştır. Tarım Bakanlığı verilerine göre 950, sahadan gelen bilgilere göre ise daha yüksek oranda verim kaybı olmuştur. Fındık piyasası, doğası gereği serbest piyasa dinamiklerinin yanında TMO müdahaleleriyle şekillenen bir yapıya sahiptir. Arz — talep dengesinin yanında, TMO'nun stok ve satış politikaları da fiyat oluşumunda belirleyici rol oynamaktadır. Rekoltenin belirgin bir biçimde düştüğü fiyatların da bariz yükseldiği bir dönemde TMO'nun önceki yıldan kalan fındığı piyasa sürmesi şok etkisi yaratmıştır. Bugünlerde yabancı kartel ve yerli paydaşlarının Rekabet Kurumu tarafından da tespit edilmiş uygulamaları ile piyasada fındık fiyatı dip yapmıştır. TMO'nun tam da bu dönemlerde fiyatı üretici ve ülke faydasına müdahalesi zaruridir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Rekolte düşüşü ve üretici zararları ortadayken TMO'nun piyasaya ürün satarak fiyatları baskılamasının, üreticiyi koruma göreviyle çeliştiği konusunda düşünceleriniz nedir?
Ziraidonun hemen ardından fındık fiyatları yükseliş trendindeyken Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) önceki sezon fındığını düşük fiyattan piyasaya vermesi, yabancı alıcıların piyasa manipülasyonuna fiilen katkı sağlamıştır. Bu işlemde sorumluluğu bulunan TMO yöneticileri hakkında işlem yapacak mısınız?
Serbest piyasada 380 TL'ye kadar çıkan ve rekoltenin 9650'den fazla düştüğü gerçeği karşısında sezon başında tüm sektör tarafından yetersiz bulunan 200 TU'lik taban fiyatı tam da bugünlerde sezon başında ziraat odaları ve bizlerin de önermemizde olduğu gibi 300 TL olarak revize etmeyi düşünüyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), alım yaptığı birçok üründe olduğu gibi kabuklu fındıkta da uyguladığı politikalar ile fiyatların üreticiler aleyhine gelişmesini engelleyerek oluşabilecek mağduriyetlerin önüne geçmektedir.
Bununla birlikte üreticilerin elinde ürün kalmadığı ve arzın yetersiz olduğu dönemlerde stoklarındaki ürünleri satışa açarak sanayici ve ihracatçının hammadde ihtiyacını karşılamasına katkı sağlamaktadır.
Son dönemde uygulanan politikaların da katkısıyla ülkemizin fındıktan elde ettiği ihracat geliri korunmuş ve birim fiyat artışı sağlanmıştır.
TMO'nun yabancı alıcıların manipülasyonuna doğrudan veya dolaylı olarak katkı sağlaması amacıyla kabuklu fındık satışı yapması gibi bir husus söz konusu olmayıp piyasa fiyatları ile uyumlu satış yapılmıştır.
TMO tarafından kabuklu fındık alım fiyatları belirlenirken başta üretici maliyeti olmak üzere, üretim miktarı, iç ve dış piyasa fiyatları, enflasyon, döviz kurları, ihracat birim fiyatı gibi birçok kriter göz önüne alınmaktadır. Belirlenen alım fiyatları başta üreticiler olmak üzere tüm sektör için referans (eşik) fiyat olmakla birlikte üreticilerin bu fiyatların altına ürün satmamaları hedeflenmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan