6 Şubat 2023 tarihli depremlerden sonra kurası çekilmesine karşın oturuma hazır hale getirilmeyen konutlara ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

Dünyanın en önemli sismik kuşaklarından birisi olan Alp-Himalaya Kuşağı üzerinde yer alan ülkemiz, haritalanmış olan 485 diri fay ile toprakları üzerinde dünyanın en fazla diri fayına sahip ülkesidir. Bu faylar. Kuzey Anadolu, Doğu Anadolu ve Batı Anadolu fay hatları olup 14.500 km'lik uzunluğa sahip ve tarih boyunca en büyük depremlere yol açan fay sistemlerinin başında gelmektedir. 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremler bu jeolojik riskin acı bir gerçeğe dönüşebileceğini bir kez daha göstermiştir.

6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli 9 saat arayla meydana gelen iki büyük deprem Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elâzığ, Gaziantep, Hatay, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa illerinde de büyük yıkıma yol açmış, resmi rakamlara göre 120 bin kilometre karelik alanda 11 ilimiz, 124 ilçemiz, 6 bin 929 köy ve mahallemiz ağır yıkıma uğramıştır. Ayrıca, bu depremlerde 53 bin 537 vatandaşımız hayatını kaybetmiş ve 107 bin 213 vatandaşımız yaralanmıştır. Yapılan hasar tespit çalışmalarına göre 850 bin civarında bağımsız birim ise çeşitli düzeylerde hasar almıştır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre 6 Şubat sonrası üzerinden geçen 3 yıllık süreçte 455 bin 357 ev ve iş yerlerinin yapımı tamamlanmış ve Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla anahtar teslim töreni yapılmıştır.

Ancak, kamuoyunda ve bölgede yapılan incelemeler sonucu birçok yerde anahtar tesliminin yapılmadığı, halen konteynerde kalındığı, altyapı sorunlarının yaşandığı, ticari faaliyetlere ilişkin sorunların olduğu, rezerv alan ve kamulaştırmaya yönelik mağduriyetlerin yaşandığı vb. birçok sorun görülmektedir.

Bu bağlamda;

1. 27 Aralık 2025 tarihinde yapılan anahtar teslim töreninde ev ve iş yerlerinin tamamlanmadığı ve anahtar teslimin yapıldığı bilgisine karşı kamuoyunda tartışma konusu olan ve basına yansıyan bilgiler dikkate alınarak konutlara yerleşim oranı kaçtır? Konut inşası henüz bitmediği halde kurada çekilişi yapılmış ancak teslim edilmemiş konut sayısı kaçtır? Hâlihazırda konteyner kentlerde yaşamını sürdürmekte olan vatandaşlarımızın sayısı kaçtır?

2. Benzer afetler sonrası Birleşmiş Milletlerin ortalama konteynerde kalma süresi olan 12-18 ay dikkate alındığında bölgedeki kalma süresini insani yaşam koşulları ve kış şartları bağlamında nasıl değerlendiriyorsunuz? Bütün depremzedelerin konutlara tam yerleşmesi için öngördüğünüz tarih nedir?

3. Konutlarda ve iş yerlerinde yaşanan altyapı (elektrik, su, kanalizasyon, telekomünikasyon vb.) eksikliklerinin tamamlanması hususunda bir iş planınız var mıdır? Bölgede su basması ve heyelan gibi hayatı olumsuz etkileyen durumların oluşma sebeplerine ilişkin bir araştırma yapılmış mıdır? İddia edildiği üzere kimi yerlerde bu olayların yanlış yer seçimi ve gerekli analiz eksikliğinden kaynaklandığını düşünüyor musunuz? Bu hususta bir çalışmanız var mıdır?

4. Deprem bölgelerinde hayatın normale dönmesinde ticari faaliyetlerin önemi dikkate alınarak I Kasım 2025 tarihinde son bulan mücbir sebep halinin uzatılması hususunda bir çalışmanız var mıdır? Bu kapsamda bölgede bireysel gelir analizleri yapılarak kredi borçları, faiz ödemeleri, kaynak ve teşvik sağlama hususlarında bir çalışmanız bulunmakta mıdır? Şayet böyle bir analiz varsa mücbir sebebin kendisi için ortadan kalkan tüccar, esnaf, sanayici sayısı ile hala mağduriyet yaşayanların sayısı kaçtır?

5. Depremzede tüccar, esnaf ve sanayicinin kolay ticari faaliyette bulunması için krediye erişiminde teminat ve ipotek istenmesi, vergilemede basit usulden gerçek usule geçilmesi gibi hususlarda ne tür kolaylaştırıcı ve koruyucu önlemler alınmaktadır? Bu hususta bir düzenleme var mıdır?

6. Hatay başta olmak üzere bölgede yaşanan rezerv alan ve kamulaştırma sorununa karşı depremzedelerin hak kaybına uğramaması bakımından ne tür çalışmalar yapılmaktadır? Bu hususta söz konusu mağdur sayısı kaçtır?

CEVAP

Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra deprem bölgesindeki acil yaşamsal ihtiyaçların karşılanması ve kalıcı barınmanın tesis edilmesi amacıyla Bakanlığımızın koordinasyonunda bölgedeki kalıcı konutların yapım süreci tüm illerde eş zamanlı olarak hızlı bir şekilde organize edilmiştir.

Afet sonrası mekânsal karar alma süreçlerinde hazırlanan imar planlarında konut alanları ile birlikte ihtiyaç duyulan kentsel sosyal ve teknik altyapı alanlarının da oluşturulmasıyla toplumun yalnızca fiziksel değil, sosyal olarak da yeniden inşası hedeflenmiştir. Eğitim, sağlık, ibadet ve yeşil alan gibi donatılar ile mahalle ölçeğinde bütünlük sağlanırken; yerleşimlerin altyapı ve ulaşım sistemlerine entegrasyonu da detaylı bir biçimde planlanmıştır. Ayrıca altyapı inşası süreçleri de üstlenilmiş; su, kanalizasyon, enerji ve iletişim hatlarından ulaşım yollarına kadar tüm altyapı unsurları, eşzamanlı ve bütüncül biçimde projelendirilmiştir.

06.02.2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremler nedeniyle deprem felaketinden etkilenen il ve ilçe merkezlerinde yıkılan veya hasar gören yapı ve alanların, yeniden inşa ve ihya edilmesine yönelik uygulamalar, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. işbirliği ile Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın koordinasyonunda yürütülmüş olup; bu kapsamda, deprem bölgesinde yürütülen proje ve yapım faaliyetlerine ilişkin olarak, 455.357 adet bağımsız birimin işlemleri tamamlanmıştır.