Isparta'da dolu yağışı sebebiyle ürünleri zarar gören meyve üreticilerinin mağduriyetine ilişkin
Kaynak göster
Hikmet Yalım Halıcı (CHP), 15 Haziran 2023 tarihinde 7/406 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 95 gün sonra, 18 Eylül 2023).
Hikmet Yalım Halıcı (CHP, Isparta). “Isparta'da dolu yağışı sebebiyle ürünleri zarar gören meyve üreticilerinin mağduriyetine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/406, 15 Haziran 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-406-isparta-da-dolu-yagisi-sebebiyle-urunleri-zarar-goren-meyve-ureticilerinin-magduriyetine-i (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a7c5605c-cde2-4e80-9ad6-0188d8901ea1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 95 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını, Anayasanın 98 ve İçtüzüğün 96. Maddeleri gereğince arz ederim.
8 Haziran 2023 tarihinde akşam 18.15 sularında Isparta İli Gelendost İlçesi Yenice ve Avşar köylerinde şiddetli şekilde dolu yağışı meydana gelmiştir. Dolunun etkili olduğu 6000 dekarlık arazide 70 - 80 bin ton elma üretimi yapılmakta olup; dolu nedeniyle geniş çaplı bir hasar oluşmuş ve toplam meyve miktarının *090'lık kısmı ve hatta bazı alanlarda da 90100 oranında bir kayıp meydana gelmiştir.
Bahse konu köylerimizde elma üretiminin yanında şeftali, nektarin, kayısı ve erik üretimi de yapılmakta olup ana üretim kolu elma hasadına kadar olan dönemde diğer meyve türlerinden gelir elde edilmektedir. Bu gelirlerin kesilmesi çiftçinin zor duruma düşmesine sebep olmaktadır. Üretim aşamasında ilaçlama ve gübreleme gibi en ağır kalemleri oluşturan maliyet kalemlerinin " 80'lik yoğunluktaki kısmı bu döneme kadar uygulanmış; önümüzdeki yıl ve yıllarda meyve verimini olumlu yönde etkilemesi açısından ek gübreleme ve farklı uygulamalarla devamı sağlanacak bu harcamalar da ek maliyetlere yol açmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Çiftçinin mağduriyetinin giderilmesi açısından verilebilecek herhangi bir destek durumunda Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) yerine Gelendost Sulama Birliğine verilen beyanların esas alınması önem taşımaktadır. Eğirdir Gölü kıyısında maliye ya da mal müdürlüğüne ait arazilerde kiralama işlemi yapılamaması veya tapuların uzun yıllardır mirasçılar tarafından alınmamış olmasından dolayı ÇKS kaydı yaptırılamayan arazilerin destekten yararlandırılamaması durumu söz konusu olduğundan bu tip araziye sahip olan çiftçilerimiz tekrar mağdur duruma düşecektir.
Geçmiş yıllardan beri Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) sıkıntılardan dolayı ve verilen raporların asıl hasarı karşılamaması hatta sigorta beyanındaki birim fiyatların normal fiyatlara göre daha düşük olması ve ağaç üzerindeki tonajın gelen eksperin inisiyatifinde belirlenmesi sebebiyle çiftçilerimiz ürünlerini sigortalatmaktan kaçınmaktadır. Bitkisel ürün' sigortasını sadece bankalardan kredi çeken çiftçilerimiz yaptırmakta bu oran da sadece "01-2'lik kısmı kapsamaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
I - Çiftçilerimizin mağduriyetlerinin giderilmesi için banka kredileri ödemelerini faizsiz ötelemeyi ve yine faizsiz şekilde 5 yıl ödemeli kredi tahsisi yapılması için adım atacak mısınız?
— Dolu yağışı zarar gören üreticilerimize dekar bazlı devlet desteği ödemesi bir hibe desteği verilmesi düşünülüyor mu?
• Sulama Birliklerine yapılacak ödemelerinin devlet destekli olması, yine doludan zarar gören çiftçilerin sulama birliğine olan borçlarının devlet tarafından ödenmesi ve sulama birliğinin elektrik faturası ve personel giderlerinin kamu kaynaklarınca karşılanmasının çiftçimize ve bölge üretimine olumlu bir katkı olacağı ortadayken bu adımların atılması için neden beklenilmektedir?
• Üretilen ürünün çok önemli bölümünde kalite kaybı olması ve bu ürünlerin pazar değerinin olmamasından dolayı bu ürünler direk meyve suyu fabrikalarına satılacaktır. Meyve suyu fabrikalarının da sübvanse edilerek meyve suluk elma da dolu zararı gören bölgeler için taban fiyat uygulaması için çalışmalar yapılması düşünülmekte midir? Varsa böyle bir çalışma ne aşamadadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
03.01.2020 tarihli ve 30997 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2015 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve bu Karar?a dayanılarak hazırlanan 2020/4 sayılı Uygulama Esasları Tebliği ile bu Karar ve önceki yıllarda yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararları kapsamında kullandırılan kredilerden; krediye konu ürünleri/varlıkları 01.01.2020 - 31.12.2023 tarihleri arasında meydana gelebilecek doğal afetlerden etkilendiğinin tespit edilmesi halinde, çiftçilerimizin Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan tarımsal kredi borçlarının ertelenmesi/taksitlendirilmesi gerçekleştirilmektedir.
Devlet Destekli Tarım Sigortaları Sistemi, devlet tarafından planlanmış, kurulmuş ve desteklenen bir sigorta sistemidir. TARSİM, bu işi kamu adına, kâr amacı olmaksızın, üretici ve çiftçi yararına olmak üzere, sigorta prensipleri ve teknikleri çerçevesinde yerine getirmektedir. Sistem; kamu, sivil toplum ve özel sektörün işbirliği çerçevesinde oluşturulmuş, en önemli hedefi olan çiftçilerin risklerini teminat altına almak suretiyle zararlarını telafi amacı ile çalışmaktadır.
Risk inceleme ve hasar tespit işlemlerinde görevli, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) nezdindeki Hazine ve Maliye Bakanlığı (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu) eksper siciline kayıtlı uzman ve bağımsız eksperler tarafından yapılmaktadır.
Teminat kapsamında yer alan bitkisel ürünlerde, ülke ekonomisinde yaşanan gelişmeler ile piyasa koşullarında ürünlere ait birim bedellerinde yaşanan artışlar takip edilmekte ve mevcut poliçelerin bu bedeller ile uyumlu olması sağlanmaktadır.
Sistemde tanımlı birim bedellerin artışına ilişkin bilgilendirme, poliçe sahibi tüm sigortalılara sistem güncellemesi ile eş zamanlı olarak SMS yoluyla bildirilmektedir. Sigortalıların, mevcut poliçeleri için hasar meydana gelmeden önce talep etmeleri halinde birim bedel artışı yapılabilmektedir.
Dolu afeti 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamındaki devlet destekli bitkisel ürün sigortası teminatı dâhilindedir. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları TARSİM eksperleri tarafından yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmakta olup söz konusu Kanun'un 17'nci maddesi gereğince Tarım Sigortaları Kanunu teminat kapsamında olan afetler için 2090 Sayılı Tabii Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun kapsamında ayrıca yardım yapılamamaktadır.
26.04.2023 tarihli ve 32172 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarımsal Sulama Amaçlı Su Kullanım Hizmet Bedelinin Desteklenmesine ilişkin 7179 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ve bu karar doğrultusunda hazırlanan 06.05.2023 tarihli ve 32182 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarımsal Sulama Amaçlı Su Kullanım Hizmet Bedelinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama Tebliği (2023/29 sayılı tebliği) ile Sulama Birliği ve Tarımsal Sulama Kooperatifi üyesi çiftçilerimizin, sulama bedellerinin 9050'si devlet tarafından karşılanmak suretiyle destekleme ödemesi yapılacaktır.