Kule vinç operatörlerinin sorunlarına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Türkiye genelinde faaliyet gösteren kule vinç operatörleri, yüksek risk altında, ağır ve dikkat gerektiren bir iş kolunda çalışmaktadır. Buna rağmen bu meslek alanı uzun yıllardır yeterli yasal düzenlemelere kavuşturulmamış; eğitim, belgelendirme, çalışma süreleri, ücret güvencesi ile işçi sağlığı ve güvenliği alanlarında ciddi yapısal sorunlar devam etmektedir.

Dev Yapı-İş Sendikası tarafından tarafımıza iletilen bilgiler doğrultusunda; kule vinç operatörlerinin güvencesiz çalıştırıldığı, mesleki yeterlilik süreçlerinin standarttan uzak olduğu, uzun ve insan sağlığını tehdit eden çalışma sürelerinin yaygın olduğu, kayıt dışı istihdam ve düşük ücret politikalarının sistematik hale geldiği anlaşılmaktadır. Bu durum yalnızca işçilerin yaşam ve çalışma hakkını değil, aynı zamanda kamu güvenliğini de doğrudan etkilemektedir. Yeterli eğitimden geçmemiş, denetimsiz ve ağır çalışma koşulları altında görev yapan operatörlerin bulunduğu bir sistem; iş cinayetleri ve telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurma riski taşımaktadır.

Sosyal devlet ilkesinin gereği olarak; yüksek risk içeren bu meslek alanında çalışan işçilerin haklarının güvence altına alınması, mesleki standartların belirlenmesi ve etkin bir denetim mekanizmasının kurulması kamusal bir sorumluluktur. Ancak mevcut tablo, bu sorumluluğun yerine getirilmediğini göstermektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Kule vinç operatörlüğü belgelendirme süreçlerinin en az 6 ay eğitim şartı ve mühendislik denetimi altında yürütülmesini sağlayacak bir yasal düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?

2. Sürücü kursları aracılığıyla kule vinç operatörlüğü belgesi verilmesi uygulamasına son verilmesine yönelik bir çalışma bulunmakta mıdır?

3. Kule vinçlerin kurulumu, teknik uygunluk denetimi ve çalışma onaylarının yetkin mühendislik birimleri tarafından verilmesini zorunlu kılacak bir mevzuat düzenlemesi yapılacak mıdır?

4. Kule vinç operatörlerinin ücretlerine alt sınır belirlenmesi ve ücretlerin fiili maaş üzerinden SGK'ya bildirilmesi hususunda bir denetim planlanmakta mıdır?

5. Operatörlerin 15 günlük deneme süresi sonrasında işten çıkarılması halinde en az 1 maaş tazminat ödenmesini zorunlu kılacak bir düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?

6. Kule vinç operatörlüğüne bağlı meslek hastalıklarının resmi olarak tanınmasına yönelik bir çalışma yapılmakta mıdır?

7. Resmî tatil, bayram ve hafta tatili haklarının eksiksiz kullandırılması ve ücretlerinin ödenmesi konusunda denetimler yeterli midir? Bu alanda yeni bir denetim planı var

8. Kule vinç operatörlüğü mesleğinin resmi olarak tanınması ve meslek standartlarının belirlenmesine yönelik çalışmalar hangi aşamadadır?

9. Kule vinç operatörlerinin mesleki haklarının yasal güvence altına alınmasına yönelik kapsamlı bir düzenleme hazırlanmakta mıdır?

10. Kule vinç makinelerinin periyodik denetimlerinin düzenli yapılması ve operatörlerin mental yorgunluk durumlarının gözetilmesine yönelik bir sistem kurulması planlanmakta mıdır?

11. Düşük ücret dayatması, mobbing ve kayıt dışı istihdam uygulamalarına karşı yürütülen denetimler yeterli midir? Bu konuda son 5 yılda kaç denetim yapılmış, kaç idari yaptırım uygulanmıştır?

12. Kule vinç operatörlerinin uzun çalışma saatlerine maruz bırakılmasının önüne geçmek için çalışma sürelerine ilişkin yeni bir yasal sınırlama getirilmesi düşünülmekte midir?

13. Mesleğe ilişkin kamuoyunda yayılan yanıltıcı ve gerçek dışı bilgilere karşı bir bilgilendirme ve denetim mekanizması oluşturulacak mıdır?

14. Kule vinç operatörlüğünün "ağır ve tehlikeli işler" sınıfında tanımlanmasına yönelik bir çalışma yapılmakta mıdır?