Çatı tipi GES ile üretilen ihtiyaç fazlası elektriği sisteme satan abonelerden kesilen ücrete ilişkin
Kaynak göster
Hüseyin Yıldız (CHP), 2 Haziran 2026 tarihinde 7/45003 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 111 gün sonra, 21 Eylül 2026).
Hüseyin Yıldız (CHP, Aydın). “Çatı tipi GES ile üretilen ihtiyaç fazlası elektriği sisteme satan abonelerden kesilen ücrete ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/45003, 2 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-45003-cati-tipi-ges-ile-uretilen-ihtiyac-fazlasi-elektrigi-sisteme-satan-abonelerden-kesilen-ucr (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/346d2eb1-d91e-41dc-9dda-019e8c50f344
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 111 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 105 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 96. ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Türkiye'de yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması, enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve küçük ölçekli üreticinin desteklenmesi amacıyla çatı tipi GES uygulamaları uzun süredir teşvik edilmektedir. Ancak sahada ortaya çıkan uygulamalar, özellikle lisanssız elektrik üretimi kapsamında kendi tüketiminin fazlasını sisteme satan üreticiler bakımından ciddi mağduriyetler yaratmaktadır.
Aydın'da faaliyet gösteren ve çatısında GES bulunan bir işletmenin tarafıma ilettiği fatura ve mahsuplaşma belgelerinde; üretilerek sisteme satılan elektrikten elde edilen gelirin, dağıtım şirketi tarafından tahsil edilen sistem kullanım ve dağıtım bedelinin altında kaldığı görülmektedir. Başka bir ifadeyle, üretici kendi elektriğini üretip ihtiyaç fazlasını sisteme vermesine rağmen, ortaya çıkan tarife yapısı nedeniyle üretim yapmasa daha az maliyetle karşı karşıya kalmaktadır.
Bu durum, yenilenebilir enerji yatırımlarını teşvik etmek bir yana, yatırım yapan üretici ve işletmeleri cezalandıran bir sonuca yol açmaktadır. Elektriği ucuza sisteme veren üreticiye, aynı süreçte yüksek dağıtım ve sistem kullanım bedelleri yüklenmesi hem kamu yararı hem de enerji politikalarının tutarlılığı açısından ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Lisanssız elektrik üretimi kapsamında çatı GES kurarak kendi tüketimini karşılayan ve ihtiyaç fazlası elektriği sisteme satan abonelerden dağıtım/sistem kullanım bedeli hangi yasal ve idari düzenlemelere dayanılarak tahsil edilmektedir?
Çatı GES sahibi üreticilerin sisteme sattığı elektrik için uygulanan birim fiyat ile aynı abonelere yansıtılan dağıtım/sistem kullanım bedelleri arasındaki farkın üretici aleyhine oluşmasının gerekçesi nedir?
Bakanlığınıza son 5 yıl içinde, ihtiyaç fazlası elektriğini sisteme satan üreticilerin satış gelirinin dağıtım veya sistem kullanım bedelini karşılamadığına ilişkin kaç şikâyet ulaşmıştır? Bu şikâyetlerin illere göre dağılımı nedir?
Çatı GES yatırımı yapan sanayi işletmeleri, tarımsal işletmeler ve diğer aboneler açısından üretim yapmanın ekonomik olarak dezavantajlı hale gelmesine yol açan mevcut mahsuplaşma ve tarife sisteminin yeniden düzenlenmesine ilişkin bir çalışmanız var midır?
İhtiyaç fazlası elektriği sisteme veren üreticilerden en azından dağıtım/sistem kullanım bedelinin alınmaması veya bu bedelin düşürülmesine yönelik bir düzenleme yapılması gündeminizde midir?
Yenilenebilir enerji yatırımlarını teşvik ettiğini açıklayan Bakanlığınız, çatı GES yatırımı yapan üreticilerin fiilen zarar etmesine yol açan bu uygulamayı enerji dönüşümü hedefleriyle nasıl bağdaştırmaktadır?
Dağıtım şirketlerinin lisanssız üretim kapsamındaki abonelere uyguladığı sistem kullanım bedellerinin hesaplanması, denetlenmesi ve standardizasyonu hangi usul ve esaslara göre yürütülmektedir?
Çatı tipi GES yatırımlarının geri dönüş süresini uzatan ve yatırımcıyı üretimden caydıran bu uygulamaların kaldırılması için Bakanlığınız ile EPDK arasında yürütülen bir çalışma bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Lisanssız elektrik üretimi kapsamında çatı tipi güneş enerjisi santrali kurarak kendi tüketimini karşılayan ve ihtiyaç fazlası elektriği sisteme veren üreticilere uygulanan dağıtım ve sistem kullanım bedelleri; 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği, Dağıtım Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ ile Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde belirlenmekte ve tahsil edilmektedir. Mezkûr Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında bulunan lisanssız elektrik üretim tesislerinde; üretim miktarına kadar olan tüketim miktarı için dağıtım bedeli mevzuat hükümleri gereğince %50 indirimli, tüketim miktarına kadar olan üretim miktarı için sistem kullanım bedeli %100 indirimli uygulanmaktadır.
Aynı ölçüm noktasında kurulan lisanssız elektrik üretim tesisleri ve bu tesislerle ilişkilendirilen tüketim tesisleri bakımından üretim ve tüketimin mahsuplaşılması ile yalnızca üretim fazlası enerji miktarı için veriş yönlü dağıtım bedeli tahakkuk ettirilmekte, tüketimi karşılayan üretim miktarı için ise veriş yönlü dağıtım bedeli uygulanmamaktadır. Çekiş yönlü dağıtım bedeli açısından ise tüketimi dengeleyen üretim miktarına kadar indirimli sistem kullanım bedelleri uygulanmakta olup, farklı ölçüm noktasında kurulmuş olan lisanssız elektrik üretim tesisleri ve bu tesisler ile ilişkilendirilen tüketim tesisleri için ise üretim ve tüketim yönlü dağıtım bedelleri ayrı ayrı tahakkuk ettirilmektedir.
Çatı GES sahibi üreticiler dâhil olmak üzere lisanssız üreticilerin sisteme sattıkları elektrik için uygulanacak birim fiyatlar 5346 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda belirlenmekte ve tesislerin işletmeye giriş tarihlerine göre farklılık göstermektedir. 10/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız üretim tesisleri, kendi abone gruplarına ait perakende tek zamanlı aktif enerji bedeli üzerinden üretim desteğinden yararlanırken, bu tarihten önceki başvurular kapsamında işletmeye giren tesislere üretim tesisi tipine göre farklılaşan ABD Doları/Cent cinsinden alım garantili fiyat uygulanmaktadır. On yıllık üretim süresini tamamlayan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız üretim tesislerinde ihtiyaç fazlası elektriğin sisteme verilmesi halinde uygulanacak alım fiyatı ise 12/06/2026 tarihli ve 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiştir. Buna göre saatlik mahsuplaşma sonrasında sisteme verilen elektrik enerjisi için uygulanacak alım fiyatı, 5346 sayılı Kanun kapsamında lisanslı üretim tesislerine tesis tipi bazında uygulanan güncel YEK Destekleme Mekanizması fiyatının %90'1 üzerinden belirlenmekte ve bu değer elektrik piyasasında oluşan saatlik piyasa takas fiyatını geçmemektedir. Belirlenen dağıtım tarifeleri; dağıtım gelir tavanı, sisteme giren enerji, sistem kullanım profili ve sistem kullanım amacı gibi parametreler dikkate alınarak, elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan kullanıcılara eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin uygulanacak şekilde belirlenmektedir.
Yapılan tüm bu düzenlemeler lisanssız üreticiler aleyhine bir durum oluşturmamakta; aksine tüketicilerin kendi tüketim ihtiyacını karşılamaya yönelik lisanssız elektrik üretim faaliyetinde bulunmalarını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Dağıtım tarifeleri, 6446 sayılı Kanunun verdiği yetki çerçevesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından onaylanmakta; son ilan edilen birim bedeller yeni bir tarife ilan edilmediği sürece sonraki tarife dönemlerinde de faturalandırmaya esas teşkil etmektedir.
Dağıtım bedelinin çatı GES sahibi üreticilere uygulanan aktif enerji bedelinin üzerinde kalması veya piyasa takas fiyatının sıfır olarak gerçekleştiği saatlere bağlı olarak hak kazanılan ödeme tutarının değişmesi, söz konusu tesislerin beklentilerinin altında gelir elde etmesine neden olabilmektedir. Elektrik enerjisinin üretimi ve ticaretine ilişkin aktif enerji bedeli ile enerjinin iletim ve dağıtım şebekesi üzerinden ulaştırılmasına ilişkin dağıtım bedeli farklı maliyet unsurlarına dayanmaktadır. Tarife metodolojisi, lisanssız üretimin temel amacı olan üreticilerin kendi tüketim ihtiyaçlarını karşılamaları esas alınarak oluşturulmuştur. Yüksek dağıtım bedeliyle karşılaşılması ise lisanssız üreticilerin ürettikleri
enerjinin büyük bir bölümünü dağıtım sistemine vermeleri suretiyle sistemi kullanmalarından kaynaklanmaktadır.
Lisanssız üreticilere dağıtım bedelinin uygulanmasına ilişkin koşullar, Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında düzenlenmekte olup, ilgili tarife dönemlerinde uygulanacak dağıtım bedelleri Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından ilan edilmekte ve Resmî Gazete'de yayımlanmaktadır.
Alpargan BAYRAKTARBakan