İade edilen bir soru önergesine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlık cevapladı
- 15. gün
Verilişten cevaba 10 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Sayın Numan KURTULMUŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim 24.07.2026.
SORULAR
06.2026 tarihli Adalet Bakanlığına yönelttiğimiz yazılı soru önergemiz TBMM Başkanlığının 18.06.2026 tarihli yazısıyla, TBMM Içtüzüğü'nün 67'nci ve 96'ncı maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iade edilmiştir.
Söz konusu önergenin gerekçe bölümünde iade konusu yapılan bölüm, savcılık iddianamesinde suçlama konusu yapılan ifadeler, kamu davası açılan kişinin hangi sözlerinin suçlama konusu yapıldığını ortaya koymak amacıyla, kaynağı açıkça belirtilerek, tırnak içinde ve hiçbir değişiklik yapılmaksızın doğrudan alıntı şeklinde kullanılan bölüm ile ilgilidir. Ancak iade işleminde, savcılık iddianamesinden doğrudan aktarılan alıntının "kaba ve yaralayıcı söz" mü yoksa "kişisel görüş" olarak mı değerlendirildiği somut biçimde açıklanmamıştır.
Bu belirsizliğin giderilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı olmanız dolayısıyla tarafınıza, (22.06.2026 tarih ve 7/45893 esas numarası verilen) dört soruluk yazılı soru önergesi yöneltilmiştir. Söz konusu önergemize cevap, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili sıfatıyla Sayın Bekir Bozdağ imzası ile verilmiştir.
Verilen cevapta, dört sorunun tamamı "Cevap 1., 2., 3. ve 4." başlığı altında birleştirilmiş; yöneltilen sorular ayrı ayrı cevaplandırılmaksızın Anayasa ve TBMM Içtüzüğü'nün genel hükümlerinin aktarılmasıyla yetinilmiştir. Oysa önergemizde genel olarak yazılı soru önergelerinin hangi hükümlere tabi olduğu değil, somut olarak iade gerekçesi yapılan kelime, ifade veya söylemin ne olduğu ve bu bağlamda tarafınıza yönelttiğimiz sorulardan oluşmaktadır.
Bir soru önergesinin işleme alınmamasına ilişkin kararın somut bir şekilde açıklanmasının yanı sıra soruları sorulara doyurucu cevaplar verilmesi; yalnızca önerge sahibinin değil, parlamenter denetim yetkisinin öngörülebilir ve keyfilikten uzak biçimde kullanılabilmesi bakımından da zorunludur. Bu bakımdan milletvekilleri olarak yönelttiğimiz yazılı soru önergelerine genel ve usuli hükümlerin sıralanması, doğrudan yöneltilen somut soruların cevabı yerine geçmemektedir.
Bu bağlamda;
Başkanlığınızın yaklaşımına göre milletvekilleri; mahkeme kararı, iddianame, resmi rapor veya başka bir resmi belgede bulunan ifadeleri, belgenin içeriğini doğru ve eksiksiz biçimde ortaya koyabilmek amacıyla dahi doğrudan aktaramayacak mıdır? Böyle bir sınırlamanın kapsamını belirleyen nesnel, açık ve önceden bilinebilir bir ölçüt bulunmakta mıdır?
Bir Cumhuriyet savcılığı iddianamesinde yer alan bir ifade; kaynağı açıkça belirtilerek, tırnak içinde ve hiçbir değişiklik yapılmaksızın doğrudan aktarıldığında, hangi hukuki ve Içtüzüksel gerekçeyle bu ifadeyi aktaran milletvekilinin "kişisel görüşü" veya "kaba ve yaralayıcı sözü" haline gelmektedir? Söz konusu alıntıda İçtüzüğün 67'nci maddesine aykırı görülen kelime veya ibare ile 96'ncı maddesi kapsamında "kişisel görüş" kabul edilen kelime veya ibare ayrı ayrı ve açıkça belirtilecek midir?
Tarafınız adına verilen cevap yeniden değerlendirilerek, söz konusu sorularımıza ayrı ayrı, açık, somut ve gerekçeli cevap verilecek midir? Ayrıca 10.06.2026 tarihli asıl soru önergesi, savcılık iddianamesinden yapılan doğrudan alıntının hukuki niteliği gözetilerek yeniden değerlendirilip işleme alınacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Başkan Numan KURTULMUŞ ·
Sayı :Z-43452547-120.07.03- 1911985 O? .08.2026 Konu : Soru Önergesi
Sayın Nevroz UYSAL ASLAN Şırnak Milletvekili
İlgi (O: 28.07.2026 tarihli ve 7/47076, 7/47077 esas numaralı yazılı soru önergeleriniz.
İade edilen bir soru önergesine ilişkin ilgi önergelerinizde yer alan sorularınız ekte cevaplandırılmıştır.
Bilgilerinizi rica ederim.
LAP
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili I- Soru Cevabı (1 sayfa) 1SEİSO'EN Tel. No: (0312) 420 67 71 Faks: (0312) 420 67 85 Tel. No: (0312) 420 83 97 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI
CEVAPLAR:
Cevap 1., 2. ve 3.- Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sunulan yazılı soru önergeleri ile ilgili işlemler Anayasa ve İçtüzük hükümlerine uygun olarak yerine getirilmektedir.
TBMM İçtüzüğü'nün "Yazılı soru" başlıklı 96'ncı maddesinin üçüncü fıkrasında, TBMM Başkanı tarafından İçtüzük şartlarına uygun görülen önergelerin Gelen Kâğıtlar Listesinde yayımlanacağı ve ilgili Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlara gönderileceği hüküm altına alınmıştır. İçtüzük'ün 96'ncı maddesinin birinci fıkrasına göre yazılı soru; "kısa, gerekçesiz ve kişisel görüş ileri sürülmeksizin; kişilik ve özel yaşama ilişkin konuları içermeyen bir önerge ile yazılı olarak cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir." Aynı maddenin ikinci fıkrasının son cümlesi ile de yazılı soru önergelerine belge eklenemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Yine İçtüzük'ün 97'nci maddesi de "başka bir kaynaktan kolayca öğrenilmesi mümkün olan konular" ve "tek amacı istişare sağlamaktan ibaret konular"ı içeren soruların Başkanlıkça kabul edilmeyeceğini hükme bağlamıştır. TBMM İçtüzüğü'nün 67'nci maddesinin ikinci fıkrası * "Başkanlığa gelen yazı ve önergelerde kaba ve yaralayıcı sözler varsa, Başkan, gereken düzeltmelerin yapılması için, o yazı veya önergeyi sahibine geri verir" hükmünü haizdir.
Diğer taraftan, Anayasa'nın 138"inci maddesinin üçüncü fıkrası "görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz." hükmünü içermektedir.
Bu kapsamda, TBMM Başkanlığına sunulan yazılı soru önergeleri, yukarıda anılan hükümler ile Anayasa ve İçtüzük'te öngörülen emredici diğer hükümlere uygunluğu bakımından değerlendirilmektedir. İçerik bağlamında yapılan değerlendirmenin yanı sıra, soru önergeleri şekli bakımdan da incelenmektedir. Söz konusu değerlendirme, imza eksikliği, hitap sorunu, muhatapsızlık veya muhatap adı ile unvanı arasındaki uyumsuzluk, mükerrerlik ve soru önergesine herhangi bir belgenin ekli olup olmaması ölçütleri dikkate alınarak yapılmaktadır.
Yapılan değerlendirme sonucunda soru önergeleri TBMM Başkanı'nca işleme alınmakta veya sahibine iade edilmektedir. Şekli sorunları düzeltilmeyen ya da içeriği Anayasa veya İçtüzük'e aykırılık taşıyan soru önergeleri TBMM Başkanı'nca işleme alınmamakta ve iadeye konu edilmektedir. Soru önergelerinin iadesi, TBMM Başkanı tarafından imzalanan bir yazı ile gerçekleştirilmektedir. İade yazısında, önergenin tarihi, muhatabı, Anayasa veya İçtüzük'e aykırı görülen soru, sorular veya kısımları ve aykırılık sebebi ile iade gerekçesinde belirtilen hususlar doğrultusunda düzeltildiği takdirde önergenin işleme alınabileceği belirtilmektedir. İlgi önergelerinizde yer alan soru önergenizin iade işlemi yukarıda izah edilen usule uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Anayasa ve TBMM İçtüzüğü'ne şekil ve içerik bakımından uygun olarak hazırlandığı tespit edilen soru önergeleri ise ilgili Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakana gönderilmektedir.